Cape Council of Policy
545
1677-04-01
Minute details
- Entry number
- 545
- Date
- 1677-04-01
- Year
- 1677
English translation
Presentibus omnibus.
Considering the tenure of the tenant Cornelis Stevense of Comps. Thuin and Vineyard Rustenburg, also known as 't Rondebosje, which began in May 1675 and ended by the end of April 1677, it is hereby reassigned, if necessary, at least for a period of three consecutive years to certain permanent and insured free residents, or to the remaining tenant on good terms, for the greatest benefit of the E. Compag. The lease was signed novo. The governor and council deliberated on this matter and approved (in order to have the E. Comp. again adjust the lease to the best of our ability, or to enter into such a contract as best suited) to put some favorable conditions in writing, to have the messenger display them wherever appropriate, and to inform everyone of our decision.
As the present owner, the aforementioned, has been informed of the aforementioned decision, and the conditions contained in the drafted contract were included with him, he and his wife were found in Rade the next day and showed willingness to pay only the Comp. A vineyard at the top of the Rustenburg garden, situated in a square, was intended to be rented for three consecutive years for three thousand Cape guilders annually. The Honorable Governor and Council took note of this reasonable offer and approved the tenant's agreement with his wife, and agreed to implement it under the following conditions:
First, the tenant will have to provide two sufficient sureties for the promised money, to the satisfaction of the E. Company. Each of whom, in addition to the tenant in solidum, shall be bound for prompt payment, subject to the renunciation of the benefices, divisional order, and exemption. Payment shall be made in guilders of 20 stuivers each, or three such guilders, one rycxdaelder, Cape Town valuation.
And the tenant shall pay the promised money annually in four installments, namely a fair quarter of the current year every three months, without allowing one installment to lapse during the other.
The grapes from the vineyard, which are present only in the square at the top of the Rustenburg garden, will grow against the tenant's wishes, and further crops will be cultivated there, without exception.
Provided that in the said vineyard, five hundred young grapevines will have to be planted annually, in addition to those that may arise from old age, deterioration, or any other accident, and for which there is still space at that location. In return, the E. Comp. is obligated to contribute fifty good yields of mist annually to the aforementioned vineyard.
The tenant will be provided with two to three German servants at his discretion, provided they are kept at his own expense and charge, as was done here with the hirelings or hired servants, with the understanding that half of the wages of those deemed too poor will be delivered annually to the German Company.
All the implements in the vineyard will be delivered to the tenant and must be paid for according to their value.
The tenant will also monitor all the wine from the vineyard that grows annually on the said land and is free to sell it, whether by the large or small measure, to whomever he pleases, at the usual price of 30 Rx. The mixture, less, but no more, shall be forfeited on a fine of 25 Rx., if the said price is increased.
The E. Comp. shall be obligated, in the tenant's favor, to annually take over as much wine as the entire lease amounts to, at 20 Rx. for 1/2 aam, and furthermore to annually provide 2 leggers at 16 Rx. for 1/2 aam, with the aforementioned provision to provide the tenant with a suitable press and press house for his convenience, as well as 2,000 poles and 2,000 laths for the vineyard; furthermore, to construct a new paver around the said garden, some poles and other timber. Likewise, the tenant was permitted to distill brandy from this wine and also from the skins, and to sell it in both large and small quantities, assisting the man within the designated limits, namely, Jangrof 166 and Teunis de Visser.
For distilling brandy, the E. Company would provide him with a kettle, helmet, hose, and other accessories, to be paid for according to the value.
The lessor will also be free to sell and serve French, Rhine, and Spanish wines, as well as other distilled waters, within the specified limits, provided that the aforementioned drink does not exceed the normal selling price, namely:
The lessor will, within his or her own discretion, allow a second person to share in the sale and sale of the aforementioned drink, or otherwise, as strictly as he or she may determine, without further ado, Now, the tenant, or anyone who agrees to admit him, will be allowed to obtain the drink other than from the E. Comp.
Besides the tenant, or his second consent, no one to whom he permits to sell any strong drink, whatever its name, whether in large or small quantities, directly or indirectly, on a penalty found to be contrary, however small, will forfeit the sum of one thousand guilders, to which three-quarters belongs the tenant and one-quarter belongs the officer and informer.
Wine grown inland on the Cape, the tenant, nor the owners, shall be entitled to peddle it, whether large or small, directly or indirectly, subject to a fine of one thousand guilders levied on it, as above.
The tenant shall be granted and allocated a lease of land and land near and within the aforementioned garden, to build there, at his own expense, such a house or dwelling as he deems necessary for his own convenience.
At the end of the term, he shall be free to demolish the house, or otherwise abandon it entirely, as the case may be.
However, if another tenant should take its place, the tenant will be required to pay rent there after assessment by worthy men.
The tenant will be able to conduct his business with native liquor and arrack, north and west of the aforementioned garden up to the house of Jan Coenraet Visser, alias Jan Groff, and Christiaen Jansz van Hoesum,167 but east and south as far as he may find convenient, without any concern as to the quality of the property, in which case the aforementioned tenant will be able to prevent the sale of strong liquor, much less (as stated above) and to subject it to the forfeiture stipulated above.
Upon expiration of his agreed-upon term, the tenant will once again be the next of kin to the lease and may, if he so desires, continue it.
And under the aforementioned conditions, the aforementioned citizen Cornelis Stevensz has remained tenant for a period of three consecutive years, for the sum of three thousand guilders per year, Cape Town valuation, with the promise to pay the same without any deduction, the first with the last penny.
And the aforementioned conditions are subject to further ratification in Rade by the aforementioned tenant Cornelis Stevensz and Srs. Hendric Crudop and Dirck Jansz Smient, as commissioners and witnesses, along with the Secretary, signed, as will be further evidenced by the charter drawn up for this purpose, held by the Secretary.
And as the ship "De Blaeuwen Hulcq" (Blue Hulcq) on the 9th passage, having suffered no further damage, arrived here safely and at least had been refreshed and repaired by good refreshments, and was deemed sufficiently fit to make the voyage to Batavia, it was also decided that the ship should be arrested (after various provisions for the Cape had already been deported) to depart as soon as possible.
The freeman and Cape brewer Hendk. Evertsz Smith in Rade also demonstrates a request to this effect, word for word:
To the Honorable Joan Bax of Herentals, Governor of Cabo d'Boa Esperance and the Council:
"Please inform in all obedience, Hendrick Evertsz Smith, freeman here, how in the year 1672 the suppl. unfaithful slave and caffer gent Cupido, aged 14 or 15, who was transported to Batavia by the sub-merchant Arent Zuijck, the suppl. after much effort some of his friends have finally managed to bring back his aforementioned slave to Batavia, and considering that the supplemental's good rights have not only been curtailed by such a deportation, but have also suffered considerable damage, and without your guarantee he will suffer serious consequences. Therefore the supplemental's address to you is very humble, requesting that you kindly write to Batavia in a favorable manner regarding his case, so that the supplemental's compensation for his aforementioned slave and the damages and interests he has suffered may be obtained by that means. "Which doing & a.'
Having read the above and taken due note of it, it was submitted to the order of the Governor and Council, as a favor169 of the supplement (to help uncover these devious and untrustworthy facts and to rectify them by experience), by the Secretary, attached to the right with an apostille170. The Ede and the Council are not unaware of the aforementioned action and do not doubt the supplement's proxy (presenting it to the High Government in Batavia or elsewhere to all judges or courts) will certainly receive its guarantee.
