Cape Council of Policy
559
1677-11-09
Minute details
- Entry number
- 559
- Date
- 1677-11-09
- Year
- 1677
English translation
Presentibus omnibus.
Considering the freemen, the cattle trade and the exchange of rhinoceros horns, elephant teeth, ostrich feathers, and all kinds of hides with the inhabitants of this country by order of the Noble. Lords Masters from the fatherland are strictly forbidden by various edicts,127 and we have experienced in the most recent exchange with Hosiquaas and Sousoas to our particular displeasure, and to the great reluctance of the aforementioned orders and edicts, that notwithstanding, some people under the thumb or at all seek not only to conduct this highly forbidden cattle trade, but even in public (when the E. Company is in the country to exchange some cattle with that nation for128 its merchantships, mainly for tobacco) they do not hesitate or show any respect to the E. Company's exchanges. on one side and the other of the tent, to offer the Hottentoots tobacco for skins and other things, and that for eight or ten times as much tobacco as the Hottentoot merchants are worth, to the great detriment and hindrance of the aforementioned trade; thus diverting these natives, by their superabundance of tobacco, against the numerous well-considered orders of our Lordships, completely independent of us and incomplete, your Honor. command mortifying and destroying, and the market of the E. Compa so enduring that, it is always accustomed to maintain its old routine, for nearly so good a sale, the cattle cannot be exchanged through the intervention of such offenders. Therefore, to prevent this, we hereby expressly interdicate the aforementioned exchanges everywhere and strictly forbid that none of them engage in any trade, especially with tobacco, namely cattle and sheep on the very bones of the bones; furthermore, rhinoceros horns, elephant teeth, ostrich feathers, tiger, wild cat or some other skins and so on, the E. Compa. whether useful or not, directly or indirectly, and under whatever pretext it might be, but of that brought to their house by the Hottentoots, shall be obliged to send the same to the fort in order to be obtained there by the merchant or dispensary for the E. Company or to be exchanged for it, provided that it shall be returned to them without profit as it happens, but on condition that the market shall not continue on a fee of 20 R129. In addition to the arbitral penalty upon expulsion of cases, if anyone here has objected to this, fur preparers were also expressly instructed not to prepare fur without express consent, all on the basis of the above. All those from the Company's outposts were also ordered by this edict to promptly regulate their practices in order to remain free from damage and penalty.
And since it was already suspected that they would not hesitate, despite all the admonitions and prohibitions issued previously, to steal the sheep of the surrounding Hottentoot colonies, as is otherwise quite ugly, for a little tobacco, to the great detriment of the aforementioned Company. to exchange them and, having exchanged them at her pleasure, and not knowing how to get secretly enough into the fort or her residence, at that place where they had become able by such fraud to slaughter them, to bury the entrails, and to transport them sinisterly in sacks (as or any other permitted goods) to their distinguished place; and to report this harmful act of these offenders to the E.Compa. Having been in vogue for so long, we also seek to prevent this. Therefore, after reviewing the situation, we have deemed it highly advisable to express our great sorrow and feeling about this as much as possible, and to strictly prohibit it by public edict,130 as well as, for the greater protection of the people, from venturing with any goods from outside the fort, going or riding to it, where those from the cavalry stable, appointed for this purpose in the past, should be allowed to search them, especially before passing, or to retaliate against the counter-venteurs in such a way as will be found to be appropriate after reviewing the matter.
And, along with Captain Claas, he is one of the most loyal and prominent Hottentoots in the Compa. later passed away, in order to make the nation feel more serious and good about how the Company's cattle should be protected upon the arrival of the enemy, especially because of the weight and also for the E. Company, it has been found good, according to our aforementioned decision, to entrust all those Africans to it, accompanied by 10 Dutchmen, who agree to keep a close eye on it on such a necessary occasion and to which we (according to the good preliminaries (which he made regarding the E. Com(as the father has always shown) also does not hesitate; which prompted the Noble Lord Governor, in attempting to bind him unbreakably to the Company at this time, to add some trifles, such as coral, tobacco, and a hash brown, as a gift, so as not to break away from his usual affection for the European Company, but to further increase it.
Just as the Hottento nation Hessiquas Ghent, namely the captains...132 with which nation the European Company, also appeared in assembly here and elsewhere, for the first time. Veer133 has been in exchange several times in the country to the point of contentment, and was finally lured here by friendly and gentle treatment, in order to accustom them, along with the others, to trade at the fort, and to relieve the E. Company of the great effort and trouble incurred in the country for the aforementioned trade in the meantime. Therefore, it has been deemed extremely necessary to carve out a nation that is considerably richer than the other for the benefit of the E. Company, and to the E. Company. with a gift or small donation, and to the disgust of any other European nation that might come to attack us as enemies in this territory, being, for these reasons, but specifically to reward the necessary and needy livestock trade for the European Company, it was well received by it with such gifts as mentioned above.
Today, the constable's wife, Jelletje Hartmans, will also appear in the meeting, on behalf of her husband Jacob Jansen, having been brought to light a few days ago regarding his mendacious lying and slander. She will present a petition, the content of which is largely that he, in his remarks, had taken those words in our resolution of …134, but in a deliberate and not malicious manner, and therefore requested that, if his remarks were to the Comps.'s or another's detriment, they be erased, forgotten, and forgiven by the Noble Lord Governor for this time, with the promise that he will henceforth refrain from uttering such words and will perform his duties as a faithful constable should. On this occasion, the constabulary, due to the many necessary matters that arose, did not find the time, but rather deemed it good (as this also merited his deliberation) to extend it until tomorrow, in order to then make a final decision (time permitting).
