Cape Council of Policy
960
1693-07-20
Minute details
- Entry number
- 960
- Date
- 1693-07-20
- Year
- 1693
English translation
In the presence of all members.
The Governor announced to the meeting how much the Company's livestock had been reduced, and to what a small number it had become. This was partly due to the constant and heavy supply of livestock to the Company's ships sailing out and home, and partly due to the poor and meager supply and deaths of the same and similar disasters. It was therefore certain that the Company would soon not only be unable to provide refreshments for the outgoing and incoming ships, but that, due to a lack of oxen, the necessary firewood for the ships and the supply of all kinds of materials would be at the Company's disposal. agriculture would have to cease, and the few oxen and sheep that remain should be supplied to the ships so that they do not suffer any shortages; And whereas the European Company, in such and similar incidents, has a habit of procuring large and small cattle from the surrounding Hottentots, and exchanging them from these people for tobacco, coral, and other trinkets, and whereas it is now not possible for the European Company to trade with the Hottentots as usual; because some freemen, driven by profit and desire for a living, have, through private trade with these native peoples, deprived the European Company of their lawful rights and established their cattle trade, so the Hottentots, and by name captains. Claas, head of the Sousequas, having been able to procure tobacco and other necessities from the freemen and finding his comfort satisfactory, not only refused to deal with the Eastern Company, according to previous custom, and to exchange his cattle, but also rose to the point of threatening the departing Hottentots with various reasons, so that they collectively treated the Company's cattle traders shamefully, and, threatening to attack them with armed force, forced them to vacate their land, pretending that they could better obtain their comfort from the freemen. He, Claas, neither the Hessequas nor any other peoples desired to have anything to do with the Eastern Company.
Therefore, after careful consideration, it has been decided, and approved unanimously in the interest of the Emperor and this Colony, to prohibit as soon as possible by placcate and to strictly interdict1 that no one of these inhabitants shall henceforth give the least amount of money, tobacco, brandy, arrack, guns, gunpowder or lead to the Hottentots for the purpose of substituting cattle or other goods, on penalty of sixty rupees. To be forfeited, half to the Council Chamber, the other half to the officer conducting the hearing. He or she will be required to work in chains for a year in addition to the common works without pay. Those caught wandering across the Hottentot Holland mountains, over the Red Sand, Elephant's Path, or over any mountain range towards the Sousequase, Hessequase, Ubiquase, Grigriquase, or Namaquase Hottentots, and found alone or in the company of other freemen with or without a wagon, cattle, gun, or other goods will also be subject to the same fine and punishment.
All goods they have with them will be confiscated by the European Union. And whereas it has been found that the freemen were not, in the meantime, strictly forbidden by placcate on the 17th of November last, to dare to collect firewood anywhere other than in Houtbaij and over the Langehoogte, cutting it where they could best get to the front of the line, to the considerable detriment of the E.Comp., which, by these winding passages, would soon be deprived of the necessary firewood for the benefit of their outgoing and homeward-bound ships, it has also been decided, without anyone's objection, to provide for this to the utmost of our ability, and as soon as possible, by placcate de novo, to order that no one in the future may collect or have collected firewood anywhere other than the aforementioned place, on penalty of 50 rijxd. Of which 20 will be for the benefit of the Council Chamber and the remaining 30 will be for the benefit of the officer conducting the hearing. They will be converted, and the wagon and cattle will be confiscated for the Royal Company.
On the aforementioned day at noon.
In the presence of all members.