This was also presented in the meeting by the guarantor accountant and curator ad lites, P. T. Welcker, who presented Five shillings, yielding 90 1/3 Rx., for the funeral expenses of the late Jacob Harkesz, skipper of the ship Wester Amstel, which departed for Batavia. The present treasurer, having been recaptured and duly inspected in Rade, approved of having the same paid to the creditors from the Comps. treasury, in deduction of his remaining funds.
Furthermore, the Burgomasters of this residence in Rade appeared and, having submitted a certain roll in the form of a petition, received from the poorest, and indeed the most necessary, farmers, due to their shortage of animals and slaves, which they immediately requested for a certain period from the E. Comp. so long as they could enjoy on loan to start farming (which they seemed very inclined to do) and to reclaim other things along with them (which were already underway). We were not able to prevent the same, but found it good all the more (as by this and similar means the whites of our Lords Majores must be sought and found) to lend to the most capable and needy farmers for such use as the aforementioned 44 stx. for animals, provided that they remain with them, and in the event of their death, in the event of their misfortune, one or the other, to pay the E.Comp. against 12 guilders, namely: six stx. to Harmen Jansz Smith, six ps. to Claas Hendricksz, six ps. To Hendric Snewint and Christoffel Poulus, eighth ps. to Cornelis Claasz, sixth ps. to Hans Jurgen Grimp, sixth ps. to Evert Cornelisz, sixth ps. to Andries Hooger and Thijs Michielsz.
They are forty-four guilders with the recommendation and serious proviso that they should not use the said beasts (now allotted to them from our own meager reserves) for any other purpose, so as to exhaust them to the great detriment of the European Company that they are unusable, but on the contrary, according to their promise, to use them for the necessary agriculture in order to increasingly further that for which the animals were given to them.
And it is noted that the aforementioned Burgomasters have presented and delivered in Rade such a request, in the name of the farmers, requesting that the E. Company, in the aforementioned form, may provide us with some slaves at their assistance, and in view of the 93 stx. Tutucorinse files sent to us from there by the Ceylon return ships. have been delivered and are at least reasonably prepared for it. Therefore, the aforementioned guards have deemed it appropriate to inform the aforementioned persons that they will assist and expressly commit Captain Dirck Jansz Smient and Lieutenant Jeronimus Cruse to carefully select the most needy and suitable farmers and to place them on a roll to be considered at the next meeting.
Furthermore, a list of all the freemen from our order, having been compiled and displayed in the most comprehensive manner by the aforementioned burgomasters, has been summarized in Rade. Therefore, we have deemed it appropriate and resolved that the Ceylon return ships are still here, and that their people should be removed from the freemen for their relief. (go)172 to have the aforementioned roll of the following month, April, still take its course, and in the coming months (to allow such people to earn their own bread and become inclined towards agriculture) to prune it further. Since many still have wheat on hand, they can easily produce it, and not only enjoy the rice, give it to the Hottentots and thus waste it, but also receive it from the Egyptian Company so easily and become involved in such arrangements, they do not even try to consider the closely recommended agriculture.
Finally, the aforementioned commissioners, the Reverend Captain Dirck Jansz Smient and Lieutenant Jeronimus Cruse, having transferred in a meeting a certain roll to the order of the Reverend Mr. The Governor having previously ordered the E. to draw up a list of the most capable farmers who were most necessary for agriculture to requisition some slaves, they (in order to help the aforementioned farmers out of embarrassment and get the first ones to work) have seen fit to sell each slave of the E. Company for a cent profit, being thirty rycxdalers apiece, and to first avoid bothering them with the payment, provided that they remain bound (according to our earnest recommendation, made several times) to primarily employ the said slaves for agriculture. Upon which decision the aforementioned captain, by order of his E. The following slaves have been reported to the persons standing by:
To Barent Hendricksz, two slaves.
Evert Cornelisz v. Uytrecht, two dittos.
Harmen Jansz, two dittos.
Jan Coenraadt Visscher, two dittos.
Hans Jurgen Grimp, one ditto.
Hendrick Cornelisse, one ditto.
Hendrick Jacobsz, one ditto.
Nicolaes Laubsigh, one ditto.
Pieter Vasagie, one ditto.
Jan Pietersz, a brother, a female slave.
Together, a female slave and thirteen slaves.
To Barent Hendricksz, two slaves.
Evert Cornelisz v. Uytrecht, two dittos.
Harmen Jansz, two dittos.
Jan Coenraadt Visscher, two dittos.
Hans Jurgen Grimp, one ditto.
Hendrick Cornelisse, one ditto.
Hendrick Jacobsz, one ditto.
Nicolaes Laubsigh, one ditto.
Pieter Vasagie, one ditto.
Jan Pietersz, brother, a female slave.
Together, a female slave and thirteen slaves.
Thus done and resolved in the Fort of Good Hope on the day and year aforesaid.
[Signed:] J. BAX, daughter of Herentals.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Sects.
Considering the tenure of the tenant Cornelis Stevense of Comps. Thuin and Vineyard Rustenburg, also known as 't Rondebosje, which began in May 1675 and ended by the end of April 1677, it is hereby reassigned, if necessary, at least for a period of three consecutive years to certain permanent and insured free residents, or to the remaining tenant on good terms, for the greatest benefit of the E. Compag. The lease was signed novo. The governor and council deliberated on this matter and approved (in order to have the E. Comp. again adjust the lease to the best of our ability, or to enter into such a contract as best suited) to put some favorable conditions in writing, to have the messenger display them wherever appropriate, and to inform everyone of our decision.
As the present owner, the aforementioned, has been informed of the aforementioned decision, and the conditions contained in the drafted contract were included with him, he and his wife were found in Rade the next day and showed willingness to pay only the Comp. A vineyard at the top of the Rustenburg garden, situated in a square, was intended to be rented for three consecutive years for three thousand Cape guilders annually. The Honorable Governor and Council took note of this reasonable offer and approved the tenant's agreement with his wife, and agreed to implement it under the following conditions:
First, the tenant will have to provide two sufficient sureties for the promised money, to the satisfaction of the E. Company. Each of whom, in addition to the tenant in solidum, shall be bound for prompt payment, subject to the renunciation of the benefices, divisional order, and exemption. Payment shall be made in guilders of 20 stuivers each, or three such guilders, one rycxdaelder, Cape Town valuation.
And the tenant shall pay the promised money annually in four installments, namely a fair quarter of the current year every three months, without allowing one installment to lapse during the other.
The grapes from the vineyard, which are present only in the square at the top of the Rustenburg garden, will grow against the tenant's wishes, and further crops will be cultivated there, without exception.
Provided that in the said vineyard, five hundred young grapevines will have to be planted annually, in addition to those that may arise from old age, deterioration, or any other accident, and for which there is still space at that location. In return, the E. Comp. is obligated to contribute fifty good yields of mist annually to the aforementioned vineyard.
The tenant will be provided with two to three German servants at his discretion, provided they are kept at his own expense and charge, as was done here with the hirelings or hired servants, with the understanding that half of the wages of those deemed too poor will be delivered annually to the German Company.
All the implements in the vineyard will be delivered to the tenant and must be paid for according to their value.
The tenant will also monitor all the wine from the vineyard that grows annually on the said land and is free to sell it, whether by the large or small measure, to whomever he pleases, at the usual price of 30 Rx. The mixture, less, but no more, shall be forfeited on a fine of 25 Rx., if the said price is increased.