On the morning of the 10th of this month, the Council having again been summoned by the Honourable Governor to attend to some unfinished business, the aforementioned constabulary appeared again in our meeting, insisting once again on her and her husband's request, adding that if her husband had gone too far in speaking, the Honourable Governor would rigorously address this matter. The Governor and Council should not have been treated with any kind of treatment and this was moreover the case, and the Governor having first considered this to be of very damaging consequence and therefore at most deserved to be punished as an example of others. However, because one has heard nothing but good things about himself, and is also known to be a good and completely level-headed servant, as well as another good conspirator for his present unforeseen circumstances, it was considered good to release him from his hostage for this journey, especially as his wife also acts as a mother here in this district and does good service, but on such a condition that two stx. The best canon must be selected and, with the one from that location who has said he can force the fort, fired to make the mistake and misunderstanding of that snapper visible to everyone, and to convince him of his lies, especially to satisfy the gullible and to dispel that timid nature, provided that the said constabulary will be placed at the expense of everyone, like the other guests, according to their duty.
And in this regard, they are not unaware of the good recommendation that her Honor has sent us from the fatherland, contained in her Honor's letter dated May 15th. 1671, because the citizens were to conduct a review and parade at the fort four times a year136 to ensure that, in the event of a sudden enemy attack, they would be able to see them in good standing and capable of armed combat, and to duly assist the E. Company in that regard, as was also seriously recommended to us in later letters from Her Highness, especially in these dubious times, to be in a position of defense so that no unforeseen attacks would occur, and to which Her Highness subsequently gave orders, with God's consent, they had reached such a point that, in the event of an attack, good resistance would be offered. The ancients can prove this and provide us daily (as much as possible) with all war necessities and never fail to strengthen them. It has therefore been deemed very necessary to promptly teach the people to handle the rifle, and to have the inexperienced properly instructed. The Comp's officials, as volunteers, should conduct a general review of the armour, and, when assembled, present this by placard for their attention. After this, they will have to regulate it, as usual, in the event of the enemy's arrival. They should also promise that they will attempt to compensate for any damage they might suffer due to the lapse in wartime and offer a helping hand.
As was also reflected upon lastly and more fully, the incitement to complete this fortress, which Her Honor made at this time, out of fear of being found unready upon attack, as if unaware of what designs the enemy might have in mind, like Her Honor. now that they had recently diverted and believed the enemy had taken their measures at the Cape, which, however, turned out differently, thanks to God's foresight, and they disappeared again in smoke, but they would nevertheless have been able to receive him upon their arrival, and since we (to speed up the work and because our wagons were still occupied with hay, sods, and planks) could not spare the freemen's wagons that were occupied with deepening the ditch at all, it has been deemed good to retain the freemen's wagons for this entire month (although it must be somewhat expensive for the E. Company) and to use them in this necessary service, because The said wagons of the freemen could be more readily missed than in a month or two, when the corn, barley, etc. must be harvested from the fields, by which time the Company is satisfied that they will be returned to its hands.
Thus resolved in the Fort of Good Hope, date above.
[Signed:] J. BAX g. v. HERENTALS.
[Signed:] CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ. SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] Ms. VAN BANCHEM, Secrets.
Considering the freemen, the cattle trade and the exchange of rhinoceros horns, elephant teeth, ostrich feathers, and all kinds of hides with the inhabitants of this country by order of the Noble. Lords Masters from the fatherland are strictly forbidden by various edicts,127 and we have experienced in the most recent exchange with Hosiquaas and Sousoas to our particular displeasure, and to the great reluctance of the aforementioned orders and edicts, that notwithstanding, some people under the thumb or at all seek not only to conduct this highly forbidden cattle trade, but even in public (when the E. Company is in the country to exchange some cattle with that nation for128 its merchantships, mainly for tobacco) they do not hesitate or show any respect to the E. Company's exchanges. on one side and the other of the tent, to offer the Hottentoots tobacco for skins and other things, and that for eight or ten times as much tobacco as the Hottentoot merchants are worth, to the great detriment and hindrance of the aforementioned trade; thus diverting these natives, by their superabundance of tobacco, against the numerous well-considered orders of our Lordships, completely independent of us and incomplete, your Honor. command mortifying and destroying, and the market of the E. Compa so enduring that, it is always accustomed to maintain its old routine, for nearly so good a sale, the cattle cannot be exchanged through the intervention of such offenders. Therefore, to prevent this, we hereby expressly interdicate the aforementioned exchanges everywhere and strictly forbid that none of them engage in any trade, especially with tobacco, namely cattle and sheep on the very bones of the bones; furthermore, rhinoceros horns, elephant teeth, ostrich feathers, tiger, wild cat or some other skins and so on, the E. Compa. whether useful or not, directly or indirectly, and under whatever pretext it might be, but of that brought to their house by the Hottentoots, shall be obliged to send the same to the fort in order to be obtained there by the merchant or dispensary for the E. Company or to be exchanged for it, provided that it shall be returned to them without profit as it happens, but on condition that the market shall not continue on a fee of 20 R129. In addition to the arbitral penalty upon expulsion of cases, if anyone here has objected to this, fur preparers were also expressly instructed not to prepare fur without express consent, all on the basis of the above. All those from the Company's outposts were also ordered by this edict to promptly regulate their practices in order to remain free from damage and penalty.