The Governor announced in the meeting how, at this hour, the brother of a certain Hottentot captain, known to us as Coopman, had arrived here in all haste. He had camped over the mountains of Hottentot Holland and on this side of the Swarte River with his subordinate crew and cattle, having been sent here by Coopman, the aforementioned Hottentot Kakelaar, to inform us how Captain Dorhâ, chief of the Sousequa Hottentots, called Claas by us, had marched against him Coopman with all his force, and had approached so far that the said Swarte River separated them from each other, having hThe aforementioned Claas began to commit various acts of mischief against him, the merchant, and, among other things, to kill the brother-in-law of the aforementioned Kakelaar, for no other reason than that, in the service of the E. Company, he had attempted to resume the cattle trade with the surrounding Hottentots, and to point out to them the dire consequences that would be detrimental to the E. Company, to the exclusion of the latter, to conduct the cattle trade primarily with private freemen and subjects of the E. Company. By this language, he expresses the good zeal and affection he everywhere professed to have for the E. Company, first the hatred of Captain Claas Meergem. and finally, death, as is said, had brought itself upon him, he therefore respectfully and humbly requested swift assistance from Coopman, and to be protected by the Electoral Company against the nuisance and threatened disasters against Captain Claas, especially since he had entered into an alliance with the Hessequan Hottentots, and that together they could side with six or seven thousand able-bodied men, against whom he was far from able to cope without offering the Company's reinforcements, that, having obtained them, he was ready and superfluous against his and the Company's forces. to advance upon enemies, and noting the high-flown language and audacious words used by the Hessequan and Sussexquan Hottentot nations during the past year against Isaac Schrijver, ensign in the Company's service here under orders, at the time he had entered their country with some men, with orders to exchange some cattle there, not only displeasing them to forbid him the exchange, but also to order them to vacate their land forthwith, or else they would, by default, attack him with hostility, as a sign of their malice and proof of their evil intent they set the fields wide and ablaze, letting them pretend that they no longer desired to have anything to do with the Egyptian Company, but with the freemen, so that Schrijver was angry enough to avoid their lies and malice; and noting that Captain Claas cannot be brought to yield and to his duty by either courage, threats, or any means, and that he will not listen to any reason, also that he has led all the surrounding Hottentots against the European Company, the estrangement between him and Coopman having arisen solely because he did not wish Coopman, for Claas's sake, to exchange his cattle anywhere other than with the European Company, and to live in good terms with them, and since this said estrangement has finally come to fruition, and that there is reason to fear that, having subdued Claas, the magistrate Coopman, he might be pleased to rise up against the European Company alongside his allies, and against the Company. To combat poaching in outposts and remote freehold lands.
Therefore, after careful consideration of matters in the best and greatest interest of the E.C.O., it was unanimously decided and approved to send the requested help and assistance to Captain Coopman as soon as possible, and for this purpose to provide one hundred soldiers from this garrison with rifles, gunpowder, lead, and provisions, along with 50 freemen from De Caab and an equal number from Drakestein,3 all well armed and provided with ammunition and provisions for ten days, under the command of E. Willem Padt, captain of this garrison, and with written instructions4 to march promptly in order to keep order around the said captains. Claas, and is it possible to capture him alive, along with his brother-in-law and several other ringleaders, and to prevent as much bloodshed as is practicable?5
Thus arrested and confined in the Castle of Good Hope at the date and year as above.
[Signed:] S. v. STEL.
[Signed:] ANDS. DE MAN.
[Signed:] C. J. SIMONS.
[Signed:] W. PADT.
[Signed:] ADRIAEN VAN REEDE.
[Signed:] Presently, J. G. DE GREVENBROEK, Secrts.
The Governor announced to the meeting how much the Company's livestock had been reduced, and to what a small number it had become. This was partly due to the constant and heavy supply of livestock to the Company's ships sailing out and home, and partly due to the poor and meager supply and deaths of the same and similar disasters. It was therefore certain that the Company would soon not only be unable to provide refreshments for the outgoing and incoming ships, but that, due to a lack of oxen, the necessary firewood for the ships and the supply of all kinds of materials would be at the Company's disposal. agriculture would have to cease, and the few oxen and sheep that remain should be supplied to the ships so that they do not suffer any shortages; And whereas the European Company, in such and similar incidents, has a habit of procuring large and small cattle from the surrounding Hottentots, and exchanging them from these people for tobacco, coral, and other trinkets, and whereas it is now not possible for the European Company to trade with the Hottentots as usual; because some freemen, driven by profit and desire for a living, have, through private trade with these native peoples, deprived the European Company of their lawful rights and established their cattle trade, so the Hottentots, and by name captains. Claas, head of the Sousequas, having been able to procure tobacco and other necessities from the freemen and finding his comfort satisfactory, not only refused to deal with the Eastern Company, according to previous custom, and to exchange his cattle, but also rose to the point of threatening the departing Hottentots with various reasons, so that they collectively treated the Company's cattle traders shamefully, and, threatening to attack them with armed force, forced them to vacate their land, pretending that they could better obtain their comfort from the freemen. He, Claas, neither the Hessequas nor any other peoples desired to have anything to do with the Eastern Company.
