Cape Council of Policy
550
1677-06-08
Minute details
- Entry number
- 550
- Date
- 1677-06-08
- Year
- 1677
English translation
Presentibus omnibus.
After the ordinary prayer to God, summoned by the Honourable Governor, the Council, the meager needs of provisions and other equipment were presented to the Company. warehouses as they were now equipped and that those there, the daily necessary provision to the Indian destitute valuable return ships, as well as other needy ships, became almost entirely empty, which is hardly sustainable due to the long delay of the expected Dutch ships (which, with the help of God, are ready to appear at any moment) to detain here any vessel or ship of too great a magnitude or deficiency, since it is uncertain for us when any ship or ships will be at our own assistance, and include the ship Croonenburgh in company with the two Ceylon return ships, the Wapen van ter Goes and Rommerswael, costi successively with rice for this government. arrived on the 28th of May, having been properly relieved of his cargo and burden, and with the return of the ship, the messenger being sufficiently fit to serve the Company here, it was thought that the E. Company's ship here was only a burden, and that, having been recently sent from here, it would be more suitable for our Lord Majors in India, not only to be able to advise temporarily on the safe passage and the departure of the Batavian and Ceylon return ships to their destination there, but also to be able to send that load-bearing ship, which is still of good condition, within the country or elsewhere. This is primarily in the service of the E. Company. It was considered most helpful and considered most helpful that the needy land (besides having ample provision for two months' rest and a generous month's worth of other provisions) be provided for from our own needs for two months more, and that the most necessary (if feasible) provision be made to get rid of it and immediately deport it to Batavia.
Furthermore, the skipper Jan Adriessen of the said ship Croonenburgh having been asked in Raade what provisions and equipment for the ship he had in charge of (in order to make the journey to Batavia) he most necessarily required, and a transfer having been made by the E. administrator that his petition could still be met from our meager supplies, it is said by Nareecq. and finding that yes, the aforementioned ship has been approved, with the following provisions and further to be provided, namely:24
And, as noted, the skipper, upon our inquiry, fully acknowledged that he was satisfied with the above-mentioned equipment and could live with it, as well as knowing that some of the persons on board were ordered to be transferred in good order without fear or alarm of destruction. It was also approved of our previous decision (due to the departure of the ship) to persist and, as soon as the necessary provisions have been made and the wind blows well, to allow the ship to proceed.
Furthermore, Maijke van den Bergh, widow of …25 Tielemans, the late E.A.R. The Council of Justice has been sentenced by definitive sentence (in addition to her well-deserved and received punishment) to be banished elsewhere, and since they have not yet properly decided where to place this thieving woman, who is a cancer and a pestilence),26 the widow was also arrested in Council. to be established initially on Robben Island and to resolve further on this matter when the opportunity arises.27
The surety Willem van Dieden also appeared in Council, and he delivered a certain receipt for some sheep that had been provided to the Batavian ships arriving at Dassen Island from time to time, as a convenience and necessary refreshment, on our orders.28 For which he respectfully requested the required payment. This was also agreed upon and, with the supplement, against ƒ6 each agreed and thus said guarantor by a certain contract....29 annually from the breeding of his sheep on Dasseneijlant over the pasture permit they are obliged to the Compa. ...30 and the breeding is often more frugal than could be specified in that case, since due to it being located far from the said island and the Compa.'s vessels not sailing there, the continuous inspection cannot be carried out properly. Therefore it has been found good to have a certain token brought annually and to grant the pasture privilege there in such a way that 40 ps. of sheep suitable for slaughter remains annually to the Ed. Compa. to be delivered, starting from the time of the departure of the first Indian return ships and prompt payment being made again with the arrival of the same, all as previously agreed upon until revocation.31
A certain letter dated 11 May, written from Hottentoot Holland by Sergeant Lourens Visser, having been shown and read aloud by the Governor in Council, dictating how our allied33 Hottentoots are not so few35 available daily to the Hessiquas and other nations to exchange cattle in abundance, and to strengthen their corals, and other machinations in favor of the E. Company. to engage in exchanges under the thumb, and considering that this same is a matter of very harmful consequences, and greatly desires his attention, since that grasping nation not only undertakes this36 without our knowledge or consent, but also continues with such vain conceit that the E. Company, if it needs much, would have to or should have to deal with it much more expensively, whereas the Company previously, in company with itself, at its own wish, made its exchange with that or such a nation)37 and because of this unknowingly begun38 exchange &a. and to prevent more and more other devious moves in the best and most civil manner, we considered it helpful and appropriate for the Egyptian Company to summon the said Hottentoot captains attached to the spillage before us and to express our justifiable displeasure with it, as well as to keep them in mind (this action was done without our consent)39 as they seemed to enjoy a feigned friendship with the Egyptian Company, and had made them very suspicious, since40 in our absence, and beyond ordinary custom, cattle were being exchanged with other foreigners41 and from which it was quite presumable that they wanted to form a league with them to oppose the Egyptian Company; and if such were not neglected, the Ed. Company would be compelled to keep an eye on her, and occasionally to show her resentment about it, or at least to try to make friends (besides herself).