The E. Comp. shall be obligated, in the tenant's favor, to annually take over as much wine as the entire lease amounts to, at 20 Rx. for 1/2 aam, and furthermore to annually provide 2 leggers at 16 Rx. for 1/2 aam, with the aforementioned provision to provide the tenant with a suitable press and press house for his convenience, as well as 2,000 poles and 2,000 laths for the vineyard; furthermore, to construct a new paver around the said garden, some poles and other timber. Likewise, the tenant was permitted to distill brandy from this wine and also from the skins, and to sell it in both large and small quantities, assisting the man within the designated limits, namely, Jangrof 166 and Teunis de Visser.
For distilling brandy, the E. Company would provide him with a kettle, helmet, hose, and other accessories, to be paid for according to the value.
The lessor will also be free to sell and serve French, Rhine, and Spanish wines, as well as other distilled waters, within the specified limits, provided that the aforementioned drink does not exceed the normal selling price, namely:
The lessor will, within his or her own discretion, allow a second person to share in the sale and sale of the aforementioned drink, or otherwise, as strictly as he or she may determine, without further ado, Now, the tenant, or anyone who agrees to admit him, will be allowed to obtain the drink other than from the E. Comp.
Besides the tenant, or his second consent, no one to whom he permits to sell any strong drink, whatever its name, whether in large or small quantities, directly or indirectly, on a penalty found to be contrary, however small, will forfeit the sum of one thousand guilders, to which three-quarters belongs the tenant and one-quarter belongs the officer and informer.
Wine grown inland on the Cape, the tenant, nor the owners, shall be entitled to peddle it, whether large or small, directly or indirectly, subject to a fine of one thousand guilders levied on it, as above.
The tenant shall be granted and allocated a lease of land and land near and within the aforementioned garden, to build there, at his own expense, such a house or dwelling as he deems necessary for his own convenience.
At the end of the term, he shall be free to demolish the house, or otherwise abandon it entirely, as the case may be.
However, if another tenant should take its place, the tenant will be required to pay rent there after assessment by worthy men.
The tenant will be able to conduct his business with native liquor and arrack, north and west of the aforementioned garden up to the house of Jan Coenraet Visser, alias Jan Groff, and Christiaen Jansz van Hoesum,167 but east and south as far as he may find convenient, without any concern as to the quality of the property, in which case the aforementioned tenant will be able to prevent the sale of strong liquor, much less (as stated above) and to subject it to the forfeiture stipulated above.
Upon expiration of his agreed-upon term, the tenant will once again be the next of kin to the lease and may, if he so desires, continue it.
And under the aforementioned conditions, the aforementioned citizen Cornelis Stevensz has remained tenant for a period of three consecutive years, for the sum of three thousand guilders per year, Cape Town valuation, with the promise to pay the same without any deduction, the first with the last penny.
And the aforementioned conditions are subject to further ratification in Rade by the aforementioned tenant Cornelis Stevensz and Srs. Hendric Crudop and Dirck Jansz Smient, as commissioners and witnesses, along with the Secretary, signed, as will be further evidenced by the charter drawn up for this purpose, held by the Secretary.
And as the ship "De Blaeuwen Hulcq" (Blue Hulcq) on the 9th passage, having suffered no further damage, arrived here safely and at least had been refreshed and repaired by good refreshments, and was deemed sufficiently fit to make the voyage to Batavia, it was also decided that the ship should be arrested (after various provisions for the Cape had already been deported) to depart as soon as possible.
The freeman and Cape brewer Hendk. Evertsz Smith in Rade also demonstrates a request to this effect, word for word:
To the Honorable Joan Bax of Herentals, Governor of Cabo d'Boa Esperance and the Council:
"Please inform in all obedience, Hendrick Evertsz Smith, freeman here, how in the year 1672 the suppl. unfaithful slave and caffer gent Cupido, aged 14 or 15, who was transported to Batavia by the sub-merchant Arent Zuijck, the suppl. after much effort some of his friends have finally managed to bring back his aforementioned slave to Batavia, and considering that the supplemental's good rights have not only been curtailed by such a deportation, but have also suffered considerable damage, and without your guarantee he will suffer serious consequences. Therefore the supplemental's address to you is very humble, requesting that you kindly write to Batavia in a favorable manner regarding his case, so that the supplemental's compensation for his aforementioned slave and the damages and interests he has suffered may be obtained by that means. "Which doing & a.'
Having read the above and taken due note of it, it was submitted to the order of the Governor and Council, as a favor169 of the supplement (to help uncover these devious and untrustworthy facts and to rectify them by experience), by the Secretary, attached to the right with an apostille170. The Ede and the Council are not unaware of the aforementioned action and do not doubt the supplement's proxy (presenting it to the High Government in Batavia or elsewhere to all judges or courts) will certainly receive its guarantee.
This was also presented in the meeting by the guarantor accountant and curator ad lites, P. T. Welcker, who presented Five shillings, yielding 90 1/3 Rx., for the funeral expenses of the late Jacob Harkesz, skipper of the ship Wester Amstel, which departed for Batavia. The present treasurer, having been recaptured and duly inspected in Rade, approved of having the same paid to the creditors from the Comps. treasury, in deduction of his remaining funds.
Furthermore, the Burgomasters of this residence in Rade appeared and, having submitted a certain roll in the form of a petition, received from the poorest, and indeed the most necessary, farmers, due to their shortage of animals and slaves, which they immediately requested for a certain period from the E. Comp. so long as they could enjoy on loan to start farming (which they seemed very inclined to do) and to reclaim other things along with them (which were already underway). We were not able to prevent the same, but found it good all the more (as by this and similar means the whites of our Lords Majores must be sought and found) to lend to the most capable and needy farmers for such use as the aforementioned 44 stx. for animals, provided that they remain with them, and in the event of their death, in the event of their misfortune, one or the other, to pay the E.Comp. against 12 guilders, namely: six stx. to Harmen Jansz Smith, six ps. to Claas Hendricksz, six ps. To Hendric Snewint and Christoffel Poulus, eighth ps. to Cornelis Claasz, sixth ps. to Hans Jurgen Grimp, sixth ps. to Evert Cornelisz, sixth ps. to Andries Hooger and Thijs Michielsz.
They are forty-four guilders with the recommendation and serious proviso that they should not use the said beasts (now allotted to them from our own meager reserves) for any other purpose, so as to exhaust them to the great detriment of the European Company that they are unusable, but on the contrary, according to their promise, to use them for the necessary agriculture in order to increasingly further that for which the animals were given to them.
And it is noted that the aforementioned Burgomasters have presented and delivered in Rade such a request, in the name of the farmers, requesting that the E. Company, in the aforementioned form, may provide us with some slaves at their assistance, and in view of the 93 stx. Tutucorinse files sent to us from there by the Ceylon return ships. have been delivered and are at least reasonably prepared for it. Therefore, the aforementioned guards have deemed it appropriate to inform the aforementioned persons that they will assist and expressly commit Captain Dirck Jansz Smient and Lieutenant Jeronimus Cruse to carefully select the most needy and suitable farmers and to place them on a roll to be considered at the next meeting.
Furthermore, a list of all the freemen from our order, having been compiled and displayed in the most comprehensive manner by the aforementioned burgomasters, has been summarized in Rade. Therefore, we have deemed it appropriate and resolved that the Ceylon return ships are still here, and that their people should be removed from the freemen for their relief. (go)172 to have the aforementioned roll of the following month, April, still take its course, and in the coming months (to allow such people to earn their own bread and become inclined towards agriculture) to prune it further. Since many still have wheat on hand, they can easily produce it, and not only enjoy the rice, give it to the Hottentots and thus waste it, but also receive it from the Egyptian Company so easily and become involved in such arrangements, they do not even try to consider the closely recommended agriculture.