Therefore, after careful consideration, it has been decided, and approved unanimously in the interest of the Emperor and this Colony, to prohibit as soon as possible by placcate and to strictly interdict1 that no one of these inhabitants shall henceforth give the least amount of money, tobacco, brandy, arrack, guns, gunpowder or lead to the Hottentots for the purpose of substituting cattle or other goods, on penalty of sixty rupees. To be forfeited, half to the Council Chamber, the other half to the officer conducting the hearing. He or she will be required to work in chains for a year in addition to the common works without pay. Those caught wandering across the Hottentot Holland mountains, over the Red Sand, Elephant's Path, or over any mountain range towards the Sousequase, Hessequase, Ubiquase, Grigriquase, or Namaquase Hottentots, and found alone or in the company of other freemen with or without a wagon, cattle, gun, or other goods will also be subject to the same fine and punishment.
All goods they have with them will be confiscated by the European Union. And whereas it has been found that the freemen were not, in the meantime, strictly forbidden by placcate on the 17th of November last, to dare to collect firewood anywhere other than in Houtbaij and over the Langehoogte, cutting it where they could best get to the front of the line, to the considerable detriment of the E.Comp., which, by these winding passages, would soon be deprived of the necessary firewood for the benefit of their outgoing and homeward-bound ships, it has also been decided, without anyone's objection, to provide for this to the utmost of our ability, and as soon as possible, by placcate de novo, to order that no one in the future may collect or have collected firewood anywhere other than the aforementioned place, on penalty of 50 rijxd. Of which 20 will be for the benefit of the Council Chamber and the remaining 30 will be for the benefit of the officer conducting the hearing. They will be converted, and the wagon and cattle will be confiscated for the Royal Company.
On the aforementioned day at noon.
In the presence of all members.
The Governor announced in the meeting how, at this hour, the brother of a certain Hottentot captain, known to us as Coopman, had arrived here in all haste. He had camped over the mountains of Hottentot Holland and on this side of the Swarte River with his subordinate crew and cattle, having been sent here by Coopman, the aforementioned Hottentot Kakelaar, to inform us how Captain Dorhâ, chief of the Sousequa Hottentots, called Claas by us, had marched against him Coopman with all his force, and had approached so far that the said Swarte River separated them from each other, having hThe aforementioned Claas began to commit various acts of mischief against him, the merchant, and, among other things, to kill the brother-in-law of the aforementioned Kakelaar, for no other reason than that, in the service of the E. Company, he had attempted to resume the cattle trade with the surrounding Hottentots, and to point out to them the dire consequences that would be detrimental to the E. Company, to the exclusion of the latter, to conduct the cattle trade primarily with private freemen and subjects of the E. Company. By this language, he expresses the good zeal and affection he everywhere professed to have for the E. Company, first the hatred of Captain Claas Meergem. and finally, death, as is said, had brought itself upon him, he therefore respectfully and humbly requested swift assistance from Coopman, and to be protected by the Electoral Company against the nuisance and threatened disasters against Captain Claas, especially since he had entered into an alliance with the Hessequan Hottentots, and that together they could side with six or seven thousand able-bodied men, against whom he was far from able to cope without offering the Company's reinforcements, that, having obtained them, he was ready and superfluous against his and the Company's forces. to advance upon enemies, and noting the high-flown language and audacious words used by the Hessequan and Sussexquan Hottentot nations during the past year against Isaac Schrijver, ensign in the Company's service here under orders, at the time he had entered their country with some men, with orders to exchange some cattle there, not only displeasing them to forbid him the exchange, but also to order them to vacate their land forthwith, or else they would, by default, attack him with hostility, as a sign of their malice and proof of their evil intent they set the fields wide and ablaze, letting them pretend that they no longer desired to have anything to do with the Egyptian Company, but with the freemen, so that Schrijver was angry enough to avoid their lies and malice; and noting that Captain Claas cannot be brought to yield and to his duty by either courage, threats, or any means, and that he will not listen to any reason, also that he has led all the surrounding Hottentots against the European Company, the estrangement between him and Coopman having arisen solely because he did not wish Coopman, for Claas's sake, to exchange his cattle anywhere other than with the European Company, and to live in good terms with them, and since this said estrangement has finally come to fruition, and that there is reason to fear that, having subdued Claas, the magistrate Coopman, he might be pleased to rise up against the European Company alongside his allies, and against the Company. To combat poaching in outposts and remote freehold lands.
