Cape Council of Policy
535
1676-12-28
Minute details
- Entry number
- 535
- Date
- 1676-12-28
- Year
- 1676
English translation
‘51’
‘Resolution meditated from the 28th to the ult. of December 1676 and first January 1677, drawn; present omnibus, deposed by Lieutenant J. Cruse.’
The Reverend Reverend Hulzenaar, having delivered up this extract today in the name of the Reverend Church Council, in connection with the Church resolution adopted yesterday at its Ede meeting on the proposal of whether the Black children, whose parents are pagans and were presented to the church,53 should be baptized, as well as the decision of Yes, on the condition that the parents, who are also unbaptized, should first be made eligible for this, and sufficient information should be given about the form of Holy Baptism, in order to then have the parents and children baptized simultaneously, and in that manner the true religion should be further taught and respected54, but regarding those whose parents either of them might be Christians, or those of a Dutch father and a Black mother, be it a Black father or a half-Dutch mother, are Holy Baptism being presented above to be accepted, but which then due to the absence of their parents sometimes do not come forward for that Holy work, upon hearing of this, they will be bound to serve as witnesses their patrons, authorities, or those who are most devoted to the true reformed religion. Thus, after attentive meditation and serious deliberation on this holy and necessary work, the Rev. To especially thank the Church Council for its good zeal in magnifying God's Most Holy Name and the prosperity of the true religion, with the request that they continue in this good way, and to observe the Indian way (according to a certain Act in the year 1666 of Battavia, all the parts contained therein), as well as to continue in this way from time to time, according to their duty.
And with special attention to the Rev. We have also been pleased to see that it is very necessary here, just as in India a school has already been established for both Black and German children, to set them up in due time to a well-mannered discipline and human knowledge. We have also been not at all unaware of this, but have thanked the Reverend very much for her good diligence and have resolved to look for a suitable person and opportunity first, but in the meantime nevertheless to allow some of the Black children55 to attend the German school, and also to employ a suitable Black person56 to teach them. to recite and instruct the slaves in the evening and in the evening prayers.
Similarly, regarding the annual amendments concerning this matter, a certain nomination was submitted by the Citizens' Councils, and a double number of persons were proposed, namely Jan Valckenrijck and Gerrit van der Bijl, to be eloquently appointed by the Council. This was then also approved and the aforementioned freeman, Jan Valckenrijck, was also authorized, provided that the freeman, Willem van Dieden, was also understood by the aforementioned Valckenrijck to act as lieutenant, and the outgoing councillor, Harmen Gresnigt, to act as lieutenant in place of the outgoing lieutenant, Wouter Mostart. And furthermore, the E.E. The church council requests that Adriaen van Brakel and Jan Wittebol be nominated as elders by their respective colleges. It has been understood that the E.V. will defer to the E.V. which of these two individuals should be nominated, and that, in their own best interests, they will recommend it. However, regarding the individuals Johannes Praetorius and Jan Dircxsen van Wageningen, who have also been proposed as deacons by their Ede, they have understood that the E.V. Johannes Praetorius will be nominated as deacons.
Having also been arrested in Rade, the following were appointed commissioners of marital affairs according to the Indian method (since that body had not yet been established here): Martinus van Banchem, sub-merchant, Wouter Mostart, mayor of Borger, Johannes Praetorius, freeman, and Andries de Man, mayor and secretary, of whom the former was understood to preside.
Similarly, Hendk. Evertsz. Smith, to match his large rearing at the Royal Company with anything, but only from malt and hops, or whatever can be obtained best from both, to be allowed to brew and sell beer, with the understanding, however, that this would require raising a sum of money for the kettles, etc. If the date is met, the entertainment can be more or less agreed upon and retained.
And since the privilege of tapping sugar beer, permitted to some people, will be ceded with the expiration of this current year, we have, for sufficient reasons, also understood that, instead of the previous one, it will be with the beginning of the year. standing year 77 to nominate Hendric Evertsz Smith who will be free to peddle the Cape brewed malt beer and sell it to anyone. Also appointed to the discontinuance of sugar beer are the father and motherless children of Geertruijd Mentings last widow Bosch and youngest wife of the citizen Joannes Praetorius and the widow, of Thieleman Hendricxe together with the free cooper Cornelis Adriaansen, Lourens Cornelisz, Gerrit Jansz alias d’Boer gent. and the widow. of the citizen Gysbert Dircksz Verweij, which last four persons were granted this in view of the serious damage they are about to suffer with the demolition of their house located here under the new Fortress, which for necessary reasons has been considered by most of the E. Comp. as a means to more or less repair the damage; Having further seen fit to prohibit and interdict everyone, in general, the sale of sweet Cape-brewed beers, so that none of these residents will have to incur such penalty as has been planned and is to be published by placard, with the clause included that when the annual return fleet from India passes here, and arrives here, the sale of the aforementioned sweet beers in the presence of the aforementioned fleet will be free for that period to each of these free residents. Likewise, the tenant of the water corn mill has also been arrested, because his two years' rent had expired the previous year, to continue it at his request for one year with the same emoluments as before, except only that for the grinding of the mud, instead of 2 light guilders, the amount of as much corn shall be taken and the same shall be charged to the e.Comp. again against ƒ12, which will be of great use to the backers upon the arrival of the return fleet, noting that the bountiful God has been pleased to bless us with a fairly opulent crop of grains of this harvest and whereby the baking of fresh bread for the convenience of the garrison and the people of the passing ships can conveniently be taken up again to serve as a valuable relief, so we have seen fit to benefit Barbara Geens and the wife of the sick visitor Gerrid Victor with the baking of the aforementioned bread59, who will have to punctually follow the following ordinances; also that the municipality. The bread must be cooked and dry and must reach the following weight, and may not be sold for more than the price specified below:
Wheat bread
Rye bread
Finely baked bread
With the express order that the aforementioned freemen will not be able to sell the baked bread to any of these free residents unless our garrison and successive arriving shipmates are provided with it and satisfied; this resolution was approved by us to make it more effective by issuing an edict, and anyone found to have done otherwise will be required to forfeit the fine as expressly stated in the aforementioned edict.