And since it was already suspected that they would not hesitate, despite all the admonitions and prohibitions issued previously, to steal the sheep of the surrounding Hottentoot colonies, as is otherwise quite ugly, for a little tobacco, to the great detriment of the aforementioned Company. to exchange them and, having exchanged them at her pleasure, and not knowing how to get secretly enough into the fort or her residence, at that place where they had become able by such fraud to slaughter them, to bury the entrails, and to transport them sinisterly in sacks (as or any other permitted goods) to their distinguished place; and to report this harmful act of these offenders to the E.Compa. Having been in vogue for so long, we also seek to prevent this. Therefore, after reviewing the situation, we have deemed it highly advisable to express our great sorrow and feeling about this as much as possible, and to strictly prohibit it by public edict,130 as well as, for the greater protection of the people, from venturing with any goods from outside the fort, going or riding to it, where those from the cavalry stable, appointed for this purpose in the past, should be allowed to search them, especially before passing, or to retaliate against the counter-venteurs in such a way as will be found to be appropriate after reviewing the matter.
And, along with Captain Claas, he is one of the most loyal and prominent Hottentoots in the Compa. later passed away, in order to make the nation feel more serious and good about how the Company's cattle should be protected upon the arrival of the enemy, especially because of the weight and also for the E. Company, it has been found good, according to our aforementioned decision, to entrust all those Africans to it, accompanied by 10 Dutchmen, who agree to keep a close eye on it on such a necessary occasion and to which we (according to the good preliminaries (which he made regarding the E. Com(as the father has always shown) also does not hesitate; which prompted the Noble Lord Governor, in attempting to bind him unbreakably to the Company at this time, to add some trifles, such as coral, tobacco, and a hash brown, as a gift, so as not to break away from his usual affection for the European Company, but to further increase it.
Just as the Hottento nation Hessiquas Ghent, namely the captains...132 with which nation the European Company, also appeared in assembly here and elsewhere, for the first time. Veer133 has been in exchange several times in the country to the point of contentment, and was finally lured here by friendly and gentle treatment, in order to accustom them, along with the others, to trade at the fort, and to relieve the E. Company of the great effort and trouble incurred in the country for the aforementioned trade in the meantime. Therefore, it has been deemed extremely necessary to carve out a nation that is considerably richer than the other for the benefit of the E. Company, and to the E. Company. with a gift or small donation, and to the disgust of any other European nation that might come to attack us as enemies in this territory, being, for these reasons, but specifically to reward the necessary and needy livestock trade for the European Company, it was well received by it with such gifts as mentioned above.
Today, the constable's wife, Jelletje Hartmans, will also appear in the meeting, on behalf of her husband Jacob Jansen, having been brought to light a few days ago regarding his mendacious lying and slander. She will present a petition, the content of which is largely that he, in his remarks, had taken those words in our resolution of …134, but in a deliberate and not malicious manner, and therefore requested that, if his remarks were to the Comps.'s or another's detriment, they be erased, forgotten, and forgiven by the Noble Lord Governor for this time, with the promise that he will henceforth refrain from uttering such words and will perform his duties as a faithful constable should. On this occasion, the constabulary, due to the many necessary matters that arose, did not find the time, but rather deemed it good (as this also merited his deliberation) to extend it until tomorrow, in order to then make a final decision (time permitting).
On the morning of the 10th of this month, the Council having again been summoned by the Honourable Governor to attend to some unfinished business, the aforementioned constabulary appeared again in our meeting, insisting once again on her and her husband's request, adding that if her husband had gone too far in speaking, the Honourable Governor would rigorously address this matter. The Governor and Council should not have been treated with any kind of treatment and this was moreover the case, and the Governor having first considered this to be of very damaging consequence and therefore at most deserved to be punished as an example of others. However, because one has heard nothing but good things about himself, and is also known to be a good and completely level-headed servant, as well as another good conspirator for his present unforeseen circumstances, it was considered good to release him from his hostage for this journey, especially as his wife also acts as a mother here in this district and does good service, but on such a condition that two stx. The best canon must be selected and, with the one from that location who has said he can force the fort, fired to make the mistake and misunderstanding of that snapper visible to everyone, and to convince him of his lies, especially to satisfy the gullible and to dispel that timid nature, provided that the said constabulary will be placed at the expense of everyone, like the other guests, according to their duty.
And in this regard, they are not unaware of the good recommendation that her Honor has sent us from the fatherland, contained in her Honor's letter dated May 15th. 1671, because the citizens were to conduct a review and parade at the fort four times a year136 to ensure that, in the event of a sudden enemy attack, they would be able to see them in good standing and capable of armed combat, and to duly assist the E. Company in that regard, as was also seriously recommended to us in later letters from Her Highness, especially in these dubious times, to be in a position of defense so that no unforeseen attacks would occur, and to which Her Highness subsequently gave orders, with God's consent, they had reached such a point that, in the event of an attack, good resistance would be offered. The ancients can prove this and provide us daily (as much as possible) with all war necessities and never fail to strengthen them. It has therefore been deemed very necessary to promptly teach the people to handle the rifle, and to have the inexperienced properly instructed. The Comp's officials, as volunteers, should conduct a general review of the armour, and, when assembled, present this by placard for their attention. After this, they will have to regulate it, as usual, in the event of the enemy's arrival. They should also promise that they will attempt to compensate for any damage they might suffer due to the lapse in wartime and offer a helping hand.