Therefore, after careful consideration of matters in the best and greatest interest of the E.C.O., it was unanimously decided and approved to send the requested help and assistance to Captain Coopman as soon as possible, and for this purpose to provide one hundred soldiers from this garrison with rifles, gunpowder, lead, and provisions, along with 50 freemen from De Caab and an equal number from Drakestein,3 all well armed and provided with ammunition and provisions for ten days, under the command of E. Willem Padt, captain of this garrison, and with written instructions4 to march promptly in order to keep order around the said captains. Claas, and is it possible to capture him alive, along with his brother-in-law and several other ringleaders, and to prevent as much bloodshed as is practicable?5
Thus arrested and confined in the Castle of Good Hope at the date and year as above.
[Signed:] S. v. STEL.
[Signed:] ANDS. DE MAN.
[Signed:] C. J. SIMONS.
[Signed:] W. PADT.
[Signed:] ADRIAEN VAN REEDE.
[Signed:] Presently, J. G. DE GREVENBROEK, Secrts.
Original Dutch transcription
In tegenwoordigheid van alle leden.
D’ Ed. Hr. Gouverneur heeft ter vergadering bekend gemaakt hoe seer ‘s Comps. so groot als klein vee verminderd, en tot hoe kleinen getal ‘t selve gebragt was, veroorsaakt eensdeels door de gestadige en sware verstrekking van dien an ‘s Comps. uijt en t’ huijs-varende schepen gedaan, anderdeels door den slegten en soberen anteel en stervte van ‘t selve en diergelijke rampen meer, invoegen het-er geschapen stond, dat d’ E. Comp. eerlang niet alleen soude buiten staat zijn om de gaande en komende schepen van haar verversching te versien, maar dat men selvs bij gebrek van ossen ‘t rijden van ‘t nodige brandhout voor de schepen en den toevoer van allerhande materialen tot ‘s Comps. dienst, mitsgs. den landbouw soude moeten staken, en de weinige ossen en schapen, dewelke nog overig zijn, an de schepen om deselve geen gebrek te laten lijden te verstrekken; En dewijl d’ E.Comp. in sulke en diergelijke voorvallen haar plag van groot en klein vee bij d’ omleggende Hottentots te versien, en ‘t selve van die luijden tegens tabaq, corallen en andere snuijzerie te ruijlen, en dat ‘t thans niet mogelijk en is voor d’ E. Comp. om na gewoonte met de Hottentots te handelen; dewijl enige vrijluijden, gedreven door baat en schraap-sugt, door particuleren handel met dese inlandse volkeren d’ E.Comp. van hun wettig voor-regt versteken en haren vee-handel installig gemaakt hebben, sulkx de Hottentots, en bij namen capn. Claas, hoofd der Sousequas, sig konnende bij de vrijluijden van tabaq en verdere benodigheden versien, en ten genoegen sijn geriev vinden, niet alleen geweigerd heeft met d’ E. Comp. na ouder gebruijk te handelen, en sijn vee te ruijlen, maar selvs tot die vermetenheid gestegen is, dat hij de omleggende Hottentots door dese en gene reden ook dreigementen daar henen heeft weten te bewegen, dat-se gesamentlijk ‘s Comps. vee-handelaars smadelijk bejegend, en met bedreiging van deselve gewapenderhand an te tasten, hun land te ruijmen gedwongen hebben, onder voorgeven dat sij hun geriev beter bij de vrijluijden konnende bekomen, hij Claas nog de Hessequâs en meer andere volkeren met d’ E.Comp. niet begeerden te doen te hebben.
Dierhalven is na rijp overleg van saken besloten, en eenpariger stemme ten meesten dienste van d’ E.Comp. en dese Colonie goedgevonden, op ‘t spoedigste bij placcate te verbieden en scherpelijk t’ interdiceren1 dat niemand deser ingesetenen voortaan enig ‘t minste geld, tabaq, brandewijn, arak, geweer, kruijd of lood an de Hottentots in mangeling van vee of andere waren sal mogen geven, op poene van sestig Rijxd. te verbeuren, d’ eene helvte an de Raadkamer, d’ andere helvte an den officier dewelke de calange doet, sullende hij daar en boven een rond jaar in de ketting an de gemeene werken sonder loon moeten arbeiden, sullende in gelijke boete en straffe mede vervallen zijn diegene, dewelke over ‘t gebergte van Hottentots Holland over ‘t Rôde Sand , Elephants pad , of over enig gebergte na de Sousequase , Hessequase , Ubiquase , Grigriquase of Namaquase Hottentots strekkende, sullen betrapt en alleen of in geselschap van andere vrijluijden met of sonder wagen, vee, geweer of wes meer bevonden werden, sullende alle de goederen dewelke sij bij hun hebben, voor d’ E.Comp. geconfisqueerd werden.