And noting, according to previous custom, the soldiers and sailors of this garrison, as well as those on the Company’s vessels, always towards the New Year, but principally since the completion of and work on the Company’s fortification works, have received some drink as compensation for their hard work and further encouragement thereof, and to include the drink with the E.Comp. As it was found to be quite scarce, we were unable to renovate the old custom, but had to postpone it in view of the expected Dutch or Batavian ships, provided that each would be given a small cap of brandy (as much as our present liquid could bear), and the officers, as usual, double. Furthermore, it would be noted that the people stationed in Hottentot Holland would be informed when the grain (given the threat of the very harmful SE wind) would be properly received without delay.
And whereas, to our great displeasure, we have increasingly experienced how for quite some time now, among the free residents under our jurisdiction, and especially among those who cultivate the corn fields, great squandering of wheat and other grains has been committed, both among themselves and otherwise, as a result of which their share of the common grains becomes so exposed that, when the seed is to be brought into the ground, most of them hardly have any seed left to throw back into the ground at the required time and thus further draw the desired and blessed fruits from it and after the date of the Comp. (as has often happened) to extort a quantity of grain from their meager supply, it was ordered for the protection of the aforementioned and for the prevention of it is increasingly customary to allow that no one, regardless of who may be entitled to do so, may mangle or sell any wheat, rye, or barley among themselves, but that such grains shall first be removed from the Company what is needed for their own use from seed corn. to deliver, and to value 12 guilders for wheat, 10 guilders for rye, and 7 guilders for barley, which will then be distributed to the farmers of the nut. To publicly present the same to the people and strictly enforce such insolence, at the same cost as is currently deduced from the placard drawn up for it.64
And since the brandy tappers, also in 1675, had shown their willingness to consume Cape wine originating from Rustenburg, the Reverend Mr. Goske had to agree to 20 Rxr for the same. the half-aam untouched, moreover, were still safe with65 all those wines (without considering whether they could wear out or not) to nevertheless accept; so, however, they have subsequently suffered sufficient considerable damage with the spoilage of entire registers, and have been able to raise their rent with many protests and on very limited terms, requesting them immediately the Honourable Governor and Council to provide for this and that of the 200 guilders by Ede. Mr. Goske, due to constant complaints, the cool wine tappers be relieved and charged to them, so that it is then (in view of the damage suffered above-mentioned) her. Agreed, and again instructed the cool wine tappers Wouter Mostart and Johannes Valckenrijck not to frustrate the E. Comp. of that income in any way, with the aforementioned Mostart and Valckenrijck each contributing 600,000,000 guilders annually (according to their request), to continue their business, and the brandy tappers, the citizens Willem van Dieden and Tobijas Marcquart, each contributing 1,500,000,000 guilders, each 68,000 guilders annually.
And add that the brandy tappers were obliged for another year, according to a certain contract made with the Honourable Governor Goske, to accept the wine being tasted at 't Rondebosje against 20 Rxr d' 1/2 aam, and that because of these reasons they had unfortunately fallen into disregard of this, unless the Governor could indicate another means to continue this without the aforementioned prejudice. Therefore it is also seen and understood to preserve those who agree not to accept more wine than the supplier's lease comes to an end, and also to be allowed to sell common liquor at as high or low a price, as well as by such people as he himself can best stipulate. And Tobias Marcquart remained owner of the Cape wines, paying 20 guilders for the half-price as previously agreed, and for the lease of common wines to the European Company, the annual sum of 600 six hundred and sixty-nine guilders, commencing on the 3rd of April 1677 and ending on the 3rd of April 1678. Having been unable to persuade the Burgher Willem van Dieden to continue in this way, so as not to cause a decline in the blubber distillery, he submitted his request.
Furthermore, the aforementioned Tobias Marcquart and his wife Catharijna van den Berg present their request, word for word as follows:
To the Honorable. Sir Joan Bax, of Herentals, Governor of this Cape Conquest, along with his E.E. Honorable Councillors:
"With due obeisance, Catharina van de Bergh, who was recently married to the citizen Jacob Rosendael, but recently bereaved by his temporary death, informs us that she, the petitioner in her widowhood (according to local custom), was summoned by the orphan chamber here to provide evidence of her deceased husband's estate, in accordance with the state and inventory of the estate drawn up and the valuation made by arbitrators. It has come to light that the municipality... estate, consisting of house, furniture, Cape wines, livestock, garden and meadows, have yielded the sum of ƒ11,928, which being halved for the benefit of her three minor children for her paternal contingent would amount to ƒ5,964, which sum she being unable to pay out, has been agreed to include a purchase order that would have to be granted a bond in form remaining in possession of the entire aforementioned estate with an obligation for that benefit to support and educate the children until they reach the age of majority, etc. However, as she supplements. with good reason he believes he can demonstrate that he acted very excessively and erroneously in valuing and pricing the aforementioned estate, has amicably requested the orphanage to have the proposed bond and debenture slightly diminuted or reduced in that regard and a sum of ƒ5,100 having been offered with the supplementary, being obligatory to sign, but as the municipal college has kindly agreed to consent to ƒ5,600, not being able (according to the answer received) to descend lower in favor of the minor, the supplementary returns to her Honor and E.E. all humbly requesting her Honor to kindly inquire when the occasion arises and to send the supplementary such an apostil as they will deem appropriate according to the requirements of the case and at their wisest discretion. "Doing this, etc."
Having read and subsequently taken seriously, after the preceding deliberation the supplement was again referred to the board of the E. orphan masters with a recommendation72 to the aforementioned E. board, according to the supplement's ability and favor, requesting that she take care that the minor children, including the supplement's mother, are not shortchanged.