Finally, the aforementioned commissioners, the Reverend Captain Dirck Jansz Smient and Lieutenant Jeronimus Cruse, having transferred in a meeting a certain roll to the order of the Reverend Mr. The Governor having previously ordered the E. to draw up a list of the most capable farmers who were most necessary for agriculture to requisition some slaves, they (in order to help the aforementioned farmers out of embarrassment and get the first ones to work) have seen fit to sell each slave of the E. Company for a cent profit, being thirty rycxdalers apiece, and to first avoid bothering them with the payment, provided that they remain bound (according to our earnest recommendation, made several times) to primarily employ the said slaves for agriculture. Upon which decision the aforementioned captain, by order of his E. The following slaves have been reported to the persons standing by:
To Barent Hendricksz, two slaves.
Evert Cornelisz v. Uytrecht, two dittos.
Harmen Jansz, two dittos.
Jan Coenraadt Visscher, two dittos.
Hans Jurgen Grimp, one ditto.
Hendrick Cornelisse, one ditto.
Hendrick Jacobsz, one ditto.
Nicolaes Laubsigh, one ditto.
Pieter Vasagie, one ditto.
Jan Pietersz, a brother, a female slave.
Together, a female slave and thirteen slaves.
To Barent Hendricksz, two slaves.
Evert Cornelisz v. Uytrecht, two dittos.
Harmen Jansz, two dittos.
Jan Coenraadt Visscher, two dittos.
Hans Jurgen Grimp, one ditto.
Hendrick Cornelisse, one ditto.
Hendrick Jacobsz, one ditto.
Nicolaes Laubsigh, one ditto.
Pieter Vasagie, one ditto.
Jan Pietersz, brother, a female slave.
Together, a female slave and thirteen slaves.
Thus done and resolved in the Fort of Good Hope on the day and year aforesaid.
[Signed:] J. BAX, daughter of Herentals.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Sects.
Original Dutch transcription
Presentibus omnibus.
Aangesien den tijt van den huijrder Cornelis Stevense van Comps. thuijn en wijngaart rustenburg alias ‘t rondebosje , ingegaan Po. Maaij 1675 en tegen ulto. April aanstaande ao. 1677 geeijndigt zij, en des ten hoogsten nodigh ‘t selve wederom ten minsten voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren aan eenige vaste en versekerde vrije ingesetenen off wel aan den nog praesenten huyrder op goede conditien ten meesten proffijte der E. Compag. de novo werde verpagt, Soo is door den gouverneur en Raadt daar over gedelibereert en goetgevonden (om d’E. Comp. wederom die pagtpenningen na ons vermogen te doen gauderen off wel meer sodanig als best comen te contracteren) eenige goede conditien op papier te stellen, deselve door de boode allomme daar ‘t behoort te laten affigeren en dusdanig een yder van ons besluijt kennisse te geven.
Alsoo den presenten huyder bovengemt. ons voor aangetogen besluijt ontwaar geworden zij, en bij hem vervath de conditien in ‘t opgestelde162 contract begrepen, heeft sig ‘s anderendaags met sijn vrouw in Rade laten vinden en genegen163 getoont alleen maar ‘s Comp. wijngaart boven in den thuijn Rustenburg in ‘t vierkant staande voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren, voor drij duijsent guldens Caapse valuatie, jaarlijcx te willen huijren, Soo is door den Edn. Hr. Gouverneur en Raadt dese billijke aanbiedinge in opmerckinge genomen en goetgevonden gedagten huijrder met sijn vrouw ‘t selve te accorderen en op de volgende conditien effect doen nemen:
Eerstelijck sal den huijrder hebben te stellen twee sufficante borgen voor de beloofde penningen ten genoegen van d’ E. Comp. die yder bijsonder beneven den huijrder in solidum164 voor de prompte betalinge sullen verbonden wesen, onder renuntiatie van de beneficien ordinis divisionis & excussionis.165 De betaling sal geschieden met guldens van 20 stuijvers yder off drij alsulcke guldens, een rycxdaelder, Caapse valuatie.
En sal den huyrder de beloofde penningen van jaar tot jaar in vier termijnen praecijs opbrengen, namentlijck alle drij maanden een geregte vierde part van het loopende jaar, sonder d’ een termijn in d’ander te moogen laten vervallen.
Daar tegen den huyrder weder sal gauderen den druyf van de wijngaertstock, soo daar present alleen in ‘t vierkant boven in den thuijn Rustenburg is bestaande, en voorts sal comen te cultiveren, geene aldaar uytgesondert.
Mits in geseyde wijngaart jaarlijcks vijfhondert stucx jonge druijffstocken, boven die van ouderdom of ondeugt off eenig ander toeval mogten uijtgaan, sal hebben aan te planten en waertoe te dier plaatse nog ruijmte is. Daar tegen blijft d’ E. Comp. gehouden jaarlijcks vijftig goede vragten mist tot den wijngaart voors. te contribueeren.
Den huyrder sal t’ synen hulpe verleent werden twee a drij Duijtsche knegte tot sijn keure, mits deselve houdende tot sijn eygen last en costen, gelijck alhier de huyrlinge off geleende knegten werden gedaan, met dien verstande nogtans de helft van de gagie der geenen die te quaat zijn jaarlijcks aan d’ E. Comp. te fourneren.
Alle de gereetschappen by den wijngaart synde sullen den huyrder werden overgelevert en te betalen hebben na haer waardije.
Den huyrder sal alle de wijn van de wijngaart die van jaar tot jaar op geseyde lant is wassende ooc volgen en vrijstaan deselve ‘t sy bij de groote off kleijne maat buijten te mogen vercoopen aan die ‘t hem gelieven sal en sulcx tot de ordinarij prijs van 30 Rx. d’ meng., wel min, maer niet meer, op de boete van 25 Rx. te verbeuren, soo geseyde prijs te verhoogen comt.
D’ E. Comp. sal ten gevalle van den huyrder gehouden wesen jaarlijcks soo veel wijn als de geheelte pagt comt te bedragen, tegens 20 Rx. de 1/2 aam te moeten overnemen en voorts alle jaaren nog 2 leggers tegens 16 Rx. d’ 1/2 aam mtsgrs. de huyrder voors. met een bequaem pers en pershuijsje t’ zyner gerief te voorsien beneven oock 2000 palen en gelijcke 2000 latten tot den wijngaart; voorts tot ‘et maken van een nieuwe pagger rontsom geseyde thuijn eenig palen en ander houdt.
Desgelijcks wert den huyrder toegestaan van deselve wijn en oock van de schillen te stoocken brandewijn en deselve insgelijcks bij de groote en kleene maat te mogen venten en aan de man helpen tot de limyten daar toe aan te wijsen dat is tot Jangrof166 en Teunis de Visser.
Tot het branden van brandewijn sal hem van d’ E. Comp. werden verschaft ketel helm, slang en verder toebehooren mits deselve te betalen na de waardije.