En nademaal bevonden word dat de vrijluijden niet jegenstaande op den 17 Novembris lestleden ‘t selve scharpelijk bij placcate verboden is, haar verstouten ‘t brandhout elders dan in de Houtbaij en over de Langehoogte te halen, kappende ‘t selve, so sij daar best konnen angeraken voor de vuijst weg, tot merklijk nadeel van d’ E.Comp., dewelke door dese slingse gangen eerlangs ten ondienste van haar uijt en t’ huijsvarende schepen van ‘t nodige brandhout soude versteken zijn, So is mede sonder iemands tegenspreken verstaan, om daar in na uijterste vermogen te versien, op ‘t spoedigste mede bij placcate de novo te gebieden dat niemand in ‘t toekomende elders dan ter voors. plaatse sijn geriev van brandhout sal mogen halen of laten halen, op poene van 50 Rijxd. waar van-er 20 ten profijte van de Raadkamer en de resterende 30 Rijxd. ten voordeel van den officier dewelke de calange doet, sullen bekeerd, en wagen en vee voor d’ E.Comp. geconfisqueerd worden.2
Ten dage voors. ‘s nanoens.
In iegenwoordigheid van alle leden.
D’ E.Heer Gouverneur heeft in vergadering bekend gemaakt hoe te deser uure hier in aller ijl angekomen was de broeder van seker Hottentots capn., Coopman bij ons genaamd, dewelke over ‘t gebergte van Hottentots Holland en an dese kant van de Swarterivier met sijn onderhebbende manschap en vee was camperende, zijnde deselve neffens den Hottetot Kakelaar en meer andere door Coopman voorn. herward gesonden, om hier kennisse te geven hoe capn. Dorhâ, hoofd der Sousequase Hottentots, bij ons Claas genaamd, tegens hem Coopman met al sijn magt was opgetogen, en daar mede so verre genaderd, dat geseide Swarterivier haar enelijk van malkanderen scheide, hebbende hij Claas voorn. al begost feitlijkheden en verscheide moetwil tegens hem, Coopman, te bedrijven, en onder anderen den swager van gemelde Kakelaar om ‘t leven te brengen, om geen andere reden dan dat hij ten dienste van d’ E. Comp. getragt had bij d’ omleggende Hottentots den veehandel te hervatten, en haar voor te houden van hoe kwaden gevolge het soude wesen tot nadeel van d’ E.Comp. met uijtsluijting van deselve, enelijk bij particuliere vrijluijden en ondersaten van d’ E.Comp. den veehandel te drijven, invoegen hij door dese taal, goeden ijver en genegendheid, dewelke hij overal betuijgde voor d’ E. Comp. te hebben, eerst den haat van capn. Claas meergem. en eindelijk den dood, als gesegt is, sig op den haals gehaald hadde, versoekende hij Coopman oversulx in alle eerbiedigheid en ootmoed spoedige bijstant, en door d’ E.Comp. tegens den overlast en gedreigde onheilen tegens capn. Claas beschermd te mogen worden, te meer dewijl deselve met de Hessequase Hottentots in bondgenootschap getreden was, en dat-se te samen an de kant van ses of seven duijsend weerbare mannen konden uijtmaken, tegens dewelke hij op verre na niet bestant was ‘t hoofd sonder ‘s Comps. hulp-benden te bieden, dat hij deselve bekomen hebbende, bereid en overbodig was tegens sijn en Comps. vijanden op te trekken, en gemerkt de hoogdravende taal en vermetene woorden bij de Hessequase en Sousequase Hottentotse natien in de lestleden jâre tegens Isaq Schrijver, vaandrig in ‘s Comps. dienst hier bescheiden, gevoerd, ten tijde hij met enige manschap in haar land gekomen was, met ordre om aldaar enig vee te ruijlen, haar niet alleen ontsiende hem ‘t ruijlen te verbieden, maar ook te gebieden op staande voet hun land te ruijmen, of dat-se bij faute van dien hem vijandlijk souden antasten, stekende sij tot blijk van haar kwaad opset en bewijs van hun boos voornemen de velden wijd en sijd an brand, latende haar verluijden, sij met d’ E.Comp. niet meer begeerden te doen te hebben, maar wel met de vrijluijden, sulx hij Schrijver ‘t kwaad genoeg hadde haar lagen en kwaad opset t’ ontwijken; en gemerkt hij capn. Claas met gemoede, nog door dreigementen, nog door enig middel tot rekkelijkheid en