And since we have been experiencing great displeasure from time to time, how soon, in disregard of the aforementioned placards issued by various people, both from passing ships and those passing through our district,73 the rivers from which the drinking water comes to the tangh or waterhouse from which the ships, navigating to the Patria as well as Batavia, obtain their drinking water, are severely troubled, dirty, and unsafe by the washing of dirty linen, as is otherwise very troubled, dirty, and unsafe, and as a result of which serious illness often arises among the people of the ships. It is in order to prevent these irregularities that we have decided to interdict it in the first place, in the most rigorous and strict manner, and that in such a way money, as stipulated by placard, to be notified by the first legislator.
Furthermore, as a monthly salary of a little over a year has been set for the schoolmaster for his service and hard work, it has also been decided to make the parents of the children attending the same school increasingly eager to add to the schoolmaster's budget, namely, to demand 6 heavy pennies from those learning to read, 10 dos. from those learning to pin and read, and 16 dos. from those writing, and those supported by the deaconry or those who are indigent pro bono.
Furthermore, the E. Comp. was arrested in Rade. to relieve some of the garrison here, according to the good intentions of our Lord Majors in the country, from each master, be it smiths, carpenters, masons, etc., for this purpose by adding two or more of the finest black boys who are deemed most suitable for learning such trades to take charge of the E. Comp. from time to time.
Also, according to the nomination drawn up and presented for this new year, because of the outgoing orphan masters, elders, deacons, and Citizen Council members who have been appointed, and because they have had such irregularly extended periods of time in the church, they were also arranged according to the following order:
Thursday, 11th. December 1676.
Since the board of orphan masters had been recommended, along with the departure of the old ones, to nominate new individuals, and to pay particular attention to those who were in immediate need of release from their numerous duties in this period, especially since their lands are located far away, and consequently their absence at this time would not be considered detrimental, they were nominated as orphan masters, Johannes Ravensberg, doctor, and Wouter Mostart, guarantor, after consultation. Joan Wittebol, land and royal magistrate, was appointed as secretary. Lieutenant Cruse and Gerrit van der Bijl, chief magistrate, were also departing, along with Johannes Praetorius, secretary.
Finally, it was resolved by the messenger to issue notes everywhere to all those who had any goods, be it in any way with the measure, yard, jug, etc., to be brought to the home of the fiscal officer present next Monday, to be duly assessed there, according to the weight of the E.C. Company, in the presence of the express commissioners appointed for that purpose: the salesman Croon, the fiscal officer, and the councilors of Burghers Elbert Diemer and Wouter Mostart.
Po. January 1677.
In Council, also summarized is a certain request from the governor of Robben Island, Albert Bernewits, word for word as follows:
To the most honorable and most generous Sir Johan Bax of Herentals, governor, as well as his Honorable and Present Lords of Cape Boa Esperança and the surrounding areas, etc.
"Noble Gentlemen,"
"Reverently, your obedient servant Albert Bernewits, here in the year 1673, on April 18th, with The ship Asia landed at your residence as a corporal, who, to the satisfaction of his chiefs, has served faithfully as a vigilante and servant of the High Command. Upon your arrival here, he was also promoted to the rank of sergeant-at-large, for which you, as well as your honorable present Lords of the Council, are most grateful, but because, like your honor, very well known and aware is the dangerous and perilous position that I have now so carefully observed for so long, among such a reckless and untempered people, sometimes having to deal with them with fear and trembling. Yes, what is more, having to spend almost entire nights with nothing but great worry and anxiety. So it is that he supplements him humbly returns to you with polite request for more generous quality absolutely, in addition to the salary he supplements. for all this promised, please favor, doing so will demonstrate both before and after the Ed. Comp. service with all diligence and zeal, according to my guilty duty, as expected from you and his Honor. Mr. Recommend a favorable and favorable apostille, etc.’
And noting its difficult administration among such a disproportionately unbridled population, in order to keep them under the required discipline, it almost always has to be managed with the greatest difficulty, so that no irregularities break out and, consequently, one is considered a bandit there; and since no one could find the authority to take charge of it who, for the aforementioned reasons, would be willing and able to accept it with such benefit, also requiring that the officer be a person who, according to strict and regulated order, observes everything calmly. Add to that he supplements. He has done his best, as well as diligently collecting debts. At his request, he was granted the rank of sergeant for this difficult task, with a salary of ƒ20 per month, provided that he remains bound to serve from the date of this Comp. for three consecutive years.
Furthermore, in view of various petitions from some convicts on Robben Island, requesting release from banishment, their petitions were also considered, particularly those of Fredricq Bishop, Hans Claesz van Meldorp, and Cent Entjes, former farmhands at the Comp. garden here and some time ago, about the fraud of a party of garden fruits from the municipality of garden, placed on the Robbeneijlandt, it was approved and understood, their request to be granted from there, also recently by Michel Spegt about the neglect to do the patrol at night, condemned by the esteemed Council of Justice for 2 years on the municipality. to remain banished from the island. So, in response to his request to be similarly expelled from there on the promise of improvement and that he was unwell and suffering from lameness, it was also agreed to allow him this, as well as furthermore by one Cornelis Pietersz Linnes, former butler here (who, because of fraud committed when the administration of the Company had warehouses, on which a considerable sum was at stake, was sentenced by the Honourable Council Extraordinary and Governor Isbrand Goske as well as the Council in loco to remain banished on Robben Island for 20 years) a petition being presented in which82 requested to be released from his banishment. Thus the same was rejected, since the aforementioned sum, because the E. Company could not obtain its guarantor from him, was charged to the merchant and former second person here, Sr. Albert van Breugel, under whose supervision the administration was conducted, who was revoyed to Batavia with his unfinished lawsuit, and as a result we are up to now unaware of how it was or will be dealt with. Finally, also summarizing that Jacob van Leeuwen was banished ad vitam for a manslaughter committed on Robbeneylant, who also requested to be released and to be provided with some clothing to cushion his body, we also approved this, since the latter was necessary to provide him with some clothing, but his request to be released from his exile was rejected. Finally, the newly arrived members of the board of orphan masters and the council of the citizens, along with the secretary and the commissioners of the marriage affairs, were also arrested, having taken the customary oath for this purpose. Furthermore, having appeared in Council this morning, they took the customary oath, with which this meeting has come to renounce.
