750

Den25 Edle. Heer Rijckloff van Goens, Ordinaris Raet van Nederlants India, den Raet geconvoceert en door zijn Edle. daer in voorgedragen zijnde hoe haer Ho. Edle. de Heeren gecommitteerde Bewinthebberen ter vergaderinge van de 17ne zijn Edle. bij opene Commissie hadden gelieven te qualificeeren om deese residentie als Commissaris te visiteeren, doch dat zijn Edt. tot noch toe, vermits desselfs continueele dangereuse indispositie, niet in staat is geweest om hem met de zaecken van d’ Comp. alhier te connen bemoeijen, maer present onder Godes genadigen zeegen soo veel kragten gekreegen om over de nootsaeckelijckste requisitien ten meesten dienst van d E.Comp. te connen delibereeren, oversulx op zijn Edts. ordre door den Commandeur van der Stel aen zijn Edle. was overgeleevert een memorie in sich vervattende verscheijde poincten, en eerstelijck hoe tot noch toe gants oneijgentlijck en tegens de maxime van de E.Comp. door den Commandeur voornt. de administratie der pachuijsen onder zijn Es. opsigt en verantwoordingh zijn waergenoomen, daer zijn E. nochtans met zijn eijgentlijcke bedieningh daeglijx genoegsaem is geoccupeert om den dienst van d’ E.Comp. alhier na behooren te benaerstigen, en insonderheijt den hoogh nootsaeckelijcken lantbouw en ‘t geen verders tot het welweesen en voortplantingh van deese Colonie is requireerende, en overzulx gants nodich dat zijn E. daer van wiert ontlast en een bequaem man als tweede persoon toegevoegt om zijn E. in alle voor-vallende gelegentheeden te cunnen adsisteeren en die men daer nevens de administratie van ‘s Comps. pachuijsen gerustelijck derffde aenvertrouwen, waer toe sich heeft aengepresenteert en daerom versogt den ondercoopman Andries de Man, althans pl. fiscael en Secretaris, die lange jaren hier geresideert en nu deese laeste en voorige bedieningen bij hem bekleet, volcomen contentement ende preuven van zijnen ijver en goede conduijte heeft getoont, Soo is na voorgaende rijpe berade ten meesten dienste van d’ E. Comp. goetgevonden ende g’arresteert meergem. de Man als tweede persoon deeses Commandements aen te stellen en om hem nu deesen dienst te animeeren op desselfs versoeck te defereeren de qualiteijt van coopman met een maendelijxe besoldinge van ƒ80 en vordere appendente tractement als zijn predecesseur heeft genooten, mits gehouden blijvende, vermits expiratie van zijn verbonden tijt, om van nu aff aen de E.Comp. noch drie jaren te dienen.

Door ‘t optreeden van den opgem. de Man als secunde persoon, meede open en vacant zijnde komen te vallen de plaets van fiscael in loco, welcke gedieningh met een bequaem persoon weder dient te werden gesuppleert, tot hanthavingh der Justitie en weeringe van alle particuliere handelingen, zijnde gevolglijck daer toe gepromoveert den ondercoopman Albert van Breugel, althans g’eligeert Secretaris, zijnde ‘t secretarisschap weeder gedeefereert aen den adsistent Johannes Guiljelmus d’ Greevenbroeck,26 welcke beijde persoonen tot het waerneemen van haere respective bedieninge van goede capaciteijt zijn.

Geconsidereert den presenten winckelier Joannes Mulder,27 een soldaet zijnde, gants oneijgentlijck tot die bedieningh is gevordert en ‘t beste genoegen ontrent ‘t waerneemen van die functie niet en comt te geeven, Soo is verstaen hem daer van te dechargeeren en in zijn plaets te stellen den geweesene negotie boechouderen packhuijsmeester28 Cornelis Linnes, mitsgaders tot guarnisoen boechouder Jan Hendrick Blum29 als die bediening nu al eenigen tijt meede tot volcomen genoegen bekleete-waergenomen hebbende.