sijn pligt te brengen is, en dat hij na geen reden luijsteren wil, ook dat hij alle omleggende Hottentots tegens d’ E.Comp. oprokkend, zijnde de verwijdering tusschen hem en Coopman enelijk geresen door dien hij Coopman niet begeerde ten gevalle van Claas elders dan bij d’ E.Comp. sijn vee te ruijlen, en met deselve in goeden verstande te leven, en dewijl geseide verwijdering tot feitelijkheid eindelijk uijtgeborsten is, en dat men te dugten heeft dat hij Claas den meergem. Coopman t’ ondergebragt hebbende, ‘t hem wel lusten mogte tegens d’ E.Comp. neffens sijn bondgenoten op te staan, en omtrent ‘s Comps. buijtenposten en afgelegene vrijluijden landerijen enige stroperijen an te regten.
So is na rijp overleg van saken ten besten en meesten nut van d’ E.Comp. eenpariger stemme besloten en goed gevonden de geëijschte hulp en bijstant den capn. Coopman op ‘t spoedigste toe te senden, en ten dien einde honderd soldaten uijt dese besetting van geweer, kruyd, lood en levensmiddelen versien, mitsgs. 50 vrijborgers van de Caab en gelijk getal van Drakestein ,3 alle wel gewapend en van ammunitie en vivres voor tien dagen versien onder ‘t oppergesag van den E. Willem Padt capn. deser besetting. en schrivtelijke instructie4 t’ sijner narigt te doen marcheren met ordre om geseide capn. Claas an te tasten, en is ‘t mogelijk hem neffens sijn swager en meer andere belhamels levend in handen te krijgen, en soveel bloetstorting te verhoeden als immers doenlijk is.5
Aldus gearresteerd en besloten in ‘t Casteel de Goede Hoop ten dage en jare als boven.
[Signed:] S. v. STEL.
[Signed:] ANDS. DE MAN.
[Signed:] C. J. SIMONS.
[Signed:] W. PADT.
[Signed:] ADRIAEN VAN REEDE.
[Signed:] Me praesente J. G. DE GREVENBROEK, Secrts.
D’ Ed. Hr. Gouverneur heeft ter vergadering bekend gemaakt hoe seer ‘s Comps. so groot als klein vee verminderd, en tot hoe kleinen getal ‘t selve gebragt was, veroorsaakt eensdeels door de gestadige en sware verstrekking van dien an ‘s Comps. uijt en t’ huijs-varende schepen gedaan, anderdeels door den slegten en soberen anteel en stervte van ‘t selve en diergelijke rampen meer, invoegen het-er geschapen stond, dat d’ E. Comp. eerlang niet alleen soude buiten staat zijn om de gaande en komende schepen van haar verversching te versien, maar dat men selvs bij gebrek van ossen ‘t rijden van ‘t nodige brandhout voor de schepen en den toevoer van allerhande materialen tot ‘s Comps. dienst, mitsgs. den landbouw soude moeten staken, en de weinige ossen en schapen, dewelke nog overig zijn, an de schepen om deselve geen gebrek te laten lijden te verstrekken; En dewijl d’ E.Comp. in sulke en diergelijke voorvallen haar plag van groot en klein vee bij d’ omleggende Hottentots te versien, en ‘t selve van die luijden tegens tabaq, corallen en andere snuijzerie te ruijlen, en dat ‘t thans niet mogelijk en is voor d’ E. Comp. om na gewoonte met de Hottentots te handelen; dewijl enige vrijluijden, gedreven door baat en schraap-sugt, door particuleren handel met dese inlandse volkeren d’ E.Comp. van hun wettig voor-regt versteken en haren vee-handel installig gemaakt hebben, sulkx de Hottentots, en bij namen capn. Claas, hoofd der Sousequas, sig konnende bij de vrijluijden van tabaq en verdere benodigheden versien, en ten genoegen sijn geriev vinden, niet alleen geweigerd heeft met d’ E. Comp. na ouder gebruijk te handelen, en sijn vee te ruijlen, maar selvs tot die vermetenheid gestegen is, dat hij de omleggende Hottentots door dese en gene reden ook dreigementen daar henen heeft weten te bewegen, dat-se gesamentlijk ‘s Comps. vee-handelaars smadelijk bejegend, en met bedreiging van deselve gewapenderhand an te tasten, hun land te ruijmen gedwongen hebben, onder voorgeven dat sij hun geriev beter bij de vrijluijden konnende bekomen, hij Claas nog de Hessequâs en meer andere volkeren met d’ E.Comp. niet begeerden te doen te hebben.