Thus resolved and arrested at Fort de Goede Hoope on the day and years aforesaid.
[Signed:] J. BAX. g.v. HERENTALS.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Rt. and Sets.
Original Dutch transcription
‘51 ‘
‘Resolutie mediterende van den28n tot ulto. December 1676 en primo Januarie167752 getrocken; praesentibus omnibus, dempto den luijtenant J. Cruse.’
Den eerwaerdigen Domine Hulzenaar, heden overgelevert hebbende seeker extract uijt de naam van den Eerw. Kerckenraedt wegens de Kerckelijcke resolutie bij haar Ede, op gisteren genomen op de voorstellinge of men de swarte kinderen die haar ouders heydenen zijn en van deselve ter kercken gepresenteert werden,53 wel soude doopen, mitsgaders ‘t besluijt van Ja, onder conditie dat d’ouders mede nog ongedoopt sijnde, alvooren sullen dienen daer toe bequaem gemaekt te werden, en van ‘t formulier des H.Doops genoegsame informatie gegeven, omme als dan de ouders en kinders te gelijc te laten doopen, en op die trant de waare Godsdienst verders doen wijs en delagtig54 werden, maer nopende die geene mede welckers ouders een van beyde mogten Christenen sijn, ofte die van een Hollandtse vader en swarte moeder, ‘t sij swarte vader of half Hollandse moeder, sijn ten H. Doop voors. gepresenteert werdende te werden aangenomen, maer dewelcke dan door aflijvigheijt van de ouders tot dat H. werck somwijl niet te voorschijn koomen, sulcx vernemende, sullen gehouden sijn hare patroonen, overheijt, of die daer aan de naaste en wel ‘t meeste de waare gereformeerde religie is toegedaan, als getuijgen te dienen, Soo is naer aendagtige meditatie en serieuse deliberatie over dit heylig en noodig werck, verstaan d’ Eerw. Kerkenraat voor haer goeden ijver tot grootmakinge van Godes alderheyligsten Naam en welstandt der waare Religie besonderlijck te bedancken met versoek of gelieven op die goede wijse voort te varen, en wegens de maniere van India (volgens seecker Acte in den Jare 1666 van Battavia erlangt alle de deelen daer in vervath) te observeeren, mitsgaders volgens pligstschuldigheijt van tijt tot tijt daer bij continueren.
Ende gemerckt opgem. haar Eerw. verders mede hebben gelieven in te sien dat het seer nodig sij alhier gelijc als in India een school, soo wel voor de swarte als Duijtsche kinderen reets geschiet is, op te regten om deselve met ‘er tijt mede tot een goede gemanierde discipline en menschelijcke kennisse te leijden, Soo sijn insgelijcx daer van gansch niet vreemt geweest, maer hebben d’ Eerw. als vooren voor haer goeden ijver seer bedanckt en geresolveert oock na een bequaam persoon en gelegentheijt per eersten uijt te sien, maer onderwijlen evenwel soo langh eenige van de gaausteswarte55 kinderen in de Duijtsche schole te laaten gaan, mitsgadens een swart bequaem persoon te implojeren56 om opgem. slaven de gebeden t’ savonts en ‘s mergens voor te houden en te instrueren.
Soo is oocq op ‘t subject van de jaarlijcxse veranderinge nopende door de Burgerraden overgegeven seecker nominatie en daer bij voorgestelt een dubbelt getal persoonen te weten Jan Valckenrijck en Gerrit van der Bijl om daar uijt bij den Raat de elexie gedaan te werden, werdende ‘t selve dan mede geaccordeert en daer toe g’eligeert den eerstgenoemde vrijborger Jan Valckenrijck, mits dat de vrijborger Willem van Dieden mede verstaan wert van opgem. Valckenrijcq de plaats als vendrig te bekleden en in de plaats van den afgaanden luytt. Wouter Mostart als luytt. te emploijeren den afgaenden Borgerraadt Harmen Gresnigt. Ende alsoo d’ E.E. Kerckenraet versoeckt uyt d’ persoonen Adriaen van Brakel en Jan Wittebol bij hare respective collegie tot ouderlingen genomineert mede een soude g’eligeert worden, soo is verstaan aan haar E.Ew. ‘t selve te deferreren wie van die twee persoonen quamen te statueren ons al eens te sullen sijn en dienvolgens haer Ews. eygen goede voorsorge dat te willen aanbevolen laten, maer rakende de persoonen Johannes Praetorius en Jan Dircxsen van Wageningen bij haer Ede. mede tot diacony geproponeert, hebben verstaan te eligeren den eerstgem. Johannes Praetorius.
Zijnde mede in Rade g’arresteert tot commissarissen der houwelyckse saken volgens de methode van India (vermits dat collegie alhier noch niet was opgeregt) te eligeren de persoonen Martinus van Banchem ondercoopman, Wouter Mostart out Borgerraet Johannes Praetorius vrijborger en Andries de ManRaat en57 Secretaris waer van den eerstgem. verstaan wert te sullen praesideren.
Gelijck mede van Hendk. Evertsz Smith om sijne groote agterstal aan d’E.Comp. met ‘er tijt soo wat te evenaren, maer alleen van mout en hop, of ‘t geene van beyde best becomen can, bier favoriseren te mogen brouwen en uijtslijten, met dien verstaande nogtans, dat daar voor sal comen op te brengen soodanige somma van penningen voor d’ ketels &a. als na datum bevinden met den vertier min of meer te accorderen en den selven kan behouden blijven.