As was also reflected upon lastly and more fully, the incitement to complete this fortress, which Her Honor made at this time, out of fear of being found unready upon attack, as if unaware of what designs the enemy might have in mind, like Her Honor. now that they had recently diverted and believed the enemy had taken their measures at the Cape, which, however, turned out differently, thanks to God's foresight, and they disappeared again in smoke, but they would nevertheless have been able to receive him upon their arrival, and since we (to speed up the work and because our wagons were still occupied with hay, sods, and planks) could not spare the freemen's wagons that were occupied with deepening the ditch at all, it has been deemed good to retain the freemen's wagons for this entire month (although it must be somewhat expensive for the E. Company) and to use them in this necessary service, because The said wagons of the freemen could be more readily missed than in a month or two, when the corn, barley, etc. must be harvested from the fields, by which time the Company is satisfied that they will be returned to its hands.
Thus resolved in the Fort of Good Hope, date above.
[Signed:] J. BAX g. v. HERENTALS.
[Signed:] CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ. SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] Ms. VAN BANCHEM, Secrets.
Original Dutch transcription
Presentibus omnibus.
Aangesien de vrijluijden den veehandel en ‘t ruijlen van renostershoorens, eliphantstanden als struijsveeren en alderhande slagh van vellen met dese landts inwoonders door ordre van de Edle. Heeren Meesters uijt ‘t vaderlandt bij diverse placcaten wel strict verboden sij,127 en wij in de jongste ruijlingh met Hosiquaas en Sousoas ervaren hebben tot ons bijsonder ongenoegen, en tot groote vilipendie van voor aangetoogen ordres en placcaten dat des niet jegenstaande sommige onder den duijm noch al soecken niet alleen dien hoogh verboden veehandel te drijven, maar selffs in ‘t openbaer (wanneer d’ E.Compa. in ‘t landt besich is om met die natie voor128 hare coopmanschappen voornamentlijck voor tabacq eenigh vee te ruijlen) haar gansch niet en schroomen noch ontsien onder ‘t ruijlen van de E. Compa. aan de een en andere kandt van de tent te gelijck de Hottentoots taback voor vellen en andere saacken te presenteeren, en dat voor acht off tien mael soo veel tabacq als de coopmanschappen van de Hottentosen waardigh sijn, tot groote schade en hinder van ‘s Comps. handel voors.; diverterende alsoo dese inlanders door haer superabondant tabacq geven tegens de meenighvuldige goede beraemde ordres van onse Heeren principalen gansch van ons af en inpertinentelijck haar Edles. beveelen mortificeerende en vernietigende, en de markt van de E.Compa soodanigh verdurende dat, deselve altijt gewoon sijnde hare ouwde sleur te houden, voor present als vooren op ver nae soo goede koop niet door het tussen komen van soodanige overtreders konnen het vee ruijlen, Soo is ‘t dat wij tot voorcominge van sulcx de vrijluijden bij desen alomme de ruijlinge voors. wel expresselijck interdiceren ende op ‘t alderhoogste verbieden dat geenige derselver met eenige coopmanschappen, voornamentlijck met tabacq, wel verstaande runderbeesten en schapen op de peene van ‘t leven; voorts renostershoorns, eliphantstanden, struijsveeren, tijger, boskat offte eenige andere vellen en wes meer de E. Compa. dienstigh off niet sijnde, directelijck ofte indirectelijck comen te ruijlen ende onder wat pretext het oock soude moogen wesen, maar ijts van dien t’ haren huijse door de Hottentoots gebracht werdende, sullen gehouden wesen na ‘t fort ‘t selve te stuijren om aldaar voor d’ E.Compa. door den coopman off dispensier bemachtigt off ingeruijlt te werden, mits dat men haar ‘t selve sonder winst wederom sal overlaten als geschiedende, maar op dat de marct niet verduren sal op peene van 20 R129 . van achten behalven de arbitrale straffe na exigentie van saaken, soo dickmael hier ijmandt hier tegen sal hebben gepexeert, werdende oock de bereijders van vellen wel expresselijck belast geen vellen sonder expres consent te bereijden, alles op de peene hier boven gestelt, gelijck oock alle die van ‘s Comps. buijtenposten met dit placcaet gelast werden hun hier na prompt te reguleeren, om van schade en straffe bevrijt te blijven.
Ende vermits er mede noch al veele gesuspecteert werden dat haar oocq niet en schroomen, tegens alle voor dato gedane vermaningen en verboden, de schapen van de hier om heen gelegen coraelen der Hottentoots als anders gansch leelijck tersluijck voor een weijnigh tabacq tot groot nadeel van de E.Compa. voors. af te ruijlen en, deselve dan naar haar welgevalle geruijlt hebbende, en niet wetende bedectelijck genoech binnen ‘t fort ofte haare wooninge te krijgen, te dien plaatse waar deselve sijn door soodanige fraude machtigh geworden te slachten, ‘t ingewant te begraven, en ‘t schoon in sacken sinisterlijck (als off eenige andere gepermitteerde goederen droegen) t’ haren gedistineerde plaatse te vervoeren; ende om dit schadelijck bedrijff dier overtreders voor d’ E.Compa. al soo langh in swangh gegaan sijnde, mede soecken te prevenieeren, Soo is bij ons na genoomen resumtie, ten alderhoogsten dienstigh geacht ons groot leetwesen en gevoelen daar over soo veel doenlijck te betoonen, en bij openbaer placcaet ‘t selve wel strictelijck te verbieden,130 mitsgaders tot meerder versekeringh het volcq, ‘t sij wagens met eenigh goet van buijten na ‘t fort gaande of rijdende, aldaar die van de ruijterstal van ouwts daar toe gestelt, haar te laten visiteeren vooral eer moogen passeeren, off repasseeren op soodanigen peene tegens de contraventeurs als na exigentie van saken naderhandt sal bevonden werden te behooren.