In short, it has been agreed to oblige her, through salaries and small gifts, to seek so far that no cattle would henceforth be exchanged from other Hottentoots without our prior knowledge and consent. And if any cattle have been exchanged, this will remain the property of the Ed. Company. to transfer a portion of the same pro rata, ultimately to also seek to dispose of the same to have it paid annually in the form of tribute, although the tribute42 should first be double &a. having also been made known to the Governor by Lieutenant J. Cruse that the Hottentot captains Cuijper and Tomas, being guilty of the aforementioned spillage, appeared at our citation here accompanied by some envoys of the Company's harmful enemy Goennema, who, according to her alleged, had been expressly commissioned in the name of their superiors to go and see and find out what occasion would arise with the E. Company. that it could be agreed upon and peace could be achieved. Therefore, the Honorable Governor immediately ordered the Council to be assembled and the aforementioned ambassadors to be called in. These, upon being questioned as above, persisted and said they had not arrived at any other conclusion,43 and now (since no gift or offering was brought as a peace token) and this ambassador was only served by ordinary people,44 they learned what seemed to be the case, and that Goennema himself (after a certain and firm agreement had been reached) intended to come here in person to negotiate amicably with the Honorable Company from now on. And since this would be a matter for the Honorable Company. and these free residents are very helpful, for whom ample time is desired, as long as it is done for the reputation of the E. Company. Therefore, after careful deliberation, a group has resolved to let them serve in such a way that it would be pleasing to us and to the E. Company. if then also (when they came closer and humiliated her as a billet before the E. Company and with more obvious signs for peace appeared here under a more respectable embassy) would be willing to enter into a firm peace, provided that the47 Captains Cuijper and Schacher were then included in it and other reasons48 more serving such an end, further also being approved of the same (as well as tomorrow they intend to return49 a safe conduct or passport for a period of 3 months and to appoint the said embassies to Lieutenant Cruse with a recommendation that he (under promise of restitution) shall have to treat in the manner of the salary of his own person and not of the Company on behalf of came and on Goenema also in his name to honour or send a good piece of toffee with the assurance that our great captain (since Sijl. van Goennema had not brought any gifts) now also nothing and wanted to send.
Lastly,50 since skipper Jan Andriessen, at least according to his own advice, is preparing his ship to depart and no longer wants to obstruct its voyage, nor can we expect any enemy ships from here,51 with our prior knowledge,52 it was considered good to immediately hand over the Composer's letters (summarized in Council) and, today, the wind blowing reasonably well, to depart.
Thus done and resolved at the Fort of Good Hope on the day and year aforesaid.
[Signed:] J. BAX, g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M. VAN BANCHEM, Secrets.
After the ordinary prayer to God, summoned by the Honourable Governor, the Council, the meager needs of provisions and other equipment were presented to the Company. warehouses as they were now equipped and that those there, the daily necessary provision to the Indian destitute valuable return ships, as well as other needy ships, became almost entirely empty, which is hardly sustainable due to the long delay of the expected Dutch ships (which, with the help of God, are ready to appear at any moment) to detain here any vessel or ship of too great a magnitude or deficiency, since it is uncertain for us when any ship or ships will be at our own assistance, and include the ship Croonenburgh in company with the two Ceylon return ships, the Wapen van ter Goes and Rommerswael, costi successively with rice for this government. arrived on the 28th of May, having been properly relieved of his cargo and burden, and with the return of the ship, the messenger being sufficiently fit to serve the Company here, it was thought that the E. Company's ship here was only a burden, and that, having been recently sent from here, it would be more suitable for our Lord Majors in India, not only to be able to advise temporarily on the safe passage and the departure of the Batavian and Ceylon return ships to their destination there, but also to be able to send that load-bearing ship, which is still of good condition, within the country or elsewhere. This is primarily in the service of the E. Company. It was considered most helpful and considered most helpful that the needy land (besides having ample provision for two months' rest and a generous month's worth of other provisions) be provided for from our own needs for two months more, and that the most necessary (if feasible) provision be made to get rid of it and immediately deport it to Batavia.
Furthermore, the skipper Jan Adriessen of the said ship Croonenburgh having been asked in Raade what provisions and equipment for the ship he had in charge of (in order to make the journey to Batavia) he most necessarily required, and a transfer having been made by the E. administrator that his petition could still be met from our meager supplies, it is said by Nareecq. and finding that yes, the aforementioned ship has been approved, with the following provisions and further to be provided, namely:24
And, as noted, the skipper, upon our inquiry, fully acknowledged that he was satisfied with the above-mentioned equipment and could live with it, as well as knowing that some of the persons on board were ordered to be transferred in good order without fear or alarm of destruction. It was also approved of our previous decision (due to the departure of the ship) to persist and, as soon as the necessary provisions have been made and the wind blows well, to allow the ship to proceed.
