1038

Den EdIe. Hr. Commissaris den gecombineerden Raad bij den anderen hebbende doen komen om nader te spreken en ‘t nodige ten dienste der E.Compe. te besluijten ten belange van ‘t Ceijlons retourschip de Waalstroom . Soo is door zijn Edle. eerstelijk de vergadering voorgehouden de verklaaringe door de gezamentlijke schippers van de hier ter rhede leggende scheepen den 30n der gepasseerde maand Januarij van dies slegte gestalte gegeven, luijdende als volgd:

‘Wij onderges. Adriaan Palensteijn,11 Jan Sibbing,12 Baltus Doen,13 Adolph Hage,14 Francois Pets,15 Hendrik Springer,16 Justinus van Zanten, gezaghebber van ‘t schip Meijdregt , alle schippers in dienst der E.Oostindische Compe. op de present leggende retourscheepen, ‘s Lands Welvaaren , Nichtevegt , Concordia , De Gent , Voorschooten , Meijdregt , en de Handboog bescheijden, mitsgrs. Claas Decker, schipper van ‘t fregat Peter en Paul en Pieter de Groot gezaghebber van ‘t schip Nieuwland , verklaaren voor de geregte waarheijt, als dat wij ter ordre van den Edle. Heer en Mr. Wouter Valckenier, Raad Ordinaris van Nederlands India, Commissaris deses Gouvernements en Admiraal der retourvloot, ons op dato met en beneffens d’ E.E.Samuel Elsevier, Secunde perzoon, ende Joan Blesius, fiscaal independent deses Gouvernements, als specialijk ten desen fine mede gecommitteerd, hebben vervoegt gehad aan boord van ‘t Ceijlonse retourschip, de Waalstroom , den 6n December passo. van ‘t Eijland Anzuanij alhier aangeland omme, op de aanklagte van den schipper Gerrit Coper,17 desselfs breuken en defecten ter presentie als vooren naar onse beste kennisse en ondervindinge op het nauwkeurigste te inspecteeren ende daar na vervolgens te sien en te oordeelen of den gezeijden bodem op d’ een of d’ andere wijse niet soude te helpen zijn, omme met zijn inhebbende ladinge onder dese vloot mede na ‘t Patria te konnen navigeeren, dan of het selve daar toe geheel onbequaam soude zijn: En ‘t welk bij ons in diervoegen werdende agtervolgd, Soo hebben wij dan gesien en gevoeld (na dat het roer alvoorens bij goedvindinge was afgehangen) dat de drie onderste vingerlingen van d’ agtersteven geheel waaren afgebroken, mitsgrs. ook dat het onderste dek van de combuijs tot agter het schot van de constapelscamer, de drie naden aldaar hebben gegaan en beweegd: Alle ‘t welke wij verklaaren waar te zijn en het gezeijde schip de Waalstroom in soodanige gants slegte constitutie als voors. is, bij nauwkeurige visitatie en ondersoek alsoo bevonden te hebben, en oordeelen ook oversulks denselven geheel onbequaam te zijn na ‘t Patria te konnen zeijlen. Presenteerende (des nood) ‘t gunt voors. is, en hier nader toe geroepen zijnde, met solemneele Eeden gestand te doen: Gevende voor redenen van wetenschap als in den text: Ten waaren oirconde soo hebben wij desen met onse gewoonlijke handteijkening bekragtigt (onderstond) Actum ter Secretarije van Cabo de Goede Hoop den 30n Januarij. 1700 (was getekent) Adriaan Palensteijn, Jan Sibbing, Baltus Doen, Adolph Hage, Francois Pets, Hendrik Springer, Justinus van Zanten, Claas Decker, Pieter de Groot (lager stond) In kennisse van mij (was getekent) Hugo de Goijer, Secrets. (in margine stond) Als gecomms. (was getekent) Sl. Elsevier, Joan Blesius.18 ‘

Vervolgens is door zijn Edle. de vergadering voorgedragen en in bedenken gegeven of men de bovenstaande verklaaring door de attestanten bij forme van recolement soude doen b’ëedigen dan of men die behoorde te houden en aan te sien als een rapport van desselfs slegte gestalte: In welk laatste geval dat recolement niet van noden en t’ eenemaal buijten practijcq soude wesen; op welk poinct met aandagt zijnde gelet, soo is eenparig verstaan ‘t recolement op dese verklaring niet van noden te wesen.