Ende aangesien de previlegie58 van ‘t suijckerbiertappen aan eenige luijden gepermitteert met ‘et expireeren van dit loopende jaer sal wesen gecesseert, soo hebben wij om genoegsame redenen mede verstaan, in plaats van de voorige met het begin van ‘t aenstaende jaar 77 daer toe te nomineren Hendric Evertsz Smith die vrij sal staen ‘t Caapse gebrouwen moutbier te mogen uijtventen en aan een ijegelijc te verkoopen. Mitsgaders tot ‘et uytslyten van suijckerbier gestelt de vader en moederloose kinderen van Geertruijd Mentings laest wed. Bosch en jongst huysvrouwe van den borger Joannes Praetorius en de wed, van Thieleman Hendricxe nevens den vrye kuijper Cornelis Adriaansen, Lourens Cornelisz, Gerrit Jansz alias d’Boer gent. en de wed. van den borger Gysbert Dircksz Verweij welcke vier laeste persoonen sulcx wert gepermitteert ten aansien de sware schade die de selve staan te lijden met het afbreken van haer huijsinge hier onder de nieuwe Fortresse gelegen, ‘t welck om nootsakelijcke insigten ten meesten dienste der E. Comp. hebben geagt als sijnde een middel om de schade min of meer te versetten; hebbende wijders goet gevonden ten dien eynde dan ‘t uijtslijten van suyckeren Caapse gebrouwen bieren in ‘t generael aen een ijegelijck te interdiceren en verbieden, dat niemant van dese ingesetenen sich sal hebben te onderwinden op alsulcken poene als bij placate beraamt en staat gepubliceert te werden, met die clausule nogtans daer inne vervath dat wanneer de retourvloot die jaarlijcks uijt India alhier comt te passeren, hier ter rhede sal wesen verscheenen, ‘t tappen van voors. suijckerbieren in ‘t aanwesen van die gemelte vloot aan een yder deser vrije ingesetenen voor dien tijt sal vrystaen &a.
Gelijck dan oock is g’arresteert den huijrder van de watercoornmolen sijne twee jaaren wegens de huur g’expireert sijnde de novo voor een jaar op sijn versoek met soodanige emolumentes als vooren te laten continueren, behoudens maer alleenlijck dat voor ‘t gemael van ‘t mudde in plaats van 2 ligte guldens ‘t montant van soo veel cooren sal moeten nemen en ‘t selve d’ E.Comp. wederom tegens ƒ12 overleveren, dat voor de backers bij aancomste van de retourvloot wel te stade sal koomen, gemerckt ons den miltrijcken Godt met een tamelijc opulent gewas van graanen desen ougst heeft gelieven te zegenen en waer door ‘t backen van vers broot tot gerief van het guarnisoen en ‘t volc van de passerende scheepen bequamerwijse weder kan werden bij der hant genomen om tot merckelijc onderstant te dienen, soo hebben wij goet gevonden met het backen van voors. broot te beneficieren59 Barbara Geens en de huijsvrouw van den kranckbesoeker Gerrid Victor die de navolgende ordonnantien punctueel sullen hebben te agtervolgen; oock dat het gem. broot gaar en droog sal moeten wesen en dan ‘t navolgende gewigt moeten halen, mitsgaders niet hooger te vercoopen als ten prijse vervolgens gespecificeert:
Tarwen broot
Roggen broot
Fijn gebuijlt broot
Met wel expresse ordre dat de voors. vrijbacksters het gebacken broot aan geene deser vrije ingesetenen sullen60 vermogen te vercoopen ten sij ons guarnisoen en successivelijck aancomende scheepsvrunden daer van voorsien en vergenoegt sullen wesen;61 werdende dese onse resolutie dienaengaende goetgevonden62 door ‘t affkondigen van een placcaet te kragtiger te maken en wie bevonden wert contrarie te hebben gedaan sal moeten soodanigen63 poene verbeuren als bij opgem. placcaet largo g’expresseert staat.
Ende gemerckt volgens vorigh gebruijc de soldaten en matrosen deses guarnisoens als op ‘s Comp. vaertuijgen altijt tegens ‘t nieuwe jaer maer wel ten principale tzedert ‘t voltoijen en arbeyden aan ‘s Comp. fortificatiewercken hebben gekregen soo wat dranck tot recompens van haren laboureusen dienst en verdere aanmoediging van dien, en invoegen den dranck bij d’ E.Comp. vry schaers bevonden werd, soo hebben niet wel dat oude gebruijck kunnen renoveren maer moeten uijtstellen tegens de verwagtwerdende vaderlandtse off Batavische scheepen, mits dat aan deselve evenwel voor aff (sijnde soo veel als onse presente vogt lijen mag) sal geschoncken werden yder een mutsje brandewijn, en d’ officiers volgens gewoonte dubbelt, en dat wijders mede om de persoonen die in Hottentots Hollant geplaetst sijn, sal gedagt werden wanneer het coorn (ten opsigte het dreijgen van de seer schadelijcken Z.O. te wint) behoorlijck sonder verleth sal ingeoest sijn.