Furthermore, Maijke van den Bergh, widow of …25 Tielemans, the late E.A.R. The Council of Justice has been sentenced by definitive sentence (in addition to her well-deserved and received punishment) to be banished elsewhere, and since they have not yet properly decided where to place this thieving woman, who is a cancer and a pestilence),26 the widow was also arrested in Council. to be established initially on Robben Island and to resolve further on this matter when the opportunity arises.27
The surety Willem van Dieden also appeared in Council, and he delivered a certain receipt for some sheep that had been provided to the Batavian ships arriving at Dassen Island from time to time, as a convenience and necessary refreshment, on our orders.28 For which he respectfully requested the required payment. This was also agreed upon and, with the supplement, against ƒ6 each agreed and thus said guarantor by a certain contract....29 annually from the breeding of his sheep on Dasseneijlant over the pasture permit they are obliged to the Compa. ...30 and the breeding is often more frugal than could be specified in that case, since due to it being located far from the said island and the Compa.'s vessels not sailing there, the continuous inspection cannot be carried out properly. Therefore it has been found good to have a certain token brought annually and to grant the pasture privilege there in such a way that 40 ps. of sheep suitable for slaughter remains annually to the Ed. Compa. to be delivered, starting from the time of the departure of the first Indian return ships and prompt payment being made again with the arrival of the same, all as previously agreed upon until revocation.31
A certain letter dated 11 May, written from Hottentoot Holland by Sergeant Lourens Visser, having been shown and read aloud by the Governor in Council, dictating how our allied33 Hottentoots are not so few35 available daily to the Hessiquas and other nations to exchange cattle in abundance, and to strengthen their corals, and other machinations in favor of the E. Company. to engage in exchanges under the thumb, and considering that this same is a matter of very harmful consequences, and greatly desires his attention, since that grasping nation not only undertakes this36 without our knowledge or consent, but also continues with such vain conceit that the E. Company, if it needs much, would have to or should have to deal with it much more expensively, whereas the Company previously, in company with itself, at its own wish, made its exchange with that or such a nation)37 and because of this unknowingly begun38 exchange &a. and to prevent more and more other devious moves in the best and most civil manner, we considered it helpful and appropriate for the Egyptian Company to summon the said Hottentoot captains attached to the spillage before us and to express our justifiable displeasure with it, as well as to keep them in mind (this action was done without our consent)39 as they seemed to enjoy a feigned friendship with the Egyptian Company, and had made them very suspicious, since40 in our absence, and beyond ordinary custom, cattle were being exchanged with other foreigners41 and from which it was quite presumable that they wanted to form a league with them to oppose the Egyptian Company; and if such were not neglected, the Ed. Company would be compelled to keep an eye on her, and occasionally to show her resentment about it, or at least to try to make friends (besides herself).
In short, it has been agreed to oblige her, through salaries and small gifts, to seek so far that no cattle would henceforth be exchanged from other Hottentoots without our prior knowledge and consent. And if any cattle have been exchanged, this will remain the property of the Ed. Company. to transfer a portion of the same pro rata, ultimately to also seek to dispose of the same to have it paid annually in the form of tribute, although the tribute42 should first be double &a. having also been made known to the Governor by Lieutenant J. Cruse that the Hottentot captains Cuijper and Tomas, being guilty of the aforementioned spillage, appeared at our citation here accompanied by some envoys of the Company's harmful enemy Goennema, who, according to her alleged, had been expressly commissioned in the name of their superiors to go and see and find out what occasion would arise with the E. Company. that it could be agreed upon and peace could be achieved. Therefore, the Honorable Governor immediately ordered the Council to be assembled and the aforementioned ambassadors to be called in. These, upon being questioned as above, persisted and said they had not arrived at any other conclusion,43 and now (since no gift or offering was brought as a peace token) and this ambassador was only served by ordinary people,44 they learned what seemed to be the case, and that Goennema himself (after a certain and firm agreement had been reached) intended to come here in person to negotiate amicably with the Honorable Company from now on. And since this would be a matter for the Honorable Company. and these free residents are very helpful, for whom ample time is desired, as long as it is done for the reputation of the E. Company. Therefore, after careful deliberation, a group has resolved to let them serve in such a way that it would be pleasing to us and to the E. Company. if then also (when they came closer and humiliated her as a billet before the E. Company and with more obvious signs for peace appeared here under a more respectable embassy) would be willing to enter into a firm peace, provided that the47 Captains Cuijper and Schacher were then included in it and other reasons48 more serving such an end, further also being approved of the same (as well as tomorrow they intend to return49 a safe conduct or passport for a period of 3 months and to appoint the said embassies to Lieutenant Cruse with a recommendation that he (under promise of restitution) shall have to treat in the manner of the salary of his own person and not of the Company on behalf of came and on Goenema also in his name to honour or send a good piece of toffee with the assurance that our great captain (since Sijl. van Goennema had not brought any gifts) now also nothing and wanted to send.