Waar op door meergemelte Hr.Commissaris de vergadering is voorgelesen een nader verklaaring door alle de scheepsoppertimmerluijden over ‘t selve subject in conformité van ons geresolveerde van den 29n Januarij passo. verleend, luijdende als volgt:

‘Wij onderges. Rombout Huijbertsz,19 Pieter Jansz Swart, Willem Pietersz Klant, Hedding Pietersz Vlaar, Claas Jochemsz van Dort, Willem Arentsz Pakvis, Bouwe van Dijk en Clement Claasz, alle opperscheepstimmerluijden in dienst der E. Nederlandsche Oostindische Compe., daar voor op de present leggende retourscheepen Cattendijk , ‘s Lands Welvaaren , Nichtevegt , Concordia , de Gent , Voorschooten , Meijdrecht en De Handboog bescheijden, mitsgrs. Willem Jansz Druijf, opperscheepstimmerman van Nieuwland , verklaaren voor de geregte waarheijt hoe dat wij ons ter ordre van den Edle. Heer en Mr. Wouter Valckenier, Raad Ordinaris van Nederlands India, Commissaris deses Gouvernements en Admiraal der retourvloot, op dato alhier ter rhede hebben getransporteerd gehad aan boord van het Ceijlonse retourschip de Waalstroom , ende aldaar nauwkeurig nagesien en ondersogt waarinne de swaare breucken en de defecten bestaan. En sulks doende dat wij gesien en ondervonden hebben dat de drie onderste vingerlingen aan d’ agtersteven alwaar het roer inhangt, en zijn meeste kragt en beweging moet bethoonen om het schip behoorlijk over zee te brengen, aan stucken waaren gebroken, en dat de gezeijde drie vingerlingen op nieuw aan de voors. agtersteven niet konnen werden aangeklonken of vast gemaakt, ten zij het schip alvoorens ontladen zijnde, op een bequame en secuure plaatse ten dien eijnde werde gekielhaald. En ‘t welk schoon al geschiedende wij alsdan vastelijk vertrouwen dat het op ‘t drooge setten of kielhaalen niet sal konnen doorstaan, maar eer in duijgen vallen. Soo in opzigte mede wegens desselfs ouderdom als zijne swakheden en breuken, en gelijk wij ook van d’ officiers en timmerluijden daar op bescheijden en selfs met onse oogen gesien en ondervonden hebben, behalven dat ook de voors. gants desolaten bodem alhier niet kan werden gekielhaald, nog op het drooge gezet, te min alhier geen plaatse nog materialen daar toe dienende zijn, en wij oversulks eenpaarlijk het voor vast stellen, dat het voors. schip, de Waalstroom , geheel onbequaam is omme van hier na ‘t vaderland te konnen navigeeren. Alle ‘t welke wij attestanten verklaaren alsoo bevonden te hebben:’

‘Gevende voor redenen van wetenschap als in den text onder presentatie (des nood) en hier nader toe geordonneert zijnde, het geene voors. is met eede te bevestigen: Ten waren oirconde soo hebben wij desen met onse gewoonlijke handtekeningen ondertekent: (onderstond) In ‘t Casteel de Goede Hoop den 31n Januarij 1700 (was getekent) Rombout Huijbertse, Pieter J. Swart, Willem Pietersz Kland, Hedding Pietersz Vlaar, Claas Jochemsz van Dort, Willem Arentsz Pakvis, Bouwe van Dijk, Clement Clasen, Willem Jansen. (Lager stond) In kennisse van mij. (was getekent) Hugo de Goijer, Secrets.20 ‘

‘’t Recolement luijd als volgt:’

‘Huijden den eersten Februarij 1700 compareerden voor den E.E.Agtbe. gecombineerde vergaderinge, presideerende den Edle.Hr. en Mr. Wouter Valckenier, Raad Ords. van Nederlands India, Commissaris deses Gouvernernents en Admiraal der presente retourvloot de voors. deponenten, excepto Bouwe van Dijk, dronken en onbequaam zijnde, dewelken haarluijder hier vooren staande depositie andermaal van woorde tot woorde distinctelijk voorgelesen zijnde, verklaarden en sonder dat ‘er ietwets af of bij gedaan wilden hebben, nogmaal daar bij te persisteeren en spraken tot bekragtiging derselve dese solemneele woorden, een ieder in ‘t bijsonder, Soo waarlijk helpe mij God Almagtig. Gedaan ter vergaderinge en op dato als boven (onderstond) In kennisse van mij. (was getekent) Hugo de Goijer, Secrets.’