Ende dewijl telckens tot ons groot misnoegen hoe langs hoe meer ervaren, hoe een geruijmen tijt bij de vrije ingesetene onder onse jurisdictie sorterende en voornamentlijck ooc bij die geene die de coorenlanderijen cultiveren groote morsserijen in ‘t verquanselen van de tarruw en andere graanen soo onder malckanderen als anders wort gepleegt, waer door deselve haer van de gen. granen soodanig comen te ontbloten dat, wanneer ‘t zaetcooren dient in de aarde gebragt, de meeste part naeulijcx geen zaetcoorn comen over te houden om weder op de vereijschte tijt in de grondt te smijten en soo voorts de gewenschte en gesegende vrugten daer van te trecken en na datum d’E Comp. (gelijc meermaels geschiet zij) een partij granen uijt haren soberen voorraet comen af te persen, soo wert ‘er ten reguarde voorm. en tot praeventie van sulcx meer gepleegt te worden, goetgevonden dat niemandt, wie het ooc sijn magh, onder malckanderen eenige tarruw, rogge, gerst te verruijlen vermangelen of verkoopen, maer gehouden sijn deselve granen alvoorens afgetrocken ‘t geene selfs tot haer gebruijck van zaetkooren benodigt zijn aan d’ Comp. te leveren, en voor de tarruw 12, rogge 10, gerst 7 guldens te gauderen die ‘t selve aan de landtbouwers des noot sijnde wederom sal uijtreijcken, en in ‘t openbaar ‘t selve den volcke voor te houden en wel strictelijck diergelijcken insolentien te contramanderen, op soodanige poene als bij de placate daer van geconcipieert wijtlopig staet gededuceert.64
Ende aangesien de brandewyntappers besyden haare stercken dranck mede in den jaare 1675 bij d’ E. Hr. out Gouverneur Goske hadden haare genegentheijt getoont tot het vertieren van Caapse wijn comende uijt Rustenburg en tot het selve hebben moeten accorderen tegens 20 Rxr. d’ halfaam onaangesien daerenboven nog warenbeswaert met65 alle die wijnen (sonder in te sien off de selve konden uytslijten ofte niet) evenwel aan te nemen; soo hebben de selve egter na datum met ‘t afbederven van geheele leggers, genoegsame gevoelige schade daar van geleden en haare pachtpenningen met veele protestatien en seer becrompen connen66 opbrengen, versoekende deselve seer instantig d’ E.Hr.Gouverneur en Raad daer in te willen voorsien en dat van de 200 gl. door d’Ede. Hr. Goske, door ‘t gestadig klagen, de koele wijntappers ontheft, en haarl. ten laste gebragt, mogen gereleveert werden; soo is het selve dan (ten opsigte van de bovenaengeroerde geleden schade) haerl. g’accordeert en wederom de koele wijntappers Wouter Mostart en Johannes Valckenrijck opgeleyt om d’ E. Comp. van die incomste in geeniger mate te frustreren, blijvende voors. Mostart en Valckenrijk yder voorl 600segge seshondert yder67 ‘s jaers (volgens haer versoek) bij haerlieder neringe continueren en sijn de pagters van de brandewijn gebleven de borgeren Willem van Dieden en Tobijas Marcquart ijder ter somme van 1500segge vjiftienhondert gl. ijder68 guldens ‘s jaars.
Ende invoegen de brandewijntappers nog een jaer volgens seecker contract bij d’ Ed.Hr.out Gouverneur Goske gemaekt, verpligt waaren de wijn aan ‘t Rondebosje g’oust werdende tegens 20 Rxr d’ 1/2 aam aan te nemen en deselve dier wegen clagtig gevallen sijn van zulcx niet wel te connen doen, ten ware den Gouverneur niet quame een ander middel aan te wijsen, om daer bij sonder voorige geledene prejuditie blijven te continueren, Soo is dat selve mede ingesien en verstaan tot behoudenis van diel. deselve t’ accorderen niet meer wijn aan te nemen als de pagt van den leveraer comt te monteren en oock gem. vogt te mogen uijtslijten tegens soo hoogen of laagen prijs, mitsgaders oock door soodanigen luijden als selfs best can bedingen. En is pagter van de Caapse wijnen gebleven Tobijas Marcquart mits betalende 20 Rxr. voor ‘t halfaam als voor desen is geschiet, en voor pacht van gem. wijnen aan d.E.Comp. jaarlijcx de somma van 600segge seshondert69 guldeningaande ulto. April ao. 1677en eijndige ulto. April1678,70 Sijnde den Borger Willem van Dieden om daar mede in te continueren onmooglijc te bewegen geweest om geen veragteringe in de traanbranderij te veroorsaaken.
Wijder door opgemelte Tobias Marcquart en sijn huijsvrou Catharijna van den Berg vertoont sijnde seecker request luydende van woorde tot woorde als volgt:
Aen d’ EdIe. Heer Joan Bax, genaemt van Herentals, Gouverneur van desen Caapsen ommeslagh, nevens sijn E.E. agtb. Raden:
‘Geeft met behoorlycke onderdanigheijt te kennen Catharina van de Bergh, wel eer met den borger Jacob Rosendael getrouwt, dog onlancx van den selven door de tydelijcke doot berooft geweest sijnde, hoe dat sij suppliante in haer weduwdom (volgens lands gebruijck) door de weescamer alhier zij aangesproocken omme vertigtinge te geven van de nalatenschap hares gedagten mans ingevolge dan staet en inventaris van dien geconçipieert en taxatie bij arbiters daer op gedaen zijnde, is coomen te blycken dat de gem. boedel, bestaande in huijsinge, huysmeubilen, Caaps[e] wijnen, lyfeygene, thuijn en boulanden hebben gerendeert de somme van ƒ11928 d’welck[e] dan gehalveert sijnde ten behoeve van hare drie minderjarige kinderkens voor hare vaderl. contingent zoude bedragen ƒ5964, welcke somme sij zuppliante onvoormogens zijnde uyt te keeren, is g’accordeert tot een uijtcoop invoegen dat soude hebben te verleenen obligatie in forma blijvende in ‘t besit van den gehelen voorn. boedel met verbintenisse voor dat beneficie de kinderen t’ alimenteren en op te voeden tot hare mondige jaren &a. Dog alsoo sij supplte. met goede redenen meynt te connen demonstreren dat seer excessiv en abusivelijck sy te werck gegaan in ‘t taxeeren en prijseren van de voorn. naergelatenen boedel, heeft in aller minne bij weesmeesteren versogt dat ten dien reguarde de t’ ontwerpen obligatie en schuldbrieff eenigsints mogte gediminueert of vermindert werden ten dien eijnde een somme van ƒ5100 bij de supplte. g’offerreert sijnde, zijnde71 obligatoir te zullen teykenen dog also ‘t gem. collegie eenelijck tot ƒ5600 heeft gelieven te condescenderen, niet vermogens zijnde (volgens becomene antwoort) tot praejuditie van de minderjarige lager te daalen, keert haer d’ supplte. tot haer Ede. en E.E. gants ootmoedelijck versoeckende haer EE. gelieven na de gelegentheijt van d’ saek t’ inquireren en d’ supplte. soodan[i]gen apostil te laten toecomen als na vereys van saken en wyser oordeel sullen oordelen te behooren. ‘t Welc doende &a.’