Lastly,50 since skipper Jan Andriessen, at least according to his own advice, is preparing his ship to depart and no longer wants to obstruct its voyage, nor can we expect any enemy ships from here,51 with our prior knowledge,52 it was considered good to immediately hand over the Composer's letters (summarized in Council) and, today, the wind blowing reasonably well, to depart.
Thus done and resolved at the Fort of Good Hope on the day and year aforesaid.
[Signed:] J. BAX, g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M. VAN BANCHEM, Secrets.
Original Dutch transcription
Presentibus omnibus.
Na ‘t ordinaris gebedt tot Godt door de E.Hr. Gouverneur den Raat bij een geroepen en vo[o]rgehouden sijnde de sobere behoeften soo van provisie als andere equipagiegoederen daar ‘s Comps. magasijnen als nu bij versien waren en dat deselve daar de dagelijcxe nootsackelijcke verstreckinghe aan de Indische gebreckelijcke kostlijcke retourbodems als andere behoeftige schepen gedaan, bij na gansch ledigh wierden dat naeuwlijcx bestendigh sijn door ‘t langh achterblijven van tegemoet verwachtend ontset der Patriase schepen (die ijder moment met de hulpe van Godt tegenwoordigh staan op te dagen) om eenigh vaartuijgh off bodem van al te grooten ommeslagh en gebrecq alhier langer aan te houden, dewijle voor ons onseker sij, wanneer eenig schip off scheepen tot onse eijgen adsistentie staen te gewerden, ende invoegen ‘t schip Croonenburgh in compag. van de 2 Ceijlonsche retourschepen ‘t Wapen van ter Goes en Rommerswael costi successive met rijs voor dit gouvermt. op den 28 Maij gearriveert, van sijnen corl21 en ladinge behoorlijck ontlast sij, en door de wederomkomste van de hoecker de Boode bequaem genoegh sijnde om de Comp. hier om heen te kunnen dienen, gedachten bodem d’ E. Compag. alhier maer eenelijck tot een last is streckende en22 deselve noch intijts van hier versonden werdende, in India beter ten dienste van onse Hren. Maijores sal te stade komen, niet alleen om de behouden paresse en ‘t vertrecq van de Bataviasche als Ceijlonse retourschepen tot haer Edls. narichtinge aldaer tijdelijck te cunnen adviseeren, maer oocq dien lastdragende bodem, sijnde noch van goede bequaemheijt, in ‘t landt off elders te versenden, Soo is ten meesten dienste der E. Compag. goet gevonden en ‘t alderdienstigst geoordeelt die behoeftigen bodem (boven dat noch voor 2 maanden rus ruijm versien is en een ruijme maant van andere montkost) uijt onse eijgen nootdruft noch voor 2 maenden sien te victualieeren en van ‘t nootsakelijckste (is ‘t doenlijck te laten voorsien) om deselve van de handt quijt te worden en per eersten naer Batavia te depescheren.
Wijders den schipper Jan Adriessen van geseijde schip Croonenburgh in Raade afgevraegt sijnde wat voor provisien en equipagiegoederen voor sijn onderhebbende schip (om de reijse naer Batavia te krijgen) ‘t nootsaeckelijckste requireerde en door den E. administrateur een overslagh gemaeckt sijnde off23 sijne gedaane petitie uijt onsen soberen voorraet noch conde voldaen werden, soo is bij nareecq. en bevinding van ja, goetgevonden gemelden bodem met dese onderstaande provisien &a noch te provideeren namentlijck :24
Ende gemerckt geseijde schipper op onse afvraginge volmondigh bekent met de bovenstaende uijtrustinge te vreden te sijn en daermede wel can bestaan als mede wel raat te weten van eenige gecondemneerde persoonen op desselfs schip verordineert in goede ordre over te voeren sonder mutiratie vreesen off daarvoor te duchten was, Soo is mede goet gevonden bij ons vorigh besluijt (wegens dien bodems vertreck) te blijven persisteren en soo ras van ‘t vereijschte versien sal wesen en de wint goet sal waeijen maar te laten rijs vervorderen.