Gelijck den huyrder mede vrijstaan sal mom, Françe , Rijnsche , en Spaançe wijnen als andere gedisteleerde wateren te mogen uytslijten en verkoopen binnen de bescheyde limijtpalen mits geseyde dranck de ordinarij prijs in ‘t verkoopen niet sal vermogen te excederen, te weten:
Den huijrder sal t’ sijner keure binnen sijn gestelde limijten vermogen toe te staan een tweede persoon om mede te mogen vooraangetogen dranck slijten en vercopen off anders soo naauw bepalen als te rade werden sal, sonder meer, soo nogtans dat den huijrder off die geen die comt te verstaan nevens hem te admitteren, sal vermogen anders den dranck te halen als bij d’ E.Comp.
Buijten den huyrder, off sijn tweedens toelaten off consent, sal niemant wie hij sij vermogen eenigen stercken dranc[k], hoe die oock mag genaamt werden, ‘t sij bij groote off kleyne maat, te vercoopen, ‘t sij directelijck off indirectelijck, op poene die contrarie bevonden wert te doen, hoe weynig oock mogte wesen, g’attrappeert werdende, verbeuren de somme van duijsent guldens, t’ appliceren 3/4 voor den huijrden en 1/4 voor den officier en aanbrenger.
Op de Caapse wijn te landewaarts geteelt sal den huijrder niet te pretenderen hebben, oock d’ eijgenaars niet vermogen te venten bij de groote off kleijne maet, ‘t sij directelijck off indirectelijck op de boete van duijsent guldens die daar op g’attrapeert wert, t’ appliceren als boven.
Den huyrder sal ter leen vergunt en aangewesen werden plaats en lant ontrent en in geseyde thuijn gelegen, om tot sijnen coste aldaar te bouwen soodanig huys off huijsinge als tot derselver gerief van noden agt te hebben.
Welck huijs ten eijnde des tyts hem weder vrijstaen sal af te mogen breken, of anders in ‘t geheel laten soo te rade wert.
Dog gebeurende een ander huyrder in der selver plaats quam, sal den alsulcke gehoude wesen daar van huijr te betalen na taxatie van goede mannen.
Den huijrder sal vermogen sijn neeringe te doen met vaderlantse dranck en arack, noort en westwaart van geseyde thuijn tot aan de huysinge van Jan Coenraet Visser alias Jan Groff en Christiaen Jansz van Hoesum,167 maer oost en zuijdwaarts soo verre het hem sal gelegen comen, sonder dat ijmant van wat qualiteijt hij sij, den voors. huyrder daarin eenige verhinderinge sal vermogen toe te brengen, veel min (als boven geseijt) stercken dranck te slyten en om te setten op de verbeurte als vooren staat gestipuleert.
Den huyrder sal bij expiratie van sijne veraccordeerde tijt wederom de naaste aan de pagt sijn en des willende moogen continueren.
En is op voors. conditien huijrder gebleven, en dat voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren, den voors. borger Cornelis Stevensz voor de somme van drij duijsent guldens in ‘t jaar, Caapse valuatie, onder belofte deselve sonder eenige cortinge te voldoen, den eersten met den laasten penning.
En sijn de voors. conditien tot meerder bekragtinge in Rade door voors. huijrder Cornelis Stevens en Srs. Hendric Crudop en Dirck Jansz Smient als gecommiteerdens en getuijgen benevens den Secretaris onderteykent, gelijck by de daarvan gemaekte huyrcedulle ter Secretarije berustende nader comt te blijcken.
Ende alsoo ‘t schip den Blaeuwen Hulcq den 9en passado met ‘t verlies van sijn grote mast sonder verdere schade te heb[b]en geleden, successive hier ter rheede wel sij gearriveert en althans oock wel door goede genotene ververssing gerefrisseert en soodanig herstelt en bequaem gemaeckt dat g’oordeelt wert genoegsaam met God de voorste de reijse na Batavia te sullen gewinnen, Soo is mede g’arresteert gedagte bodem (nadat alvooren diverse behoeften voor de Caap daar uyt geligt sijn) soo ras doenlijc te laten vertrecken.
Is nog van den vrijborger en Caaps bierbrouwer Hendk. Evertsz Smith in Rade gedemonstreert seker request in deser voege, van woorde tot woorde luijdende:
Aan d’ Edn.Heer Joan Bax genaamt van Herentals, Gouverneur aen Cabo d’Boa Esperance en de Raet:
‘Geeft in alle onderdanigheyt te kennen Hendrick Evertsz Smith,168 vrijborger alhier, hoe dat in den jare 1672 den supplt. trouwlooslijc is ontvremt syn slaaff en caffer gent. Cupido, out 14 a 15 jaaren dewelcke naar Batavia door den ondercoopman Arent Zuijck vervoert zijnde, den supplt. naer veele gedane moeyte eyndelijck soo verre door eenige zijner vrunden in ervaring is gecomen den selven synen voorn. slaaff op Batavia nog is remorerende en ingesien den supplt. door soodanig wegvoeren in sijn goet regt niet alleen wert vercort, nemaar oock merckelijck schade is comen te lijden en sonder UEdn. voorschrijvens tot sijn guarant swaarlijc sal geraken, Soo keert sig den supplt. tot UEdn. gansch nedrig versoekende dat UEdn. gelieven over sijne saak gunstig na Batavia te schrijven op dat den supplt. door dat middel aan sijnen voorn. slaaff en geledene schade en interessen mag geraken. ‘t Welck doende & amp;a.’
Dit bovenstaande gelesen en in goede opmerckinge genomen hebbende wert totfaveur169 van den supplt. (om die slincxe en trouloose feyten te helpen uytvinden en by ervaringe te straffen) ter ordre van den Ed.Hr. Gouverneur en Raat door den Secrts. onder aan ‘t reqt.tot een apostil170 gevoegt gem. Syn Ede. en den Raat voors. actie niet onbekent te zijn en des oocq niet en twijffelden op des supplts. volmagtigden (desen aan de Hooge regering tot Batavia off elders aan alle regteren off regtbancken vertoonende) sullen wel aan haar guarant geraken.
Synde mede in vergadering door den guarnisoenboekhouder en curator ad lites, P. T. Welcker, vertoont seekere vijff stx. reecq. renderende 90 1/3 Rx. over oncosten van begraafenisse van saliger Jacob Harkesz, schipper van ‘t na Batavia vertrockene schip Wester Amstel , dewelcke in Rade geresumeert en behoorlijck nagesien sijnde, is goet gevonden door den presenten cassier deselve uijt Comps. cassa in afcortinge van sijne naargelatene middelen aan de crediteuren te laten voldoen.
Wijders de Burgermeesters deser residentie in Rade verscheenen synde en overgelevert hebbende seker rolle bij vorme van request, tracterende van de armste en wel de benodigste lantbouwers, wegens haer gebrecq van beesten en slaven die sij instantelijck versogten voor eenige tijt van d’ E.Comp. soo lang in leening mogten genieten om den lantbouw (daar sig seer toe genegen scheenen te toonen) te beginnen en neffens andere (die reets al besig waaren) te hertigen, Soo hebben mede ‘t selve niet wel kunnen tegengaen, maer goet gevonden te meer (alsoo door dit en soodanige middelen ‘t oogwit van onse Heeren Majores moet gesogt en gevonden werden) aan de bequaamste en behoeftigste lantbouwers tot soodanigen gebruijck als voors. in leeninge te geven 44 stx. beesten mits dat gehouden blijven bij afsterven ‘t sij verongelucken van d’een off d’ander d’E.Comp. tegens 12 gl. te voldoen, namentlijck: ses stx. aan Harmen Jansz Smith, ses ps. aan Claas Hendricksz, ses ps. aan Hendric Snewint en Christoffel Poulus, agt ps. aan Cornelis Claasz, ses ps. aan Hans Jurgen Grimp, ses ps. aan Evert Cornelisz, ses ps. aan Andries Hooger en Thijs Michielsz.