Ende is mede met capteijn Claas een der trouwste en voornaemste der Hottentoots omtrent de Compa. nader overleijdt om die natie onsen ernst en goede meeninge te beter te doen gevoelen, hoedanigh het met ‘s Comps. vee bij aankomst van vijandt om dat het selve mede vooral uijt de weegh en oocq voor d’ E.Compa. wel bewaert mocht sijn, souwden stellen, soo is goet gevonden volgens ons voorigh besluijt het selve alle dien Africaen op te dragen bij gevoegt met 10 Nederlanders, de welke aanneemt ‘t selve bij sulcken vereijssende occasie wel gade te sullen slaan en waar aan w’ (volgens de goede preuve (die hij omtrent d’ E. Compa. altijt getoont heeft) oocq niet en twijffelen; ‘t welck d’ Edle. Heer Gouverneur om den selven in dese tijde onverbrekelijck trachten te binden aan de Compa., bewoogen heeft noch eenige geringiheden131 soo wat coraelen, tabacq nevens een hasegaeij tot schenchagie bij te setten, om sich van sijne gewoone affexie omtrent d’ E.Compa. niet af te scheuren, maar meerder te doen aangroijen.
Gelijck mede alhier en wijders in vergaderingh verschenen sijn voor de eerste maal de Hottentoose natie Hessiquas gent. namentlijck de capiteijnen …132 met welcke natie d’ E.Compa. veer133 in ‘t landt tot contentement al diverse maelen in ruijlingh is geweest en eijndelijck door minsame en sachtmoedige bejegeningen tot alhier sijn afgelockt om deselve nevens de andere aan ‘t fort met den handel te gewennen en de E.Compa. van die groote gastos en moeijte die in ‘t landt gedaan wert tot voors. handel middeler wijl soecken te ontlasten, Soo is ten alderhoogsten nootsakelijck geoordeelt die natie vrij vee rijcker sijne als wel de andere ten gevalle van de E.Compa. wat te carresseeren, en tot d’ E. Compa. met een schenckagie off geringe gifte gansch genegen te maeken en tot een walgh van eenigh ander Europiaens natie die ons als vijanden in dit territoir mochten komen te belagen, sijnde uijt die redenen maar wel voor namentlijck om de nootsaekelijcken en behoeftigen veehandel voor d’ E.Compa. goet gevonden haarl. met diergelijcke presenten als bovengemelt te beschencken.
Heden komt mede in vergaderingh te verschijnen de constapelsvrouw Jelletje Hartmans uijt den naem en voor haar man Jacob Jansen over eenige dagen over sijn leugenachtigh liegen en lasteren in apparentie geraackt sijnde, een request te presenteeren welcker inhout ‘t meerendeel was vervattende dat hij die woorden consterende bij onse resolutie op …134 genoomen, maar railjerende en niet met quade meeningh geseijt hadt, versoekende dierhalven op ‘t aldergedienstigst soo sijn seggen tot ‘s Comps. off eens anders nadeel mocht sijn geduijt geweest ‘t selve door d’ Edle. Heer Gouverneur voor dese mael mocht werden uijtgewist, vergeten en vergeven, met beloffte van hem voortaan voor ‘t spreken van diergelijcke woorden te sullen wachten en sijn dienst als een trouw constapel behoort, te sullen presteeren &a.
Op welcke dese instanctie van den constapel door ‘t tussen hoopen van veele nodigen besoignes is dier tijt niet gevallen, maar goet gevonden (als sulcx mede sijn overlegh meriteerende) tot morgen noch te verlengen, om als dan daar over (de tijt sulcx toelatende) finalijck te disponeeren.
Den 10 deser ‘s morgens daaraan door d’ Edle. Hr. Gouverneur wederom den Raadt geconvoceert sijnde om over eenige noch ongedaene saken te135 vereijste sorge te dragen, soo verschijnt wederom voorseijde contapelsvrouw in onse vergaderingh, persisterende wederom bij haar en haar vooraangetogen mans versoeck, met die bijvoeginghe soo haar man sich mocht in ‘t spreken te veer begeven hebben; dat op ‘t rigoreuste daar over door d’ E.Hr. Gouverneur en Raadt niet mocht werden bejegent en wes meer, ende voor eerst ingesien sijnde door d’ Ed. Hr. Gouverneur dese saeke wel te sijn van een seer schadelijcke consequentie en dierhalven ten hoogsten diende gestraft tot een exempel van andere, Soo is egter om dat men van denselven niet anders als alles goets gehoort heeft, en oock bekent staet voor een goet en gansch nuchter dienaar, als mede van een ander goet constapel voor present onvoorsien sijn, goet gevonden den selven van sijne gijselinge voor dese reijs te ontslaan te meer alsoo desselffs vrou mede alhier in dit district als vroemoer ageerd en goeden dienst doet, maar op soodanigen conditie evenwel dat twee stx. canon van de beste sal moeten uijtsoeken en met die selve van die plaats daar gesegt heeft ‘t fort te kunnen dwingen, afschieten om ‘t abuijs en misverstandt van dien snappert voor ijder te doen sien, en den selven in sijn leugens te overtuijgen, als besonderlijck om de licht gelovige mede contentement te geven, en dien vreesachtigen aart wegh te neemen, mits dat geseijde constapel ‘t costende van ijder schoot als de andere gastos op sijn reecq. sal gestelt worden &a.