Verders alsoo Maijke van den Bergh, de wed. van. …25 Tielemans saliger, door den E.achtbr. Raat van Justitie over heelerij van rijs en padij &a bij definitive sententie is gecondemneert (boven haare verdere wel verdiende en genotene straffe) om elders gebannen te werden, en vermits noch niet wel sijn te rade geworden waer heen men dit diefachtige wijff, ijder tot een cancker en pest sijnde)26 ‘t bequaemst soude plaetzen, Soo is mede in Raade gearresteert gedachte wed. voor eerst op ‘t Robbeneijlant te laten setten en bij offresserende gelegentheijt daer over nader te resolveeren.27
Sijnde mede in Raade verschenen den vrijborgen Willem van Dieden en door den selven overgelevert sekere recipisse van wegens eenige schapen die aan de Bataviasche als vaderlantse schepen, ‘t Dasseneijlandt aancomende, tot gerieff en nootsakelijcke verversinge nu en dan op onse ordrevan daer28 heeft verstreckt, waar over seer eerbiedigh was versoeckende hem de vereisjste betalinge mochte toekomen, Soo sijn mede daarover eens geworden en met den supplt. tegens ƒ6 ijder geaccordeert ende alsoo geseijde vrijborger bij seker contract....29 jaerlijcx van den aanteelt sijner schaepen op ‘t Dasseneijlant over de vergunningh van de weijde aan d’ Compa. gehouden sij. …30 te leveren en den aanteelt veeltijt soberder als inder daet sij, can opgegeven werden, vermits door ‘t ver van de handt leggen van geseijd[e] eijlandt en ‘s Comps. vaertuijgen daerop niet sijn varende, daar heen continueel de visitatie niet wel can gedaan worden, Soo is goet gevonden denselven jaerlijcx een seekere tanto te doen op brengen en de privilegie van de weijde aldaar soodanigh te vergunnen dat gehouden blijfft jaerlijcx 40 ps. slachtbare schapen aan d’ Ed. Compa. te leveren, ingaande de tijt van ‘t vertrecq der eerste Indische retourschepen en geschiedende de prompte betalinge wederom met de comste der selver, alles als vorens gesproken tot wederroepens t[oe].31
Door den Gouverneur in Raade vertoont en voorgelesen sijnde sekere missive in dato ult. Maij uijt Hottentoots Hollandt van den sergt. Lourens Visser geschreven,32 dicterende hoe onse geallieerde33 Hottentoots bij de Hessiquas ende andere natien34 dagelijcx soo wenigh35 niet besich sijn om van deselve in abundantie vee te ruijlen, en haare coralen alsoo te ver[s]tercken en meer andere machenatien tot prejuditie der E.Compag. onder den duijm met ruijlen te plegen, ende aangesien dit selvige een sake sij van seer schadelijcken gevolge, en grootelijcx sijne opmerckinge begeert, dewijle die schraapachtige natie dit36 niet alleen ondernemen buijten ons voorweten off consent, maar oocq daarbij continueerende van sulcke ijdele inbeeldinge souwden werden dat d’ E. Compa. vee benodighende haerl. ‘t selve vrij duerder souwde moeten of dienen af te handelen, daer d’ Compa. bevoorens in compag. van haerl. naer wensch selfs met die off diergelijcke natie haare ruijling heeft gedaan)37 ende om die buijten weten begonnen38 verruijlinge &a. en meer andere slincxe trecken op de beste en civielste wijse te beletten, soo hebben ‘t alderdienstigh voor d’ E. Compag. geacht en goetgevonden geseijde Hottentoots capiteijnen aan die morsserije annex sijnde, voor ons te ontbieden en onse rechtmatige misnoeginge daerover te toonen mitsgaders deselve voor te houden (dit bedrijff buijten ons consent geschiet)39 sijnde te smaken na een geveijnsde vrunthoudingh met d’ E.Compag., en sijl. haer grotelijcx suspect hadden gemaeckt, vermits40 in onse afwesigheijt, en dat buijten de ordinaire gewoonte met andere buijtenlanders vee ruijlendewaren41 en daer uijt wel te presumeeren stont met deselve te willen een Ligue trecken om d’ E. Compag. tegen te gaan; en wanneer sulcx niet na en lieten d’ E. Compa. genootsaeckt souwde wesen op haerl. te vigileren, en bijwijlen haar resentiment daer over t’ toonen of ten minste oock souwde trachten (buijten haar.) vrunden te maacken.