In aenmerckinge genoomen en d’ Edle. Hr. Commissaris voornt. voorgestelt zijdnu de bouwvalligheijt van de presente water coornmoolen,30 waer door en wel ten prine cipale dat deselve geensints op een bequame plaets door ‘t continueel gebreck van water om te malen in ‘t Z.Ooster of drooge zaijsoen is g’extrueert, de presente molenaer qualijck maghtigh is om soo veel coorn te malen als de Comp. maendelijx tot spijsinge van ‘t guarnisoensvolcq nodich heeft, en dienvolgende niet vermoogens om de particuliere huijshoudings en de borgers in ‘t generael te connen gerieven, waer over dagelijx groote klagten en doleantien ontstaen, weshalven met gemeen advijs is verstaen dat men bij de eerste gelegentheijt, wanneer de materialen en ‘t houtwerck daer toe noodich in voorraet is versamelt, een nieuwe water coornmoolen sal opregten, ‘t zij in de Tafelvaleij aen of ontrent ‘t gebergte of elders, daer men sal oordeelen ‘t gantsche jaer genoegsaem water te weesen om continueel te connen malen, dat de Comp. en de perticuliere tot genoegen g’accordeert zullen connen werden, waer meede oock sal weesen voorgekomen ‘t ongerieff dat de passeerende scheepen in ‘t waterhalen door de moolen veeltijts insonderheijt in ‘t drooge zaijsoen comen te lijden.

Insgelijx door den Commandeur van der Stel aen zijn Edle. voorgestelt sijnde hoe dat de schapen van de Comp. door aenteelt jegenwoordich tot een groot getal waren g’augmenteert en geen hocken genoech in weesen zijn om deselve en insonderheijt de jonge lammeren in ‘t reegenzaijsoen voor sterfte te conserveeren, en dienvolgende van nootsaeckelijckheijt dat op eenige plaetsen, alwaer goede en bequame wijde is, eenige hocken tot berginge voor de schapen werden opgeregt, Soo is goetgevonden ende verstaen dat almeede met de eerste gelegentheijt, dewijle de Comp. geen sonderlinge onkosten daerom sal behoeven te dragen, vier stux zodanige schapenhocken te laten extrueeren, namentlijck een aen de Clapmuts tot berginge van 2000 schapen, een in Hottentots Holland van gelijcke groote, een aen de Rietvaleij om duijsent bocken te connen plaetsen, mitsgaders een aen seecker oort, de Cuijlen gent., insgelijcx om 1000 moerschapen onder ‘t dack te connen bergen, waermeede in ‘t reguart van de sterfte onder ‘t gemelte vee veel sal uijtgewonnen werden.

Dewijle d’ Edle. Heeren Majores in ‘t Patria ons bij haer Ho. Edle. successive brieven hebben gelieven aen te schrijven van daer voortaen met geene houtwercken en insonderheijt plancken zullen connen werden versien, alsoo de scheepsruijmen daer toe te costelijck vallen, dewijle het haer Ho. Edle. doorgaens aen plaets in de scheepen comt te mancqueeren, daer wij nochtans alhier tot de nodige reparatie en andere voorvallen ons doorgaens om plancken verleegen vinden, daer wij ons gerieff uijt de bosschen noch tamelijck van soude connen magtigh werden, bij aldien een bequaem saagmoolentje daer toe aen de hant hadde, ‘t welck almeede voor nodich wert aengesien, maer dewijl men alhier vooreerst met ‘t maacken van ‘t geen reets g’arresteert is, genoech te doen sal hebben, sonder om andere wercken, soo langh deselve niet t’ eenemael g’absolveert zijn, de gedagten te mogen laten gaen om niet alles te gelijck overhoop te halen, goet gevonden dat men de gedagten daer van soo lange sal moeten afwenden en daermeede, tot na den gelegentheijt wanneer men de handen ruijmer heeft, supercedeeren.