Ende ten opsichte ons niet onbekent sij de goede recommandatie die haar Edle. uijt ‘t vaderlandt ons hebben toegeschickt, vervat sijnde in haar Edle. missive de dato 15 Maij ao. 1671, wegens 4 mael’s jaers een wapenschouwinge en parade aan ‘t fort door de burgers te laten doen136 om tegens een subiten overval van vijandt deselve handtsaem en bequaam bij haar geweer te moogen sien en d’ E. Compa. alsdan in die noot te kunnen na behooren adsisteeren, gelijck ons bij jonger brieven van haar hoogh Edle. mede wel serieus voorgehouden gerecommandeert wert, voor al te maeken in dese dubieuse tijden in postuir van defensie te sijn op dat niet onvoorsiens overvallen mochten werden, en waar toe achtervolgens haar Edle. wel gegeven ordre met Godt alsoo ver gekomen sijn dat ten quaasten genoomen bij overval goede wederstandt souwden konnen bewijsen en ons noch dagelijcx (soo veel doenlijck) van alle oorlogsbehoefte meer en meer versien en niet nalaten te verstercken, Soo is dan mede seer nodigh geacht om ‘t volcq prompt met ‘et geweer te leeren omgaan, en de onervarene na behooren te laten instrueren, soo ‘s Comps. dienaren als vrijluijden een generaele wapenschouwinge te laten doen, en deselve bij een vergadert sijnde, als dan per placcaet tot hare narichtinge voor te houden waar na haar, bij comste van vijandt als anders, sullen hebben te reguleeren, mitsgaders deselve te beloven dat men hare schade (die mochten door verval van oorlogh comen te lijden) mettertijt sal trachten te vergoeden en weder de behulpsame handt te bieden.
Gelijck mede ten laasten noch nader is gereflecteert op de aanporringhe van ‘t voltoijen deser fortresse die haar meer gemelte Edle. in dese tijden doen, uijt vrees van te moogen bij overval in ongereetheijt bevonden werden, als niet wetende wat voor desseijnen den vijandt mochte voorhebben, gelijck haar Edle. nu onlangs al waren gediverteert en niet anders meenden of den vijandt hadde sijne mesures op de Caap genoomen, ‘t geene egter tot onsen beste door Godes voorsorge anders is uijtgevallen, en wederom in roock verdweenen, doch souwden evenwel bij aankomste derselver hem hebben konnen ontfangen, ende aangesien w’ (om de spoedigheijt van ‘t werck halven ende uijt oorsaeck onse wagens noch met hoij, sooden en plancken aan te rijden geoccupeert sijnde) de vrijluijden wagens die aan ‘t verdiepen der graft besigh sijn, voor al noch niet kunnen missen, Soo is goet gevonden de vrijluijden haar wagens voor dese heele maandt (al schoon het de E.Compa. wat kostelijck moet vallen) noch aan te houden en deselve in dese nootsakelijcken dienst te gebruijcken, wandt kunnende geseijde wagens van de vrijluijden voor present bequamer gemist werden als over een maandt á twee, wanneer ‘t coren, gerst &a. moet van ‘t velt werden ingeougst tegens welcke tijt de Compa. haar genoegen hebbende, deselve haarluijden weder in de handt staan te komen.
Aldus geresolveert in ‘t Fort de Goede Hoop datum ut supra.
[Signed:] J. BAX g. v. HERENTALS.
[Signed:] CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ. SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] Ms. VAN BANCHEM, Secrets.
Aangesien de vrijluijden den veehandel en ‘t ruijlen van renostershoorens, eliphantstanden als struijsveeren en alderhande slagh van vellen met dese landts inwoonders door ordre van de Edle. Heeren Meesters uijt ‘t vaderlandt bij diverse placcaten wel strict verboden sij,127 en wij in de jongste ruijlingh met Hosiquaas en Sousoas ervaren hebben tot ons bijsonder ongenoegen, en tot groote vilipendie van voor aangetoogen ordres en placcaten dat des niet jegenstaande sommige onder den duijm noch al soecken niet alleen dien hoogh verboden veehandel te drijven, maar selffs in ‘t openbaer (wanneer d’ E.Compa. in ‘t landt besich is om met die natie voor128 hare coopmanschappen voornamentlijck voor tabacq eenigh vee te ruijlen) haar gansch niet en schroomen noch ontsien onder ‘t ruijlen van de E. Compa. aan de een en andere kandt van de tent te gelijck de Hottentoots taback voor vellen en andere saacken te presenteeren, en dat voor acht off tien mael soo veel tabacq als de coopmanschappen van de Hottentosen waardigh sijn, tot groote schade en hinder van ‘s Comps. handel voors.; diverterende alsoo dese inlanders door haer superabondant tabacq geven tegens de meenighvuldige goede beraemde ordres van onse Heeren principalen gansch van ons af en inpertinentelijck haar Edles. beveelen mortificeerende en vernietigende, en de markt van de E.Compa soodanigh verdurende dat, deselve altijt gewoon sijnde hare ouwde sleur te houden, voor present als vooren op ver nae soo goede koop niet door het tussen komen van soodanige overtreders konnen het vee ruijlen, Soo is ‘t dat wij tot voorcominge van sulcx de vrijluijden bij desen alomme de ruijlinge voors. wel expresselijck interdiceren ende op ‘t alderhoogste verbieden dat geenige derselver met eenige coopmanschappen, voornamentlijck met tabacq, wel verstaande runderbeesten en schapen op de peene van ‘t leven; voorts renostershoorns, eliphantstanden, struijsveeren, tijger, boskat offte eenige andere vellen en wes meer de E. Compa. dienstigh off niet sijnde, directelijck ofte indirectelijck comen te ruijlen ende onder wat pretext het oock soude moogen wesen, maar ijts van dien t’ haren huijse door de Hottentoots gebracht werdende, sullen gehouden wesen na ‘t fort ‘t selve te stuijren om aldaar voor d’ E.Compa. door den coopman off dispensier bemachtigt off ingeruijlt te werden, mits dat men haar ‘t selve sonder winst wederom sal overlaten als geschiedende, maar op dat de marct niet verduren sal op peene van 20 R129 . van achten behalven de arbitrale straffe na exigentie van saaken, soo dickmael hier ijmandt hier tegen sal hebben gepexeert, werdende oock de bereijders van vellen wel expresselijck belast geen vellen sonder expres consent te bereijden, alles op de peene hier boven gestelt, gelijck oock alle die van ‘s Comps. buijtenposten met dit placcaet gelast werden hun hier na prompt te reguleeren, om van schade en straffe bevrijt te blijven.