In somma is verder goetgevonden haerl. door tractementen en kleijne geschenken soo verre soecken te verplichten dat geen vee vo[o]rtaen meer van andere Hottentoots comen te ruijlen dan met ons voorweten en toestemmingh en wanneer ijts ingeruijlt hebben, dat gehouden sullen blijven d’ Ed. Comp. na rato een gedeelte van ‘t selve over te doen, eijndelijck noch deselve mede soecken te disponeren om jaerlijcx ijts in forma van hommage op te doen brengen al souwde de vereeringe42 vooreerst dubbelt moeten wesen &a. sijnde mede door den luijtenant J. Cruse an d’ Hr. Gouverneur bekent gemaackt dat de Hottentots capitaijnen Cuijper en Tomas aan voors. morsserij schuldigh sijnde, op onse citatie hier sijn verscheenen vergeselschapt met eenige afgesandten van ‘s Comps. schadelijcke vijant Goennema, die uijt de naem van haeren oversten volgens haer voorgeven expres waren gecommitteert omme te gaen sien en vernemen offer occasie souwde sijn om met d’ E. Compa. t’ kunnen eenswerden en tot vreede geraecken. Soo is door d’ E.Hr. Gouverneur opgemelt aanstonts den Raat doen vergaderen en die bovengemt. gesanten binne doen komen, dewelcke op afvraginghe als boven bleven persisteeren en seijden tot geen anderen eijnde gecomen te sijn43 en nu maer voor aff(vermits geen geschenck off eenigh offeringh tot een vreedeteken mede brachten) en dit gesantschap maer door geringe personen bedient wiert)44 quamen vernemen wat apparentien daer toe schenen, en dat Goennema selfs (na een versekerde en vaste getroffe unie) van intentie was aff te willen komen om45 hier in persoon te verschijnen, om met d’ E. Compag. in der minne voortaen te handelen, Ende aangesien dit een saake souwde sijn voor d’ E. Compn. en dese vrije ingesetenen seer dienstigh, waer na al ruijmen tijt gewenscht is, als ‘t maar tot reputatie voor d’ E. Compag.conde46 geschiede, Soo hebben na goet overlegh eenparich geresolveert haar aan te laten dienen ons sulcx aangenaam te sijn en de E.Compe. als dan mede wel (wanneer wat nader quamen en haar als billick voor d’ E.Compag. vernederden en met kennelijcker tekens tot de vreede onder een aansienlijcker gesantschap hier verschenen) souden genegen sijn een vaste vrede aan te gaenmitsdatde47 capitaijnen Cuijper en Schacher alsdan daarmede in mosten begrepen wesen en andere reden48 meer tot soodanigen eijnde dienende, sijnde verders mede goetgevonden deselve (alsoo op morgen meenen te retourneeren49 een vrijgeleijde off paspoort voor de tijt van 3 maenden te vergunnen en geseijde gesanten tot den luijtenant Cruse te wijsen met recommandatie dat deselve (onder belofte van restitutie) wel sal hebben te tracteeren op die maniere als off het tractement van sijn eijgen persoon en niet van ‘s Comps. wegen voor quam en aan Goenema evenwel mede uijt sijn E. naem een goet stuck toback te vereeren of te senden met ‘et aanseggen dat onse groote capitain (vermits sijl. van Goennema geen geschenck en hadden gebracht) nu mede niets en wilde senden.
Ten laesen50 dewijl den schipper Jan Andriessen althans volgens eijgen advijs met sijn schip in gereetheijt legt om te kunnen vertrecken en denselven niemendal meer tot de reijse comt te obsteeren als mede geen vijantlijcke schepen met ons voorweten veelhier omheen51 te verwachten hebben,52 soo wert goet gevonden denselven ‘s Comps brieven (in Rade geresumeert sijnde) aanstonts over te geven en, heden de wint redelijck goet waijende, af te depescheren.
Aldus gedaan en geresolveert in ‘t Fort d’ Goede Hoop ten dage en jaar voors.
[Signed:] J. BAX g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M. VAN BANCHEM, Secrets.
Na ‘t ordinaris gebedt tot Godt door de E.Hr. Gouverneur den Raat bij een geroepen en vo[o]rgehouden sijnde de sobere behoeften soo van provisie als andere equipagiegoederen daar ‘s Comps. magasijnen als nu bij versien waren en dat deselve daar de dagelijcxe nootsackelijcke verstreckinghe aan de Indische gebreckelijcke kostlijcke retourbodems als andere behoeftige schepen gedaan, bij na gansch ledigh wierden dat naeuwlijcx bestendigh sijn door ‘t langh achterblijven van tegemoet verwachtend ontset der Patriase schepen (die ijder moment met de hulpe van Godt tegenwoordigh staan op te dagen) om eenigh vaartuijgh off bodem van al te grooten ommeslagh en gebrecq alhier langer aan te houden, dewijle voor ons onseker sij, wanneer eenig schip off scheepen tot onse eijgen adsistentie staen te gewerden, ende invoegen ‘t schip Croonenburgh in compag. van de 2 Ceijlonsche retourschepen ‘t Wapen van ter Goes en Rommerswael costi successive met rijs voor dit gouvermt. op den 28 Maij gearriveert, van sijnen corl21 en ladinge behoorlijck ontlast sij, en door de wederomkomste van de hoecker de Boode bequaem genoegh sijnde om de Comp. hier om heen te kunnen dienen, gedachten bodem d’ E. Compag. alhier maer eenelijck tot een last is streckende en22 deselve noch intijts van hier versonden werdende, in India beter ten dienste van onse Hren. Maijores sal te stade komen, niet alleen om de behouden paresse en ‘t vertrecq van de Bataviasche als Ceijlonse retourschepen tot haer Edls. narichtinge aldaer tijdelijck te cunnen adviseeren, maer oocq dien lastdragende bodem, sijnde noch van goede bequaemheijt, in ‘t landt off elders te versenden, Soo is ten meesten dienste der E. Compag. goet gevonden en ‘t alderdienstigst geoordeelt die behoeftigen bodem (boven dat noch voor 2 maanden rus ruijm versien is en een ruijme maant van andere montkost) uijt onse eijgen nootdruft noch voor 2 maenden sien te victualieeren en van ‘t nootsakelijckste (is ‘t doenlijck te laten voorsien) om deselve van de handt quijt te worden en per eersten naer Batavia te depescheren.