‘t Welck gelesen en vervolgens serieus in agtinge genomen zijnde, wert na voorgaende deliberatie de supplte andermael na ‘t collegie der E. weesmeesteren gerenvoijeert met recommandatie72 aan opgem.E.collegie na vermogen en favorabel op de supplte. haer versoek te willen letten op dat d’ onmondige kinderen nog oock de supplte. als moeder niet te cort en geschiede.
En nademael ons al mede van tijt tot tijt tot bijsonder groot misnoegen moet voor comen hoe eerlang in kleynagtinge van de voorgaende g’emaneerde placcaten door verscheyde luijden, soo van de passerende schepen als die onder ons destrict73 sorteren, de revieren waer uijt het drinckwater in de tangh of waterhuijs uijt de welcke de schepen soo na ‘t Patria als Batavia navigerende, haer drinckwater comen te haalen, door ‘t wassen van vuijl linnen als andersints seer wert getroubleert, vuijl en onklaer gemaekt, en waerdoor onder ‘t volcq van de schepen veelmaels groote siekte74 onstaen, Soo is ‘t om die ongeregeltheden voor te komen dat hebben verstaan per eersten op ‘t rigoureuste en strickste ‘t selve te interdiceren en dat op soodanigen poena als bij placcaet staande per eersten afgekundigt te werden largo comt te consteren.75
Wijders alsoo der nogh voorden76 schoolmeester voor sijn schooldienst en moeijte tot een salarium ter maandt ietwes77 gestelt zij, soo is mede verstaan om de ouders der kinderen tot de selve school te besteden meer en meer graagh te maeken den schoolmeester opgem. toe te voegen, namentlijck van die A.B. leeren 6 swaare dubbeltjes, die spelden78 en lesen leeren 10 dos., en die schrijven 16 dos. af te vorderen, en die van de diaconij onderhouden worden ofte onvermogens zijn pro deo.
Wert nog wijders in Rade g’arresteert om d’ E. Comp. met ter tijt volgens de goede intentie van onse Heeren Majores in ‘t vaderlant wat van ‘t hier zijnde guarnisoen t’ ontlasten bij yeder baas, ‘t sij smith, timmerman, metselaer &a, ten dien eijnde toe te voegen twee off meer en van de gaauste swarte jongetjes die om soodanige ambagten te leeren ‘t bequaemst bevonden worden om d’ E. Comp. bij tijt en wijlen in de hand te coomen.
Gelijc ooc volgens op gestelde en gepresenteerde nominatie met dit nieuwe jaar, wegens de affgaende soo nieuwe weesmeesteren, ouderlingen, diakonen als Burgerraden & sijn g’eligeert en deselve soo onordentelijck ruijmen tijt in de kercke hare sitplaatsen hebben gehadt, soo werden deselve mede volgens de onderstaande ordre gerangeert namentlijck:
Donderdag ulto. December 1676.
Dewijl aan het collegie der weesmeesteren mede was aanbevolen met ‘t afgaen van de oude, wederom nieuwe persoonen ter nominatie te stellen en bijsonderlijc op die geene souden letten die seer instantelijc versogten daer van ontslagen te wesen ten opsigte haaren veelvoudigen besoignes in desen ougsttijt, te meer om dat hare: landerijen hier ver van daer gelegen sijn, en dienvolgens hare absentie in desen tijt niet als schade bijbrengende soo sijn na overleveringe79 derselver nominatie en gedaen overleg, tot weesmeesteren g’eligeert Johannes Ravensberg doctor, en Wouter Mostart vrijborger, en tot Secretaris, den land en rooymeester Joan Wittebol, waertegens wederom zijn afgaende den luytenant Cruse en baes Gerritvan der Bijl,80 nevens den Secretaris Johannes Praetorius.
Ten laatsten wert nog geresolveert door de bode alomme biljetten te later affigeren omme alle die geene die eenige waaren, ‘t sij op wat voor een maniere met de mate, ellen, kannen &a uytkoopen of uijtmeten te laten ervaren dat onse meeninge sy, tot praeventie van alle fraude, deselve tegens Maandag aanstaande ten huijse van den hier presenten fiscael te werden gebragt, omme aldaer volgens pijlgewight van d’ E.Comp. in presentie van de expresse daer toe gestatueerde gecommitteerdens den vendrig Croon, den fiscaal en d’ Borgerraden Elbert Diemer en Wouter Mostart na behooren geyckt te werden.81
Po. Januarij 1677.
In Rade mede geresumeert sijnde seecker request van den gesaghebber op ‘t Robbeneijlant Albert Bernewits luydende van woorde tot woorde als volgt:
Aen den Weledelgeboornen gestrengen en seer genereuse Heer d’ Ed.Heer Johan Bax genaemt van Herentals, gouverneur, mitsgaders sijn Ede. Presente Hren. Raden van Cabo d’ Boa Esperançe en de omleggende plaatsen &a.