Synde vier en veertig stx. met die recommandatie en ernstige voorhoudinge dat haarluijden niet mosten comen te onderwinden geseyde bestiael (haar uyt onsen eygen soberen voorraet nu toegeleyt) in eenigen anderen dienst te gebruijcken, deselve soodanig af te matten tot grote praejuditie van d’ E.Comp. onbruijcbaer te maken, maar in tegendeel volgens haare belofte tot den nootsakelijcken lantbouw te gebruijcken om die meer en meer voort te setten tot welcken eynde haer de beesten gegeven zijn.
Ende gemerckt mede van voor aangetogen Burgermeesters sij in Rade gepresenteert en overgelevert een sodanig versoekschrift, uyt naam van de lantbouwers, om van d’ E. Comp. in forma voors. tot hare adsistentie te mogen genieten eenige slaven en ingesien per de Ceylon[se] retourschepen ons van derwaerts 93 stx. Tutucorinse dos. sijn toegebragt en daar van althans reedelijck versien zijn, Soo hebben (ten171 reguarde voorsz goetgevonden geseyde persoonen aan te seggen te sullen helpen en den capiteyn Dirck Jansz Smient en luijtenant Jeronimus Cruse expres te committeren om naeukeurig uyt te soeken de behoeftigste en bequaamste lantbouwers en deselve op een rolle te stellen om per naeste vergadering daar over te besoigneren.
Verders nog in Rade geresumeert zijnde zeecker rijstrolle van alle de vrijluijden uyt onse ordre door de meergemelde Burgemeesters op ‘t menagieuste opgestelt en vertoont, Soo hebben daar op goetgevonden en geresolveert ten opsigte de Ceylonse retourschepen hier nog zijn, en ‘t volcq derselver tot haer refrichement bij de vrijluijden uijt schaffen gaan)172 voorseyde rolle van de aanstaande maent April nog cours te laten nemen, en in aanstaande (om dusdanige haer eygen broot te doen winnen en tot den landtbouw genegen te maken) noch nader te besnoeijen, Alsoo der veele nog tarw selfs aan de hant hebbende, haar wel kunnen generen, en niet alleen de rijst genietende, aan de Hottentots geven en soodanig vermorsen maer oock deselve van d’ E.Comp. soo mackelijck krijgende en in dier voegen gevoet werdende, niet en tragten veel min dencken om den naeuw gerecommandeerde lantbouw te behertigen.
Ten laatsten voorseyde gecommitteerdens d’ E. cap. Dirck Jansz Smient en luyt. Jeronimus Cruse in vergaderinge overgetransporteert hebbende seker rolle ter ordre van d.Ed.Hr. Gouverneur haer E. bevoorens gelast op te maken wegens de bequaamste landtbouwers die ‘t nootsakelijckste tot den landtbouw eenige slaven quamen te requireren, soo hebben (om gedagte lantbouwers perfors te willen uyt verlegentheyt helpen en met den eersten maer aan den arbeyt krijgen) goetgevonden de genoteerde persoonen yder slaef van d’ E.Comp. voor een cent winst, zynde dertig rycxdaelders ‘t stuck, te verkoopen en haarl. voor eerst om de betalinge niet lastig te vallen, mits dat gehouden blijven (volgens onse ernstige recommandatie distincte malen gedaen) geseyde slaven ten principale tot den lantbouw te imploijeren. Op welck besluijt door den capteyn voors. ter ordre van syn Ed. opgemelt aan de omstaande persoonen de volgende slaven sijn uijtgereyckt, namentlijck:
Aan Barent Hendricksz twee slaaven.
Evert Cornelisz v. Uytrecht twee dittos.
Harmen Jansz twee dittos.
Jan Coenraadt Visscher twee dittos.
Hans Jurgen Grimp een ditto.
Hendrick Cornelisse een ditto.
Hendrick Jacobsz een ditto.
Nicolaes Laubsigh een ditto.
Pieter Vasagie een ditto.
Jan Pietersz Broertje een slavin.
Samen een slavin en derthien slaven.
Aan Barent Hendricksz twee slaaven.
Evert Cornelisz v. Uytrecht twee dittos.
Harmen Jansz twee dittos.
Jan Coenraadt Visscher twee dittos.
Hans Jurgen Grimp een ditto.
Hendrick Cornelisse een ditto.
Hendrick Jacobsz een ditto.
Nicolaes Laubsigh een ditto.
Pieter Vasagie een ditto.
Jan Pietersz Broertje een slavin.
Samen een slavin en derthien slaven.
Aldus gedaan en geresolveert in ‘t Fort d’ Goede Hoop ten dage en jare voors.
[Signed:] J. BAX g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Sects.
Aangesien den tijt van den huijrder Cornelis Stevense van Comps. thuijn en wijngaart rustenburg alias ‘t rondebosje , ingegaan Po. Maaij 1675 en tegen ulto. April aanstaande ao. 1677 geeijndigt zij, en des ten hoogsten nodigh ‘t selve wederom ten minsten voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren aan eenige vaste en versekerde vrije ingesetenen off wel aan den nog praesenten huyrder op goede conditien ten meesten proffijte der E. Compag. de novo werde verpagt, Soo is door den gouverneur en Raadt daar over gedelibereert en goetgevonden (om d’E. Comp. wederom die pagtpenningen na ons vermogen te doen gauderen off wel meer sodanig als best comen te contracteren) eenige goede conditien op papier te stellen, deselve door de boode allomme daar ‘t behoort te laten affigeren en dusdanig een yder van ons besluijt kennisse te geven.
Alsoo den presenten huyder bovengemt. ons voor aangetogen besluijt ontwaar geworden zij, en bij hem vervath de conditien in ‘t opgestelde162 contract begrepen, heeft sig ‘s anderendaags met sijn vrouw in Rade laten vinden en genegen163 getoont alleen maar ‘s Comp. wijngaart boven in den thuijn Rustenburg in ‘t vierkant staande voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren, voor drij duijsent guldens Caapse valuatie, jaarlijcx te willen huijren, Soo is door den Edn. Hr. Gouverneur en Raadt dese billijke aanbiedinge in opmerckinge genomen en goetgevonden gedagten huijrder met sijn vrouw ‘t selve te accorderen en op de volgende conditien effect doen nemen:
Eerstelijck sal den huijrder hebben te stellen twee sufficante borgen voor de beloofde penningen ten genoegen van d’ E. Comp. die yder bijsonder beneven den huijrder in solidum164 voor de prompte betalinge sullen verbonden wesen, onder renuntiatie van de beneficien ordinis divisionis & excussionis.165 De betaling sal geschieden met guldens van 20 stuijvers yder off drij alsulcke guldens, een rycxdaelder, Caapse valuatie.
En sal den huyrder de beloofde penningen van jaar tot jaar in vier termijnen praecijs opbrengen, namentlijck alle drij maanden een geregte vierde part van het loopende jaar, sonder d’ een termijn in d’ander te moogen laten vervallen.
Daar tegen den huyrder weder sal gauderen den druyf van de wijngaertstock, soo daar present alleen in ‘t vierkant boven in den thuijn Rustenburg is bestaande, en voorts sal comen te cultiveren, geene aldaar uytgesondert.