Dierhalven is na rijp overleg van saken besloten, en eenpariger stemme ten meesten dienste van d’ E.Comp. en dese Colonie goedgevonden, op ‘t spoedigste bij placcate te verbieden en scherpelijk t’ interdiceren1 dat niemand deser ingesetenen voortaan enig ‘t minste geld, tabaq, brandewijn, arak, geweer, kruijd of lood an de Hottentots in mangeling van vee of andere waren sal mogen geven, op poene van sestig Rijxd. te verbeuren, d’ eene helvte an de Raadkamer, d’ andere helvte an den officier dewelke de calange doet, sullende hij daar en boven een rond jaar in de ketting an de gemeene werken sonder loon moeten arbeiden, sullende in gelijke boete en straffe mede vervallen zijn diegene, dewelke over ‘t gebergte van Hottentots Holland over ‘t Rôde Sand , Elephants pad , of over enig gebergte na de Sousequase , Hessequase , Ubiquase , Grigriquase of Namaquase Hottentots strekkende, sullen betrapt en alleen of in geselschap van andere vrijluijden met of sonder wagen, vee, geweer of wes meer bevonden werden, sullende alle de goederen dewelke sij bij hun hebben, voor d’ E.Comp. geconfisqueerd werden.
En nademaal bevonden word dat de vrijluijden niet jegenstaande op den 17 Novembris lestleden ‘t selve scharpelijk bij placcate verboden is, haar verstouten ‘t brandhout elders dan in de Houtbaij en over de Langehoogte te halen, kappende ‘t selve, so sij daar best konnen angeraken voor de vuijst weg, tot merklijk nadeel van d’ E.Comp., dewelke door dese slingse gangen eerlangs ten ondienste van haar uijt en t’ huijsvarende schepen van ‘t nodige brandhout soude versteken zijn, So is mede sonder iemands tegenspreken verstaan, om daar in na uijterste vermogen te versien, op ‘t spoedigste mede bij placcate de novo te gebieden dat niemand in ‘t toekomende elders dan ter voors. plaatse sijn geriev van brandhout sal mogen halen of laten halen, op poene van 50 Rijxd. waar van-er 20 ten profijte van de Raadkamer en de resterende 30 Rijxd. ten voordeel van den officier dewelke de calange doet, sullen bekeerd, en wagen en vee voor d’ E.Comp. geconfisqueerd worden.2
Ten dage voors. ‘s nanoens.
In iegenwoordigheid van alle leden.