Ende vermits er mede noch al veele gesuspecteert werden dat haar oocq niet en schroomen, tegens alle voor dato gedane vermaningen en verboden, de schapen van de hier om heen gelegen coraelen der Hottentoots als anders gansch leelijck tersluijck voor een weijnigh tabacq tot groot nadeel van de E.Compa. voors. af te ruijlen en, deselve dan naar haar welgevalle geruijlt hebbende, en niet wetende bedectelijck genoech binnen ‘t fort ofte haare wooninge te krijgen, te dien plaatse waar deselve sijn door soodanige fraude machtigh geworden te slachten, ‘t ingewant te begraven, en ‘t schoon in sacken sinisterlijck (als off eenige andere gepermitteerde goederen droegen) t’ haren gedistineerde plaatse te vervoeren; ende om dit schadelijck bedrijff dier overtreders voor d’ E.Compa. al soo langh in swangh gegaan sijnde, mede soecken te prevenieeren, Soo is bij ons na genoomen resumtie, ten alderhoogsten dienstigh geacht ons groot leetwesen en gevoelen daar over soo veel doenlijck te betoonen, en bij openbaer placcaet ‘t selve wel strictelijck te verbieden,130 mitsgaders tot meerder versekeringh het volcq, ‘t sij wagens met eenigh goet van buijten na ‘t fort gaande of rijdende, aldaar die van de ruijterstal van ouwts daar toe gestelt, haar te laten visiteeren vooral eer moogen passeeren, off repasseeren op soodanigen peene tegens de contraventeurs als na exigentie van saken naderhandt sal bevonden werden te behooren.
Ende is mede met capteijn Claas een der trouwste en voornaemste der Hottentoots omtrent de Compa. nader overleijdt om die natie onsen ernst en goede meeninge te beter te doen gevoelen, hoedanigh het met ‘s Comps. vee bij aankomst van vijandt om dat het selve mede vooral uijt de weegh en oocq voor d’ E.Compa. wel bewaert mocht sijn, souwden stellen, soo is goet gevonden volgens ons voorigh besluijt het selve alle dien Africaen op te dragen bij gevoegt met 10 Nederlanders, de welke aanneemt ‘t selve bij sulcken vereijssende occasie wel gade te sullen slaan en waar aan w’ (volgens de goede preuve (die hij omtrent d’ E. Compa. altijt getoont heeft) oocq niet en twijffelen; ‘t welck d’ Edle. Heer Gouverneur om den selven in dese tijde onverbrekelijck trachten te binden aan de Compa., bewoogen heeft noch eenige geringiheden131 soo wat coraelen, tabacq nevens een hasegaeij tot schenchagie bij te setten, om sich van sijne gewoone affexie omtrent d’ E.Compa. niet af te scheuren, maar meerder te doen aangroijen.
Gelijck mede alhier en wijders in vergaderingh verschenen sijn voor de eerste maal de Hottentoose natie Hessiquas gent. namentlijck de capiteijnen …132 met welcke natie d’ E.Compa. veer133 in ‘t landt tot contentement al diverse maelen in ruijlingh is geweest en eijndelijck door minsame en sachtmoedige bejegeningen tot alhier sijn afgelockt om deselve nevens de andere aan ‘t fort met den handel te gewennen en de E.Compa. van die groote gastos en moeijte die in ‘t landt gedaan wert tot voors. handel middeler wijl soecken te ontlasten, Soo is ten alderhoogsten nootsakelijck geoordeelt die natie vrij vee rijcker sijne als wel de andere ten gevalle van de E.Compa. wat te carresseeren, en tot d’ E. Compa. met een schenckagie off geringe gifte gansch genegen te maeken en tot een walgh van eenigh ander Europiaens natie die ons als vijanden in dit territoir mochten komen te belagen, sijnde uijt die redenen maar wel voor namentlijck om de nootsaekelijcken en behoeftigen veehandel voor d’ E.Compa. goet gevonden haarl. met diergelijcke presenten als bovengemelt te beschencken.
Heden komt mede in vergaderingh te verschijnen de constapelsvrouw Jelletje Hartmans uijt den naem en voor haar man Jacob Jansen over eenige dagen over sijn leugenachtigh liegen en lasteren in apparentie geraackt sijnde, een request te presenteeren welcker inhout ‘t meerendeel was vervattende dat hij die woorden consterende bij onse resolutie op …134 genoomen, maar railjerende en niet met quade meeningh geseijt hadt, versoekende dierhalven op ‘t aldergedienstigst soo sijn seggen tot ‘s Comps. off eens anders nadeel mocht sijn geduijt geweest ‘t selve door d’ Edle. Heer Gouverneur voor dese mael mocht werden uijtgewist, vergeten en vergeven, met beloffte van hem voortaan voor ‘t spreken van diergelijcke woorden te sullen wachten en sijn dienst als een trouw constapel behoort, te sullen presteeren &a.