Mits in geseyde wijngaart jaarlijcks vijfhondert stucx jonge druijffstocken, boven die van ouderdom of ondeugt off eenig ander toeval mogten uijtgaan, sal hebben aan te planten en waertoe te dier plaatse nog ruijmte is. Daar tegen blijft d’ E. Comp. gehouden jaarlijcks vijftig goede vragten mist tot den wijngaart voors. te contribueeren.
Den huyrder sal t’ synen hulpe verleent werden twee a drij Duijtsche knegte tot sijn keure, mits deselve houdende tot sijn eygen last en costen, gelijck alhier de huyrlinge off geleende knegten werden gedaan, met dien verstande nogtans de helft van de gagie der geenen die te quaat zijn jaarlijcks aan d’ E. Comp. te fourneren.
Alle de gereetschappen by den wijngaart synde sullen den huyrder werden overgelevert en te betalen hebben na haer waardije.
Den huyrder sal alle de wijn van de wijngaart die van jaar tot jaar op geseyde lant is wassende ooc volgen en vrijstaan deselve ‘t sy bij de groote off kleijne maat buijten te mogen vercoopen aan die ‘t hem gelieven sal en sulcx tot de ordinarij prijs van 30 Rx. d’ meng., wel min, maer niet meer, op de boete van 25 Rx. te verbeuren, soo geseyde prijs te verhoogen comt.
D’ E. Comp. sal ten gevalle van den huyrder gehouden wesen jaarlijcks soo veel wijn als de geheelte pagt comt te bedragen, tegens 20 Rx. de 1/2 aam te moeten overnemen en voorts alle jaaren nog 2 leggers tegens 16 Rx. d’ 1/2 aam mtsgrs. de huyrder voors. met een bequaem pers en pershuijsje t’ zyner gerief te voorsien beneven oock 2000 palen en gelijcke 2000 latten tot den wijngaart; voorts tot ‘et maken van een nieuwe pagger rontsom geseyde thuijn eenig palen en ander houdt.
Desgelijcks wert den huyrder toegestaan van deselve wijn en oock van de schillen te stoocken brandewijn en deselve insgelijcks bij de groote en kleene maat te mogen venten en aan de man helpen tot de limyten daar toe aan te wijsen dat is tot Jangrof166 en Teunis de Visser.
Tot het branden van brandewijn sal hem van d’ E. Comp. werden verschaft ketel helm, slang en verder toebehooren mits deselve te betalen na de waardije.
Gelijck den huyrder mede vrijstaan sal mom, Françe , Rijnsche , en Spaançe wijnen als andere gedisteleerde wateren te mogen uytslijten en verkoopen binnen de bescheyde limijtpalen mits geseyde dranck de ordinarij prijs in ‘t verkoopen niet sal vermogen te excederen, te weten:
Den huijrder sal t’ sijner keure binnen sijn gestelde limijten vermogen toe te staan een tweede persoon om mede te mogen vooraangetogen dranck slijten en vercopen off anders soo naauw bepalen als te rade werden sal, sonder meer, soo nogtans dat den huijrder off die geen die comt te verstaan nevens hem te admitteren, sal vermogen anders den dranck te halen als bij d’ E.Comp.
Buijten den huyrder, off sijn tweedens toelaten off consent, sal niemant wie hij sij vermogen eenigen stercken dranc[k], hoe die oock mag genaamt werden, ‘t sij bij groote off kleyne maat, te vercoopen, ‘t sij directelijck off indirectelijck, op poene die contrarie bevonden wert te doen, hoe weynig oock mogte wesen, g’attrappeert werdende, verbeuren de somme van duijsent guldens, t’ appliceren 3/4 voor den huijrden en 1/4 voor den officier en aanbrenger.
Op de Caapse wijn te landewaarts geteelt sal den huijrder niet te pretenderen hebben, oock d’ eijgenaars niet vermogen te venten bij de groote off kleijne maet, ‘t sij directelijck off indirectelijck op de boete van duijsent guldens die daar op g’attrapeert wert, t’ appliceren als boven.
Den huyrder sal ter leen vergunt en aangewesen werden plaats en lant ontrent en in geseyde thuijn gelegen, om tot sijnen coste aldaar te bouwen soodanig huys off huijsinge als tot derselver gerief van noden agt te hebben.
Welck huijs ten eijnde des tyts hem weder vrijstaen sal af te mogen breken, of anders in ‘t geheel laten soo te rade wert.
Dog gebeurende een ander huyrder in der selver plaats quam, sal den alsulcke gehoude wesen daar van huijr te betalen na taxatie van goede mannen.
Den huijrder sal vermogen sijn neeringe te doen met vaderlantse dranck en arack, noort en westwaart van geseyde thuijn tot aan de huysinge van Jan Coenraet Visser alias Jan Groff en Christiaen Jansz van Hoesum,167 maer oost en zuijdwaarts soo verre het hem sal gelegen comen, sonder dat ijmant van wat qualiteijt hij sij, den voors. huyrder daarin eenige verhinderinge sal vermogen toe te brengen, veel min (als boven geseijt) stercken dranck te slyten en om te setten op de verbeurte als vooren staat gestipuleert.
Den huyrder sal bij expiratie van sijne veraccordeerde tijt wederom de naaste aan de pagt sijn en des willende moogen continueren.
En is op voors. conditien huijrder gebleven, en dat voor den tijt van drij agtereenvolgende jaaren, den voors. borger Cornelis Stevensz voor de somme van drij duijsent guldens in ‘t jaar, Caapse valuatie, onder belofte deselve sonder eenige cortinge te voldoen, den eersten met den laasten penning.
En sijn de voors. conditien tot meerder bekragtinge in Rade door voors. huijrder Cornelis Stevens en Srs. Hendric Crudop en Dirck Jansz Smient als gecommiteerdens en getuijgen benevens den Secretaris onderteykent, gelijck by de daarvan gemaekte huyrcedulle ter Secretarije berustende nader comt te blijcken.
Ende alsoo ‘t schip den Blaeuwen Hulcq den 9en passado met ‘t verlies van sijn grote mast sonder verdere schade te heb[b]en geleden, successive hier ter rheede wel sij gearriveert en althans oock wel door goede genotene ververssing gerefrisseert en soodanig herstelt en bequaem gemaeckt dat g’oordeelt wert genoegsaam met God de voorste de reijse na Batavia te sullen gewinnen, Soo is mede g’arresteert gedagte bodem (nadat alvooren diverse behoeften voor de Caap daar uyt geligt sijn) soo ras doenlijc te laten vertrecken.
Is nog van den vrijborger en Caaps bierbrouwer Hendk. Evertsz Smith in Rade gedemonstreert seker request in deser voege, van woorde tot woorde luijdende:
Aan d’ Edn.Heer Joan Bax genaamt van Herentals, Gouverneur aen Cabo d’Boa Esperance en de Raet:
‘Geeft in alle onderdanigheyt te kennen Hendrick Evertsz Smith,168 vrijborger alhier, hoe dat in den jare 1672 den supplt. trouwlooslijc is ontvremt syn slaaff en caffer gent. Cupido, out 14 a 15 jaaren dewelcke naar Batavia door den ondercoopman Arent Zuijck vervoert zijnde, den supplt. naer veele gedane moeyte eyndelijck soo verre door eenige zijner vrunden in ervaring is gecomen den selven synen voorn. slaaff op Batavia nog is remorerende en ingesien den supplt. door soodanig wegvoeren in sijn goet regt niet alleen wert vercort, nemaar oock merckelijck schade is comen te lijden en sonder UEdn. voorschrijvens tot sijn guarant swaarlijc sal geraken, Soo keert sig den supplt. tot UEdn. gansch nedrig versoekende dat UEdn. gelieven over sijne saak gunstig na Batavia te schrijven op dat den supplt. door dat middel aan sijnen voorn. slaaff en geledene schade en interessen mag geraken. ‘t Welck doende & amp;a.’
