358

Maendagh {16670523} 23en Meij ao. 1667.

Den Raet van het Fort vergadert zijnde, alwaer den E. Johan van Dam30 Extraordinarie Raet van India als Commissaris aen dit comptoir presideere, is bij Sijn E. geproponeert:

Aengesien ons de Hrn. en Meesters bij hare missive de dato 23en October ao. passado, uijt de vergaderinge van de 17en geschreven, hebben gelieven te gelasten, dese nieuwe begonne fortresse te laten steecken, en dat bij deselve bevorens is geordonneert, maer 250 man in tijden van oorloge, alhier in guarnisoen te houden, off niet met minder getal coppen conden bestaen, also India ten hoogsten om secours van ‘t selve verlegen is, waar op dan na rijpe deliberatie met gemeene stemmen van den Raedt is verstaen, dat niet met 250 maer ten minsten 300 coppen dese plaets beset sal dienen te blijven principaelijck om de nieuwe opgemaekte punt, Robbeneijlant , en andere plaetsen in alle gelegentheijt te bewaeren.

Dingsdagh 24en do.

Heden is bij den Commissaris overgelevert een schriftelijcke propositie, met aenseggenge dat d’ Hr. Commandeur en ider Raetspersoon bijsonderlijck haer omdencken daer over hebbende laten gaen, als dan haer gevoelen over d’ een off andere van die ordres, ‘t sij tot veranderen verbeter, en vermeerderen der selver, sullen gelieven in te brengen luijdende als volgt:

‘Also d’ ordres van de Heeren Meesters, Generael ende de Raden van India, item de memorien off instructien van de Commissarissen aen de Commandeur alhier, van tijt tot tijt, naegelaten, so menichvuldich zijn, dat ick niet alleen onnodich oordeele, eenige nieuwe memorien voor dese commandeurie te maken, off men moeste een saek thienmael repiteren, maer oock ondienstich, also alle die heren verstellingen, in stijll en forme een confusie veroorsaecken, als goet verstant, en oordeel, om dese residentie wel te regeren en dirigeren, na Compagnies maxime, want als alle de positive ordres van wel gemelte Heeren te samen werden getrocken, en wel gereguleert ieder materie van een nature zijnde, bij malkanderen gebracht, ende gestelt wert (‘t welck licht om doen is, en gemelte Commandeur gerecommandeert wert, dit also te ordonneren) sal de regeringh alhier meer als genoech geinstrueert zijn, hoe dit werk bestelt moet werden, en hoe men sijn Eer en Eet en conscientie daer in betrachten zal.’

Dan alsoo somtijts eenige twijffelachticheijt in de ordres off ook wel dat de tijt en gelegentheijt enige veranderingh en swaericheijt inebrengen,31 om sodanige ordres na de letter na te comen, en waerover UE. ons nader en claerder advijs, off ook wel in saken daer noijt eenige ordre in gestelt is, en nieuw reglement in van doen mochte hebben, Soo is ‘t dat ick bij desen UE. te kennes geve32 dat, UE. indien enige sodanige twijffelachtigheden mochten voorgekomen zijn, mij ‘t selve schriftelijck sullen op geven, om daer op dan sodanich te disponeren met advijs van den E. Commandeur en Raet alhier, als den diensten en ‘t voordeel van de E. Compagnie bij deser residentie sal vereijsschen.33

Saterdagh den 28 en do.

Den Commissaris afvragende aen d’ Hr. Commandr. en Raedt hare advijsen te uijten over de propositie verleden Dingsdagh overgegeven, heeft d’ Heer Commandeur Cornelis van Quaelbergh Sijn Ed. voornoemt, daer op voorgedragen dat niet anders conde vinden ‘t geen in genoemde ordres correctie vereijste, dan dat (nademael de scheepsboecken van de uijt Patria herwaerts aencomende scheepen dickwils heel slordich en ongeregelt hier werden aengebracht) Sijn E. onder correctie oordeelde, het ten dienste van de E. Compe. nodich was, onse boeckhouder te qualificeeren, om op ‘t arrivement van de schepen sich na boort transporterende de visite over alle deselve boecken te mogen doen, ende als dan bij wandebvoiren van de boechouders daerin sodanich te versien, als na exigentie van saken nodich mocht geacht werden, waer op de Ed. Heer Commissaris heeft aengenomen ‘t selve in ‘t vaderlant comende d’ Edle. Heeren Majores voor te dragen,

Sonder dat imant van de vordere Raatspersonen die ider besonder afgevraegt zijn, op de voorsz schriftelijke propositie ietwes heeft weten voor te dragen dat vermeerder34 off verandering off correctie in meer geseijde ordres vereijste.