‘Edle Heeren,’
‘Geeft reverentelijc met alle eerbiedigheijt te kennen UEde. onderdanige dienaer Albert Bernewits, alhier in den Jaare 1673 den 18 April met ‘t schip Asia aan UEde residentieplaats aengelandt in qualiteyt als corporael, het welcke tot dato deser tot genoegen syner opperhoofden vigiland en getrouw als een eerlievend persoon en dienaer van d’ E.Comp. heeft waargenomen en bij ‘t arriveren van UEde. alhier met de qualiteijt van sergeant pl. is begunstight geworden, waer voor UEde. mitsgaders sijn Ede. presente Heeren Raden ten hoogsten danckbaer ben, doch overmits gelijc UEde. seer wel bekent en bewust is de dangereuse en perijcoleuse plaats die ic nu soo lange sorgvuldig hebb’ waergenomen, onder soo een roekeloos en ongetempt volck, somwijl met vreesen en beeven met haer moet omgaen, Ja dat meer is, bijna geheele nagten niet dan met groote sorgh en kommer moet doorbrengen, Soo is ‘t dat hij supplt. hem ootmoedig tot UEde. keert met beleeft versoek meergem. qualiteyt absoluijt benevens de gagie hem supplt. voor desen al belooft, gelieve te begunstigen, sulcx doende, sal betoonen soo voor als naer des Edn.Comp. dienst met alle vlijt en ijver volgens mijn schuldige pligt te bevorderen, waer op verwagte van UEde en sijn Ede. Hren. Raden een gunstig en favorabel apostille &a.’
Ende aengemerckt desselfs moeyelijcke bediening onder soodanigen ongebonden teugelloos volcq, om de welcke onder de vereyste discipline te houden, den selven bij na altoos niet als met de grootste moeyelyckheijt moeten werden geregeert dat tot dese of geene ongeregelthede niet comen uijt te spatten en gevolglijc selfs genoegsaem als een bandiet aldaar; en dewijle tot het waar nemen van ‘t selve niemant konnen uijtvinden die ‘t gesag aldaar om de voorenstaande redenen soude willen en met soodanigen vrugt connen aannemen, vereyssende ooc dat den selven is een persoon die door stricte en gereguleerde ordre alles in rust waarneemt, Invoegen tot dato hij supplt. tot genoegen heeft gedaan, als mede in ‘t benaerstigen der schulpensamelinge, Soo is op sijn versoek geleth zijnde, hem voor die moeyelijcke bedieninge toegevoegt de qualiteijt van sergeant met een besolding van ƒ20 ‘s maants, mits dat daar voor gehouden blijft van dato deses d.E.Comp. noch voor 3 agtereenvolgende jaren te dienen.
Wyders mede naargesien verscheyde requesten van eenige gecondemneerdens op ‘t Robbeneylandt , waer by deselve versogten van haer bannissement te mogen werden ontslagen, soo hebben op deselve haer versoekschriften reguard genomen en eerstelijc dat van Fredricq Bishop, Hans Claesz van Meldorp en Cent Entjes, gewesen thuijnknegts in ‘s Comps. thuyn alhier en voor eenigen tijt geleden, over ‘t frauderen van party thuijnvrugten uyt de gem. thuyn, op ‘t Robbeneijlandt geplaatst, goetgevonden en verstaan, haer versoek om van daar te werden gelargeert, te accorderen, ooc mede door Michel Spegt onlangs over ‘t versuymen van ‘s nagts de patrolije te doen, bij den agtbaren Raet van Justitie gecondemneert 2 jaaren op ‘t gem. eylandt gebannen te blijven, Soo is op sijn gedane versoek om insgelycx van daar te werden gelargeert onder belofte van beterschap en dat onpasselyc en aan de lammigheyt vast is, mede goetgevonden hem sulcx toe te staan, mitsgaders wijders mede door eenen Cornelis Pietersz Linnes, gewesen bottelier alhier (die over begane fraude, wanneer d’administratie over ‘s Comp. vivres magasijnen hadt, daer op een merckelijcke somma ten agteren was, by den E.Hr. Raad extraordinarij en out Gouverneur Isbrand Goske mitsgaders den Raat in loco gecondemneert voor 20 jaren op ‘t Robbeneijlant gebannen te blijven) requestgepresenteert sijnde waarbij82 versogt om van sijn bannissement te mogen werden ontslagen. Soo is den selven afgewesen aangesien de voorn. somma, overmits d’ E. Comp. van hem haar guarant niet konde becomen, de coopman en gewesen tweede persoon alhier Sr. Albert van Breugel onder wiens opsigt ‘t bewind heeft waargenomen te laste gebragt, dewelcke met sijn onafgedaen proces naer Batavia is gerenvoijeert, en dienvolgende ons tot nog toe onbewust hoedanig daer mede is off sal werden gehandelt. Eyndelijc mede geresumeert sijnde dat van Jacob van Leeuwen over begane manslag op ‘t Robbeneylant ad vitam gebannen, dewelcke mede daar bij versogt te mogen werden ontslagen en tot sustentatie van sijn lighaam met eenige klederen te werden voorsien, soo hebben mede goetgevonden dewijl ‘t laeste nootsakelijck van doen heeft hem eenige kleederen toe te voegen, doch sijn supplicatie om van sijn ballingschap te werden geresolveert, afgeslagen.
Ten laasten is mede g’arresteert de nieuw aangecomen leeden van ‘t collegie van weesmeesters en Borgerraad nevens de Secretaris mitsgaders de commissarissen van de huwelycse saken den gewoonlijcken eedt daer toe staande af te nemen, invoegen deselve van de morgen in Rade verschenen zijnde, den gebruijckelijcken eedt hebben afgeleyt, waer mede dese vergadering is comen te cesseren.
Aldus geresolveert en gearresteert in ‘t Fort de Goede Hoope ten dage en jaaren voors.
[Signed:] J. BAX. g.v. HERENTALS.
[Signed:] DIRCQ JANSZ SMIENDT.
[Signed:] H. CRUDOP.
[Signed:] M.VAN BANCHEM, Rt. en Sets.