Dit bovenstaande gelesen en in goede opmerckinge genomen hebbende wert totfaveur169 van den supplt. (om die slincxe en trouloose feyten te helpen uytvinden en by ervaringe te straffen) ter ordre van den Ed.Hr. Gouverneur en Raat door den Secrts. onder aan ‘t reqt.tot een apostil170 gevoegt gem. Syn Ede. en den Raat voors. actie niet onbekent te zijn en des oocq niet en twijffelden op des supplts. volmagtigden (desen aan de Hooge regering tot Batavia off elders aan alle regteren off regtbancken vertoonende) sullen wel aan haar guarant geraken.
Synde mede in vergadering door den guarnisoenboekhouder en curator ad lites, P. T. Welcker, vertoont seekere vijff stx. reecq. renderende 90 1/3 Rx. over oncosten van begraafenisse van saliger Jacob Harkesz, schipper van ‘t na Batavia vertrockene schip Wester Amstel , dewelcke in Rade geresumeert en behoorlijck nagesien sijnde, is goet gevonden door den presenten cassier deselve uijt Comps. cassa in afcortinge van sijne naargelatene middelen aan de crediteuren te laten voldoen.
Wijders de Burgermeesters deser residentie in Rade verscheenen synde en overgelevert hebbende seker rolle bij vorme van request, tracterende van de armste en wel de benodigste lantbouwers, wegens haer gebrecq van beesten en slaven die sij instantelijck versogten voor eenige tijt van d’ E.Comp. soo lang in leening mogten genieten om den lantbouw (daar sig seer toe genegen scheenen te toonen) te beginnen en neffens andere (die reets al besig waaren) te hertigen, Soo hebben mede ‘t selve niet wel kunnen tegengaen, maer goet gevonden te meer (alsoo door dit en soodanige middelen ‘t oogwit van onse Heeren Majores moet gesogt en gevonden werden) aan de bequaamste en behoeftigste lantbouwers tot soodanigen gebruijck als voors. in leeninge te geven 44 stx. beesten mits dat gehouden blijven bij afsterven ‘t sij verongelucken van d’een off d’ander d’E.Comp. tegens 12 gl. te voldoen, namentlijck: ses stx. aan Harmen Jansz Smith, ses ps. aan Claas Hendricksz, ses ps. aan Hendric Snewint en Christoffel Poulus, agt ps. aan Cornelis Claasz, ses ps. aan Hans Jurgen Grimp, ses ps. aan Evert Cornelisz, ses ps. aan Andries Hooger en Thijs Michielsz.
Synde vier en veertig stx. met die recommandatie en ernstige voorhoudinge dat haarluijden niet mosten comen te onderwinden geseyde bestiael (haar uyt onsen eygen soberen voorraet nu toegeleyt) in eenigen anderen dienst te gebruijcken, deselve soodanig af te matten tot grote praejuditie van d’ E.Comp. onbruijcbaer te maken, maar in tegendeel volgens haare belofte tot den nootsakelijcken lantbouw te gebruijcken om die meer en meer voort te setten tot welcken eynde haer de beesten gegeven zijn.
Ende gemerckt mede van voor aangetogen Burgermeesters sij in Rade gepresenteert en overgelevert een sodanig versoekschrift, uyt naam van de lantbouwers, om van d’ E. Comp. in forma voors. tot hare adsistentie te mogen genieten eenige slaven en ingesien per de Ceylon[se] retourschepen ons van derwaerts 93 stx. Tutucorinse dos. sijn toegebragt en daar van althans reedelijck versien zijn, Soo hebben (ten171 reguarde voorsz goetgevonden geseyde persoonen aan te seggen te sullen helpen en den capiteyn Dirck Jansz Smient en luijtenant Jeronimus Cruse expres te committeren om naeukeurig uyt te soeken de behoeftigste en bequaamste lantbouwers en deselve op een rolle te stellen om per naeste vergadering daar over te besoigneren.
Verders nog in Rade geresumeert zijnde zeecker rijstrolle van alle de vrijluijden uyt onse ordre door de meergemelde Burgemeesters op ‘t menagieuste opgestelt en vertoont, Soo hebben daar op goetgevonden en geresolveert ten opsigte de Ceylonse retourschepen hier nog zijn, en ‘t volcq derselver tot haer refrichement bij de vrijluijden uijt schaffen gaan)172 voorseyde rolle van de aanstaande maent April nog cours te laten nemen, en in aanstaande (om dusdanige haer eygen broot te doen winnen en tot den landtbouw genegen te maken) noch nader te besnoeijen, Alsoo der veele nog tarw selfs aan de hant hebbende, haar wel kunnen generen, en niet alleen de rijst genietende, aan de Hottentots geven en soodanig vermorsen maer oock deselve van d’ E.Comp. soo mackelijck krijgende en in dier voegen gevoet werdende, niet en tragten veel min dencken om den naeuw gerecommandeerde lantbouw te behertigen.
Ten laatsten voorseyde gecommitteerdens d’ E. cap. Dirck Jansz Smient en luyt. Jeronimus Cruse in vergaderinge overgetransporteert hebbende seker rolle ter ordre van d.Ed.Hr. Gouverneur haer E. bevoorens gelast op te maken wegens de bequaamste landtbouwers die ‘t nootsakelijckste tot den landtbouw eenige slaven quamen te requireren, soo hebben (om gedagte lantbouwers perfors te willen uyt verlegentheyt helpen en met den eersten maer aan den arbeyt krijgen) goetgevonden de genoteerde persoonen yder slaef van d’ E.Comp. voor een cent winst, zynde dertig rycxdaelders ‘t stuck, te verkoopen en haarl. voor eerst om de betalinge niet lastig te vallen, mits dat gehouden blijven (volgens onse ernstige recommandatie distincte malen gedaen) geseyde slaven ten principale tot den lantbouw te imploijeren. Op welck besluijt door den capteyn voors. ter ordre van syn Ed. opgemelt aan de omstaande persoonen de volgende slaven sijn uijtgereyckt, namentlijck:
Aan Barent Hendricksz twee slaaven.
Evert Cornelisz v. Uytrecht twee dittos.
Harmen Jansz twee dittos.
Jan Coenraadt Visscher twee dittos.
Hans Jurgen Grimp een ditto.
Hendrick Cornelisse een ditto.
Hendrick Jacobsz een ditto.
Nicolaes Laubsigh een ditto.
Pieter Vasagie een ditto.
Jan Pietersz Broertje een slavin.
Samen een slavin en derthien slaven.
Aan Barent Hendricksz twee slaaven.
Evert Cornelisz v. Uytrecht twee dittos.
Harmen Jansz twee dittos.
Jan Coenraadt Visscher twee dittos.
Hans Jurgen Grimp een ditto.
Hendrick Cornelisse een ditto.
Hendrick Jacobsz een ditto.
Nicolaes Laubsigh een ditto.
Pieter Vasagie een ditto.
Jan Pietersz Broertje een slavin.
Samen een slavin en derthien slaven.
Aldus gedaan en geresolveert in ‘t Fort d’ Goede Hoop ten dage en jare voors.
[Signed:] J. BAX g.v. HERENTALS.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] J. CRUSE.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Sects.