Aengesien van groote nodigheijt wert geconsidereert dat een handich, en wel beseijlt vaertuijch continueel alhier aen de hant is, om bij voorval van scheepen die alhier aencomen, en somwijlen door haer meenigvuldige dooden en impotenten niet magtich zijn om haer selven te connen redden, of dese bhaij te beseijlen, gelijck Godt betert verscheijde exempelen daer van zijn dat Comps. scheepen door zodanige toevallen in de uijtterste extremiteijt en gevaer zijn geweest, sonder dat men alhier een wel beseijlt vaertuijgh aen de hant heeft, om bij zodanigen occurentie tot adsistentie met volck en verversingh daer op uijt te senden, waer toe de twee aenweesende groote chialoupen door haer slegte en gants sobere zeijlagie t’ eenemael onbequaem en niet bruijckbaer zijn, Zijnde overzulx goetgevonden en verstaen dat men met de eerste gelegentheijt van hier na ‘t vaderlant de Heeren onse principalen deese zaeck sal voordragen, met versoeck dat haer Ho.Edle. geliefte magh weesen om ons met een handigh en wel beseijlt galjoot, groot 30 a 40 lasten, te versien om ten fine voors. en daer het wijders ten dienste van d’ E.Comp. toe nodich sal werden geoordeelt, gebruickt te werden.

Zijnde wijders in aenmerckinge genoomen hoe dat men door de successive gedane landtochten noortwaert van de Caap ‘t zeedert twee jaren herwaerts, op de aenwijsingh van seecker capn. der Namacquaese natie, is aengeweesen een Cooperbergh , geleegen op de zuijder breete van … gr … min31 . De erts door de onse die derwaerts zijn geweest van daer gebragt en door den Commandr. van der Stel gesmolten zijnde, verclaert zijn E. deselve seer rijck van cooper te hebben bevonden, en dienvolgende van merite dat de Comp. dat werck bij derhant nam, alsoo daerin goede voordeelen schijnen te resideeren doch daer teegen weder geconsidereert dat de erts off het minerael om de verre gelegentheijt der plaets en moeijelijckheijt der weegen genoegsaem onmogelijck in qt.32 vandaer over den lantwegh sal connen werden herwaerts gebragt, maer ondersogt sal dienen te werden off men te water de erts van daer wel soude connen afhalen en herwaerts brengen, dat volgens ‘t voorgeeven der meergem. natie bequamelijck soude connen geschieden, dewijl de bewuste Cooperbergh niet boven 7 a 8 mijlen van de zeestrant soude weesen geleegen en boven dien een bequaem baaijtje off inham tot berginge van kleen vaertuijgh soude leggen, Soo is goetgevonden om de waerheijt van ‘t een en ander te ontdecken, met de eerste gelegentheijt een hoecker off ander vaertuijch, dat daer toe aen de hant sal weesen, in ‘t kenteren van ‘t mousson, te weeten in de maent April, derwaerts aff te senden, om langs de wal met de als dan noch waijende oostelijcke winden tot de voors. plaets aff te sacken, en na gedaen ondersoeck wegens de constitutie, cituatie der plaets, en hoe verre de voorn. Cooperbergh te landewaert is geleegen en met wat faciliteijt de erts aldaer aen strant soude connen werden gebragt of wel in ‘t geheel zulx niet doenelijck oordeelende met de noorde winden herwaerts te koomen. Welcke voijagie bequamelijck in 3 a 4 weecken sal connen werden afgeleijt, na welck gedaen ondersoeck men eerst bequaem sal weesen om hier ontrent finalijck te resolveeren en waer op alvoorens na gegeeven advijs van de ware geschapentheijt dier zaecke aen de Heeren onse Principalen in ‘t vaderlant haer Ho. Edle. advijs sal moeten werden afgewagt, om dat werck met kragt bij der hant te neemen, of in ‘t geheel te declineeren.

Den luijt. Jan Babtist Dubertijn, in de maent Julij deeses jaers van de Comp. gekogt hebbende seecker woonhuijs, staende ende geleegen in deese Tafelvaleij bij ‘s Comps. paerdestal, sonder dat tot dato daer van een erfbrieff aen hem is verleent, waerom als nu is versoeckende, zijnde hem gevolglijck g’accordeert dat daer vansal werden33 t’ zijner behoeve verleent een grontbrieff in forma, inhoudende de groote van 616 roeden en 8 voeten.