Wijders den schipper Jan Adriessen van geseijde schip Croonenburgh in Raade afgevraegt sijnde wat voor provisien en equipagiegoederen voor sijn onderhebbende schip (om de reijse naer Batavia te krijgen) ‘t nootsaeckelijckste requireerde en door den E. administrateur een overslagh gemaeckt sijnde off23 sijne gedaane petitie uijt onsen soberen voorraet noch conde voldaen werden, soo is bij nareecq. en bevinding van ja, goetgevonden gemelden bodem met dese onderstaande provisien &a noch te provideeren namentlijck :24
Ende gemerckt geseijde schipper op onse afvraginge volmondigh bekent met de bovenstaende uijtrustinge te vreden te sijn en daermede wel can bestaan als mede wel raat te weten van eenige gecondemneerde persoonen op desselfs schip verordineert in goede ordre over te voeren sonder mutiratie vreesen off daarvoor te duchten was, Soo is mede goet gevonden bij ons vorigh besluijt (wegens dien bodems vertreck) te blijven persisteren en soo ras van ‘t vereijschte versien sal wesen en de wint goet sal waeijen maar te laten rijs vervorderen.
Verders alsoo Maijke van den Bergh, de wed. van. …25 Tielemans saliger, door den E.achtbr. Raat van Justitie over heelerij van rijs en padij &a bij definitive sententie is gecondemneert (boven haare verdere wel verdiende en genotene straffe) om elders gebannen te werden, en vermits noch niet wel sijn te rade geworden waer heen men dit diefachtige wijff, ijder tot een cancker en pest sijnde)26 ‘t bequaemst soude plaetzen, Soo is mede in Raade gearresteert gedachte wed. voor eerst op ‘t Robbeneijlant te laten setten en bij offresserende gelegentheijt daer over nader te resolveeren.27
Sijnde mede in Raade verschenen den vrijborgen Willem van Dieden en door den selven overgelevert sekere recipisse van wegens eenige schapen die aan de Bataviasche als vaderlantse schepen, ‘t Dasseneijlandt aancomende, tot gerieff en nootsakelijcke verversinge nu en dan op onse ordrevan daer28 heeft verstreckt, waar over seer eerbiedigh was versoeckende hem de vereisjste betalinge mochte toekomen, Soo sijn mede daarover eens geworden en met den supplt. tegens ƒ6 ijder geaccordeert ende alsoo geseijde vrijborger bij seker contract....29 jaerlijcx van den aanteelt sijner schaepen op ‘t Dasseneijlant over de vergunningh van de weijde aan d’ Compa. gehouden sij. …30 te leveren en den aanteelt veeltijt soberder als inder daet sij, can opgegeven werden, vermits door ‘t ver van de handt leggen van geseijd[e] eijlandt en ‘s Comps. vaertuijgen daerop niet sijn varende, daar heen continueel de visitatie niet wel can gedaan worden, Soo is goet gevonden denselven jaerlijcx een seekere tanto te doen op brengen en de privilegie van de weijde aldaar soodanigh te vergunnen dat gehouden blijfft jaerlijcx 40 ps. slachtbare schapen aan d’ Ed. Compa. te leveren, ingaande de tijt van ‘t vertrecq der eerste Indische retourschepen en geschiedende de prompte betalinge wederom met de comste der selver, alles als vorens gesproken tot wederroepens t[oe].31
Door den Gouverneur in Raade vertoont en voorgelesen sijnde sekere missive in dato ult. Maij uijt Hottentoots Hollandt van den sergt. Lourens Visser geschreven,32 dicterende hoe onse geallieerde33 Hottentoots bij de Hessiquas ende andere natien34 dagelijcx soo wenigh35 niet besich sijn om van deselve in abundantie vee te ruijlen, en haare coralen alsoo te ver[s]tercken en meer andere machenatien tot prejuditie der E.Compag. onder den duijm met ruijlen te plegen, ende aangesien dit selvige een sake sij van seer schadelijcken gevolge, en grootelijcx sijne opmerckinge begeert, dewijle die schraapachtige natie dit36 niet alleen ondernemen buijten ons voorweten off consent, maar oocq daarbij continueerende van sulcke ijdele inbeeldinge souwden werden dat d’ E. Compa. vee benodighende haerl. ‘t selve vrij duerder souwde moeten of dienen af te handelen, daer d’ Compa. bevoorens in compag. van haerl. naer wensch selfs met die off diergelijcke natie haare ruijling heeft gedaan)37 ende om die buijten weten begonnen38 verruijlinge &a. en meer andere slincxe trecken op de beste en civielste wijse te beletten, soo hebben ‘t alderdienstigh voor d’ E. Compag. geacht en goetgevonden geseijde Hottentoots capiteijnen aan die morsserije annex sijnde, voor ons te ontbieden en onse rechtmatige misnoeginge daerover te toonen mitsgaders deselve voor te houden (dit bedrijff buijten ons consent geschiet)39 sijnde te smaken na een geveijnsde vrunthoudingh met d’ E.Compag., en sijl. haer grotelijcx suspect hadden gemaeckt, vermits40 in onse afwesigheijt, en dat buijten de ordinaire gewoonte met andere buijtenlanders vee ruijlendewaren41 en daer uijt wel te presumeeren stont met deselve te willen een Ligue trecken om d’ E. Compag. tegen te gaan; en wanneer sulcx niet na en lieten d’ E. Compa. genootsaeckt souwde wesen op haerl. te vigileren, en bijwijlen haar resentiment daer over t’ toonen of ten minste oock souwde trachten (buijten haar.) vrunden te maacken.