Daer op bij den Commissaris wijders ingebracht zijn eenige defecten, die in sommige gelegentheden bij sijne visite heeft geremarqueert, namentlijck dat de negotieboucken alhier tot noch toe niet nae coopmansstijl, noch na de maxime van India waren gehouden geweest, so is bij den selven met advijs van d’ E. Commandr. en Raedt g’ordonneert dat de voorsz boecken sodanich sullen gestelt werden, als reets bij d’ E. Heer Commandeur Quaelbergh alhier al is beginnen in treijn gebracht te werden, als bij exempel ijder parthije sijn reeqe. te geven ende sodanich te stellen, dat niet alleen ijder soort maar elke stuck in ‘t grootboeck bekent sal staen, Item dat de persoonen die tractement genieten en andere, met naem, toenaem en bediening in ‘t Journael sullen werden g’exprimeert &a, Item dat alle de provisien getaxeert sullen werden uijtgetrocke. So is ook wijders op verder aengeven van Sijn Ed. geordonneert dat den coopman dispensier off wie de administratie en uijtgift over eenige packhuijsen aenbevolen is, niet vermogen sal, eenige de minste goederen, uijt deselve te laten volgen, sonder schriftelijcke ordonnantie van d’ E. Hr. Commandr. voornoemt-

Dat oock deselve boeken alle maenden moeten effen gestelt zijn, en alle partijen behoorlijck in ‘t grootboek35 overgedragen en den Heer Commandeur vertoont werden, Item dat Comps. cas alhier (tot noch toe bij den coopman en negotie boekhouder g’administreert) voortaen bij den fiscael sr. Cornelis de Cretzer sal worden gehouden en waergenomen, welke alle de penningen die hier omgaen ontfangen en verstrecken sal, al mede op ordonnantie van de E. Commandeur.

Gemerct ook Sijn Edle. uijt d’ restanten van d’ ammonitie hadde geobserveert dat dees plaets niet meerder als met 13000 duijsent pont36 buskruijt was versien dat bij overval van vijanden weijnich helpen soude, off licht verschooten sijn, is wijders verstaen ende geordonneert dat in plaets van voorsz 13000 pont men hier altijt ten minsten 25000 ponden sullen versien blijven nevens ront en lang scharp nae advenant en waer toe tot ‘t bergen van ‘t selve een plaetse op geruymt off nieuw gemaect moet werden.

Ende nademael bij ‘t aenwesen van voorn. Sijn Ed. verscheijde persoonen soo Comps. dienaers als vrijelieden alhier, de een om na Patria te vertrecken ende de ander om verbetering (soo bij veranderinge van dienst als ook tijtsexpiratie) quamen te solliciteren is deselve in volgender voegen haer versoek ingewillich[t] te weten:

De weduwe van zaliger Willem Weiderholt in sijn leven zargeant alhier met behoorlijk request in Rade verscheijnende en nedrich versouckende dat ten opsichte haer beijde mans so kort achter malkanderen was comen te verliesen, ende weijnich bij een te krijgen wist, om hare twee kinderen t’ onderhouden, d’ Hr. Commissaris geliefde haeren soon gent. Willem sodanige gagie toe te vougen als goet soude vinden, so is bij meerderheijt van stemmen verstaen voorsz kint 4 gl. maendeijcks toe te voegen.

Pieter Jongh van Stadtmoor wort vermits sijne lammicheijt nu ontrent vier jaeren geduert, ende dat geen meerder nut tot den lantbouw alhier toebrengen kan, vergunt, om met een desen hier ter rhede leggende retourschepen na Patria te vertrecken.

Soo ook Bartholomeus Borns als hebbende zijne gelegentheijt, al over lang daer naer aengestelt en cunnende in ‘t bijsonder geenige nutticheijt aen dese colonie toebrengen.

Samuel Schersliefer37 van Bazel nu ontrent een jaer aen de Chirurgie gebruijct en bevoren alhier voor soldaet aengelt38 is op goede getuijgenisse zijner kennisse met de qualiteijt van onderbarbier en sesthien gulden per mt. binnen sijn verbant verhoogt.

Johan Jurgen van Dam wort mits desen vermits nu al redelijke preuve der pen is gevende voor jong adsistent met 14 gl. per mt. onder een vijff jarich verbant in dienst der E. Compe. aengenomen.

Johan Adam Faber van Heijdelberg soldt. is heden vermits goede preuve in ‘t knijpen, nu ontrent een jaer in Comps. magasijn heeft gegeven in de qualiteijt bevesticht en 13 gl. per mt. binnen sijn verbant toegevoucht.

Adriaen van Brakel de plaets van baes timmerman nu al een jaer waergenomen hebbende, waerin goet contentement geeft, zijnde zijn verbant mede geexpireert, word in do. qualiteijt onder een drie jarig verbant en 30 gl. per mt. bevesticht.

Jan Brital is ten opsichte goede kennisse van de navigatie heeft, en een goet zeeman bevonden wort, als mits de expiratie van zijn verbant tot onderstierman geavanceert, en voor drie jaren te bewijsene dienst 30 gl. per mt. toegevoegt.