D’ E.Heer Gouverneur heeft in vergadering bekend gemaakt hoe te deser uure hier in aller ijl angekomen was de broeder van seker Hottentots capn., Coopman bij ons genaamd, dewelke over ‘t gebergte van Hottentots Holland en an dese kant van de Swarterivier met sijn onderhebbende manschap en vee was camperende, zijnde deselve neffens den Hottetot Kakelaar en meer andere door Coopman voorn. herward gesonden, om hier kennisse te geven hoe capn. Dorhâ, hoofd der Sousequase Hottentots, bij ons Claas genaamd, tegens hem Coopman met al sijn magt was opgetogen, en daar mede so verre genaderd, dat geseide Swarterivier haar enelijk van malkanderen scheide, hebbende hij Claas voorn. al begost feitlijkheden en verscheide moetwil tegens hem, Coopman, te bedrijven, en onder anderen den swager van gemelde Kakelaar om ‘t leven te brengen, om geen andere reden dan dat hij ten dienste van d’ E. Comp. getragt had bij d’ omleggende Hottentots den veehandel te hervatten, en haar voor te houden van hoe kwaden gevolge het soude wesen tot nadeel van d’ E.Comp. met uijtsluijting van deselve, enelijk bij particuliere vrijluijden en ondersaten van d’ E.Comp. den veehandel te drijven, invoegen hij door dese taal, goeden ijver en genegendheid, dewelke hij overal betuijgde voor d’ E. Comp. te hebben, eerst den haat van capn. Claas meergem. en eindelijk den dood, als gesegt is, sig op den haals gehaald hadde, versoekende hij Coopman oversulx in alle eerbiedigheid en ootmoed spoedige bijstant, en door d’ E.Comp. tegens den overlast en gedreigde onheilen tegens capn. Claas beschermd te mogen worden, te meer dewijl deselve met de Hessequase Hottentots in bondgenootschap getreden was, en dat-se te samen an de kant van ses of seven duijsend weerbare mannen konden uijtmaken, tegens dewelke hij op verre na niet bestant was ‘t hoofd sonder ‘s Comps. hulp-benden te bieden, dat hij deselve bekomen hebbende, bereid en overbodig was tegens sijn en Comps. vijanden op te trekken, en gemerkt de hoogdravende taal en vermetene woorden bij de Hessequase en Sousequase Hottentotse natien in de lestleden jâre tegens Isaq Schrijver, vaandrig in ‘s Comps. dienst hier bescheiden, gevoerd, ten tijde hij met enige manschap in haar land gekomen was, met ordre om aldaar enig vee te ruijlen, haar niet alleen ontsiende hem ‘t ruijlen te verbieden, maar ook te gebieden op staande voet hun land te ruijmen, of dat-se bij faute van dien hem vijandlijk souden antasten, stekende sij tot blijk van haar kwaad opset en bewijs van hun boos voornemen de velden wijd en sijd an brand, latende haar verluijden, sij met d’ E.Comp. niet meer begeerden te doen te hebben, maar wel met de vrijluijden, sulx hij Schrijver ‘t kwaad genoeg hadde haar lagen en kwaad opset t’ ontwijken; en gemerkt hij capn. Claas met gemoede, nog door dreigementen, nog door enig middel tot rekkelijkheid en sijn pligt te brengen is, en dat hij na geen reden luijsteren wil, ook dat hij alle omleggende Hottentots tegens d’ E.Comp. oprokkend, zijnde de verwijdering tusschen hem en Coopman enelijk geresen door dien hij Coopman niet begeerde ten gevalle van Claas elders dan bij d’ E.Comp. sijn vee te ruijlen, en met deselve in goeden verstande te leven, en dewijl geseide verwijdering tot feitelijkheid eindelijk uijtgeborsten is, en dat men te dugten heeft dat hij Claas den meergem. Coopman t’ ondergebragt hebbende, ‘t hem wel lusten mogte tegens d’ E.Comp. neffens sijn bondgenoten op te staan, en omtrent ‘s Comps. buijtenposten en afgelegene vrijluijden landerijen enige stroperijen an te regten.
So is na rijp overleg van saken ten besten en meesten nut van d’ E.Comp. eenpariger stemme besloten en goed gevonden de geëijschte hulp en bijstant den capn. Coopman op ‘t spoedigste toe te senden, en ten dien einde honderd soldaten uijt dese besetting van geweer, kruyd, lood en levensmiddelen versien, mitsgs. 50 vrijborgers van de Caab en gelijk getal van Drakestein ,3 alle wel gewapend en van ammunitie en vivres voor tien dagen versien onder ‘t oppergesag van den E. Willem Padt capn. deser besetting. en schrivtelijke instructie4 t’ sijner narigt te doen marcheren met ordre om geseide capn. Claas an te tasten, en is ‘t mogelijk hem neffens sijn swager en meer andere belhamels levend in handen te krijgen, en soveel bloetstorting te verhoeden als immers doenlijk is.5
Aldus gearresteerd en besloten in ‘t Casteel de Goede Hoop ten dage en jare als boven.
[Signed:] S. v. STEL.
[Signed:] ANDS. DE MAN.
[Signed:] C. J. SIMONS.
[Signed:] W. PADT.
[Signed:] ADRIAEN VAN REEDE.
[Signed:] Me praesente J. G. DE GREVENBROEK, Secrts.