Op welcke dese instanctie van den constapel door ‘t tussen hoopen van veele nodigen besoignes is dier tijt niet gevallen, maar goet gevonden (als sulcx mede sijn overlegh meriteerende) tot morgen noch te verlengen, om als dan daar over (de tijt sulcx toelatende) finalijck te disponeeren.
Den 10 deser ‘s morgens daaraan door d’ Edle. Hr. Gouverneur wederom den Raadt geconvoceert sijnde om over eenige noch ongedaene saken te135 vereijste sorge te dragen, soo verschijnt wederom voorseijde contapelsvrouw in onse vergaderingh, persisterende wederom bij haar en haar vooraangetogen mans versoeck, met die bijvoeginghe soo haar man sich mocht in ‘t spreken te veer begeven hebben; dat op ‘t rigoreuste daar over door d’ E.Hr. Gouverneur en Raadt niet mocht werden bejegent en wes meer, ende voor eerst ingesien sijnde door d’ Ed. Hr. Gouverneur dese saeke wel te sijn van een seer schadelijcke consequentie en dierhalven ten hoogsten diende gestraft tot een exempel van andere, Soo is egter om dat men van denselven niet anders als alles goets gehoort heeft, en oock bekent staet voor een goet en gansch nuchter dienaar, als mede van een ander goet constapel voor present onvoorsien sijn, goet gevonden den selven van sijne gijselinge voor dese reijs te ontslaan te meer alsoo desselffs vrou mede alhier in dit district als vroemoer ageerd en goeden dienst doet, maar op soodanigen conditie evenwel dat twee stx. canon van de beste sal moeten uijtsoeken en met die selve van die plaats daar gesegt heeft ‘t fort te kunnen dwingen, afschieten om ‘t abuijs en misverstandt van dien snappert voor ijder te doen sien, en den selven in sijn leugens te overtuijgen, als besonderlijck om de licht gelovige mede contentement te geven, en dien vreesachtigen aart wegh te neemen, mits dat geseijde constapel ‘t costende van ijder schoot als de andere gastos op sijn reecq. sal gestelt worden &a.
Ende ten opsichte ons niet onbekent sij de goede recommandatie die haar Edle. uijt ‘t vaderlandt ons hebben toegeschickt, vervat sijnde in haar Edle. missive de dato 15 Maij ao. 1671, wegens 4 mael’s jaers een wapenschouwinge en parade aan ‘t fort door de burgers te laten doen136 om tegens een subiten overval van vijandt deselve handtsaem en bequaam bij haar geweer te moogen sien en d’ E. Compa. alsdan in die noot te kunnen na behooren adsisteeren, gelijck ons bij jonger brieven van haar hoogh Edle. mede wel serieus voorgehouden gerecommandeert wert, voor al te maeken in dese dubieuse tijden in postuir van defensie te sijn op dat niet onvoorsiens overvallen mochten werden, en waar toe achtervolgens haar Edle. wel gegeven ordre met Godt alsoo ver gekomen sijn dat ten quaasten genoomen bij overval goede wederstandt souwden konnen bewijsen en ons noch dagelijcx (soo veel doenlijck) van alle oorlogsbehoefte meer en meer versien en niet nalaten te verstercken, Soo is dan mede seer nodigh geacht om ‘t volcq prompt met ‘et geweer te leeren omgaan, en de onervarene na behooren te laten instrueren, soo ‘s Comps. dienaren als vrijluijden een generaele wapenschouwinge te laten doen, en deselve bij een vergadert sijnde, als dan per placcaet tot hare narichtinge voor te houden waar na haar, bij comste van vijandt als anders, sullen hebben te reguleeren, mitsgaders deselve te beloven dat men hare schade (die mochten door verval van oorlogh comen te lijden) mettertijt sal trachten te vergoeden en weder de behulpsame handt te bieden.
Gelijck mede ten laasten noch nader is gereflecteert op de aanporringhe van ‘t voltoijen deser fortresse die haar meer gemelte Edle. in dese tijden doen, uijt vrees van te moogen bij overval in ongereetheijt bevonden werden, als niet wetende wat voor desseijnen den vijandt mochte voorhebben, gelijck haar Edle. nu onlangs al waren gediverteert en niet anders meenden of den vijandt hadde sijne mesures op de Caap genoomen, ‘t geene egter tot onsen beste door Godes voorsorge anders is uijtgevallen, en wederom in roock verdweenen, doch souwden evenwel bij aankomste derselver hem hebben konnen ontfangen, ende aangesien w’ (om de spoedigheijt van ‘t werck halven ende uijt oorsaeck onse wagens noch met hoij, sooden en plancken aan te rijden geoccupeert sijnde) de vrijluijden wagens die aan ‘t verdiepen der graft besigh sijn, voor al noch niet kunnen missen, Soo is goet gevonden de vrijluijden haar wagens voor dese heele maandt (al schoon het de E.Compa. wat kostelijck moet vallen) noch aan te houden en deselve in dese nootsakelijcken dienst te gebruijcken, wandt kunnende geseijde wagens van de vrijluijden voor present bequamer gemist werden als over een maandt á twee, wanneer ‘t coren, gerst &a. moet van ‘t velt werden ingeougst tegens welcke tijt de Compa. haar genoegen hebbende, deselve haarluijden weder in de handt staan te komen.
Aldus geresolveert in ‘t Fort de Goede Hoop datum ut supra.
[Signed:] J. BAX g. v. HERENTALS.
[Signed:] CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ. SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] Ms. VAN BANCHEM, Secrets.