In somma is verder goetgevonden haerl. door tractementen en kleijne geschenken soo verre soecken te verplichten dat geen vee vo[o]rtaen meer van andere Hottentoots comen te ruijlen dan met ons voorweten en toestemmingh en wanneer ijts ingeruijlt hebben, dat gehouden sullen blijven d’ Ed. Comp. na rato een gedeelte van ‘t selve over te doen, eijndelijck noch deselve mede soecken te disponeren om jaerlijcx ijts in forma van hommage op te doen brengen al souwde de vereeringe42 vooreerst dubbelt moeten wesen &a. sijnde mede door den luijtenant J. Cruse an d’ Hr. Gouverneur bekent gemaackt dat de Hottentots capitaijnen Cuijper en Tomas aan voors. morsserij schuldigh sijnde, op onse citatie hier sijn verscheenen vergeselschapt met eenige afgesandten van ‘s Comps. schadelijcke vijant Goennema, die uijt de naem van haeren oversten volgens haer voorgeven expres waren gecommitteert omme te gaen sien en vernemen offer occasie souwde sijn om met d’ E. Compa. t’ kunnen eenswerden en tot vreede geraecken. Soo is door d’ E.Hr. Gouverneur opgemelt aanstonts den Raat doen vergaderen en die bovengemt. gesanten binne doen komen, dewelcke op afvraginghe als boven bleven persisteeren en seijden tot geen anderen eijnde gecomen te sijn43 en nu maer voor aff(vermits geen geschenck off eenigh offeringh tot een vreedeteken mede brachten) en dit gesantschap maer door geringe personen bedient wiert)44 quamen vernemen wat apparentien daer toe schenen, en dat Goennema selfs (na een versekerde en vaste getroffe unie) van intentie was aff te willen komen om45 hier in persoon te verschijnen, om met d’ E. Compag. in der minne voortaen te handelen, Ende aangesien dit een saake souwde sijn voor d’ E. Compn. en dese vrije ingesetenen seer dienstigh, waer na al ruijmen tijt gewenscht is, als ‘t maar tot reputatie voor d’ E. Compag.conde46 geschiede, Soo hebben na goet overlegh eenparich geresolveert haar aan te laten dienen ons sulcx aangenaam te sijn en de E.Compe. als dan mede wel (wanneer wat nader quamen en haar als billick voor d’ E.Compag. vernederden en met kennelijcker tekens tot de vreede onder een aansienlijcker gesantschap hier verschenen) souden genegen sijn een vaste vrede aan te gaenmitsdatde47 capitaijnen Cuijper en Schacher alsdan daarmede in mosten begrepen wesen en andere reden48 meer tot soodanigen eijnde dienende, sijnde verders mede goetgevonden deselve (alsoo op morgen meenen te retourneeren49 een vrijgeleijde off paspoort voor de tijt van 3 maenden te vergunnen en geseijde gesanten tot den luijtenant Cruse te wijsen met recommandatie dat deselve (onder belofte van restitutie) wel sal hebben te tracteeren op die maniere als off het tractement van sijn eijgen persoon en niet van ‘s Comps. wegen voor quam en aan Goenema evenwel mede uijt sijn E. naem een goet stuck toback te vereeren of te senden met ‘et aanseggen dat onse groote capitain (vermits sijl. van Goennema geen geschenck en hadden gebracht) nu mede niets en wilde senden.
Ten laesen50 dewijl den schipper Jan Andriessen althans volgens eijgen advijs met sijn schip in gereetheijt legt om te kunnen vertrecken en denselven niemendal meer tot de reijse comt te obsteeren als mede geen vijantlijcke schepen met ons voorweten veelhier omheen51 te verwachten hebben,52 soo wert goet gevonden denselven ‘s Comps brieven (in Rade geresumeert sijnde) aanstonts over te geven en, heden de wint redelijck goet waijende, af te depescheren.
Aldus gedaan en geresolveert in ‘t Fort d’ Goede Hoop ten dage en jaar voors.
[Signed:] J. BAX g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M. VAN BANCHEM, Secrets.