Jacob Cornelisz van Nieuwkerk is vermits de plaets van geweldiger nu ontrent een jaer tot genoegen waergenomen heeft in do. qualiteijt met 16 gl. per mt. binnens tijts bevesticht.

Jonas Jonasz. van Zenningen is nae expiratie van sijn tijt noch drie jaren in dienst ende voor houthacker aengenomen sullende in plaets van 12 voortaen 14 gl. maendelijx genieten.

Ten aensien Sijmon Gerbrantsz van Sneek voor bossr. met ‘et schip ‘t Wapen van Hoorn ao. 1664, en 9 gl. per maent hier aengecomen, zijnde zedert voor metselaer tot 11 gl. verhoogt, wort als nu wederom voor een nieuw verbant van drie jaeren vermits tijtsexpiratie, aengenomen en een gagie van 14 gl. per maant toegevoucht, soldije en verplichtinge heden ingaende.

Vermits Anthonij van Vollenhoven (voor onderstierman ao. passado met ‘t fregat de Visser wt Zelant gezeijlt)39 met 30 gl. per maent zedert den 6en Januarij deses jaars mits overlijde[n] van de schipper bij surrogatie tot opperstierman tot den 6en Maert is gebruijct, hebbende van doe af na ‘t overlijden van haren opperstierman voornt. ‘t bestier van dat jacht sodanig waergenomen dat op 2en April daer aen hier geluckig arriveerde als wanneer door den Commandeur alhier als provisioneel schipper daer op is voorgestelt en naderhant tegen eenen Marinus Commersz op de fluijt Westwout is overgegaen, gevende overal preuve van capaciteijt en zemansschap,40 So is ‘t dat denselven mits desen op sijn serieus versoeck met de qualiteijt van schipper wert begiftigt, en voortaen 45 gl. per maent bij halvering toegevoucht, gehouden wesende zijn verbant daervoor aen de E. Compe. te voldoen gagie heden ingaende.

Aengezien Cornelis Philipsz van Middelburg ao. 1665 voor de Camer Zelant als derde waek met 25 gl. ter maent per ‘t jacht den Achilles in India gecomen, zedert den 24en December 1666 tot den 25en April deses jaers, de onderstiermansplaets op do. jacht heeft becleet41 en waergenomen, zijnde als doen ter ordre van d’ heer Commandeur alhier, op de fluijt Westwout voor opperstierman overgegaen, hebbende zedert over al preuve van bequaemheijt gegeven,42 Zoo is ‘t dat den selven mits desen op sijn instandelijck versouck, met de qualiteijt van stierman wort begifticht, en bij halveringe een soldije van 36 gl. ter maent toegevoucht, gagie heden ingaende.

Sijmon Gerbrantsz de Boer van Alsmeer hier te lande gecomen met de fluijt ‘t Wapen van Hoorn voor ditto Camer ao. 1664 als bootsman met 9 gl. per mt. zijnde nu al over ‘t jaer in Comps. paerdestal als knecht gebruijct, ende ten aensien dat werck vrij wat morsich valt, wort als nu op zijn instantelijck versouk alsmede dat zijn tijt g’expireert is, onder een drie jarich verbant een belooningh van elff guldens ter maent toegelegt, waervoor hij de E. Compe. voorsz tijt in do. werck zal hebben te dienen verbant ende gagie heden ingaende.

Cornelis Swensen van Maesterlant matroos sodanigh voor de Camer Amsterdam per ‘t schip Brederoode ao. 1664 met 10 gl. ‘s maents hier te lande gecomen, wort mits desen dewijle zijn tijt als nu ge-expireert is, wederom onder een 3 jarich verbant met een belooningh van twaelf guldens ter maent aengenomen waer voor hij voorsz drie jaren alhier op de vaertuijgen, als voren zal hebbendienst43 te presteren, verbant ende gagie heden ingaende.

Marcus Jansz van Busen soldaet daer voor met schip ‘t Wapen van Amsterdam ende do. Camer ao. 1664 met 9 gl. per mt. hier aengelant zijnde zedert sijn aenwesen de meesten tijt als glasemaker gebruijckt, daer van goede kennisse heeft bewesen te hebben, wort mits desen op sijn nedrigh versouk daer voor van nu af een belooningh van twaelf guldens per maent binnen zijn verbant toegevoucht, gagie heden ingaende.

In ‘t Fort de Goede Hoop op de datums hier vooren aangetekent.

[Signed:] JOHAN VAN DAM.

[Signed:] CORN. VAN QUAELBERGH.

[Signed:] HENDR. LACUS.

[Signed:] ABRAHAM SCHUT.

[Signed:] CORN. DE CRETSER.

[Signed:] JOHANNES COON.

[Signed:] PIET VAN CLINCKENBERG. 1667.

[Signed:] DIRCQ JANSZ SMEINDT.

44

[Signed:] P. DE JONGE. Secrets. 1667.