‘Welke attestatie de deponenten in vollen Raade nader voorgelesen zijnde, soo hebben zij, bij forme van recolement niet alleen onder eede daar bij gepersisteert, maar daarenboven tot verder elucidatie beantwoord en b’ëedigd eenige weijnige vraagpoinctjes ten dien fine haar bij dese occagie voorgehouden en van de volgende inhoud zijnde:’

‘


Huijden den 1n Februarij 1700 compareerden voor den E. Agtbr. gecombinneerde vergadering; presideerende den Edle. Hr. en Mr. Wouter Valckenier, Raad Ordinaris van Nederlands India, Rombout Huijbertsz, Pieter Jansz Swart, Willem Pietersz Klant, Hedding Pietersz Vlaar, Claas Jochemsz van Dort, Willem Arentsz Pakvis, Bouwe van Dijk (dese beschoncken zijnde, is voor onbequaam weg gesonden) en Clement Claassen, alle scheepstimmerluijden op de presente retourscheepen bescheijden, mitsgrs. Willem Jansz Druijf, opperscheepstimmerman van Nieuwland . En hebben ook met solemneele eeden haarluijden regtelijk gestaaft, ieder in 't bijsonder verklaard en geantwoord als benevens elk articul uijtgedrukt staat: Dewijl de attestanten verklaaren dat zij hebben bevonden dat de drie onderste vingerlingen van 't roer waaren afgebroken, soo werden zij nu nader gevraagd:
Ad. Artm. 1 1
Verklaaren van neen Of zij hier geen kans souden sien en een middel kunnen aanwijsen om drie andere vingerlingen in plaats van de afgebrokene aan de agter steven te laaten vast maaken.
ad artm. 2 2
Verklaaren boven en behalven haarluijder verleende verklaringe van ulto. Januarij deses jaars dat zij in 't visiteeren van 't schip de Waalstroom ook bevonden hebben dat de puttingbouts ten deele los en gaande waren? Zijnde zijluijden ook wijders van gevoelen dat het voors. schip nog meerder defecten met zig sleept als zij niet konnen beoogen. Dewijl zij attestanten verklaaren dat zij dit schip de Waalstroom hebben bevonden in soodanige slegte constitutie dat het t' eenemaal onbequaam soude zijn om na 't vaderland te vertrecken, of die slegte constitutie eenlijk specteert op de afgebroken vingerlings en de beweging van het onderste dek van de combuijs tot de constapelscamer dan of
ad artm. 3 3
Seggen den inhoude van desen bij 't voorige articul beantwoord te hebben. zij gevraagdens, buijten dat, meer defecten van belang hebben bevonden.
ad artm. 4. 4
Verklaaren als in den text. Soo neen of zij van gevoelen zijn dat 'er meer diergelijke capitaale defecten aan dit schip souden werden ontdekt, indien 't selve wierd gelost.
ad artm. 5. 5
Sustineeren dat 'er eenige balken of kniën in den voors. bodem van 't onderste dek vergaan zijn, en dat men sulks bij 't ontladen van 't schip sal konnen vinden. Wat redenen zij gevraagdens kunnen geven van dit haar gevoelen.
Ad artm. 6. 6
Verklaaren van neen. Eijndelijk werden de attestanten gevraagd of zij wel kans souden sien om de twee hier voor aangehaalde defecten hier ter rhede, of elders hier omtrent, soodanig te doen repareeren dat het selve schip door zee en in 't vaderland soude konnen werden gebragt, wanneer na ontlossing bevonden wierd dat 'er geen andere capitale defecten haar opdeden.
Ad artm. 7. 7
Verklaaren ja, als in den text. Of zij attestanten ten tijde wanneer zij 't meergen. schip de Waalstroom visiteer den, groot en klijn, als uijt een mond, niet hebben hooren verklaaren dat zij t' eenemaal ongenegen, ja onwillig waaren, om met dat schip weder in zee te gaan, ja dat zij liever gebannen wilden wesen op 't Robbeneijland of in 't rasphuijs, of diergelijke woorden in substantie.
‘
Huijden den 1n Februarij 1700 compareerden voor den E. Agtbr. gecombinneerde vergadering; presideerende den Edle. Hr. en Mr. Wouter Valckenier, Raad Ordinaris van Nederlands India, Rombout Huijbertsz, Pieter Jansz Swart, Willem Pietersz Klant, Hedding Pietersz Vlaar, Claas Jochemsz van Dort, Willem Arentsz Pakvis, Bouwe van Dijk (dese beschoncken zijnde, is voor onbequaam weg gesonden) en Clement Claassen, alle scheepstimmerluijden op de presente retourscheepen bescheijden, mitsgrs. Willem Jansz Druijf, opperscheepstimmerman van Nieuwland . En hebben ook met solemneele eeden haarluijden regtelijk gestaaft, ieder in 't bijsonder verklaard en geantwoord als benevens elk articul uijtgedrukt staat: Dewijl de attestanten verklaaren dat zij hebben bevonden dat de drie onderste vingerlingen van 't roer waaren afgebroken, soo werden zij nu nader gevraagd:
Ad. Artm. 1 1
Verklaaren van neen Of zij hier geen kans souden sien en een middel kunnen aanwijsen om drie andere vingerlingen in plaats van de afgebrokene aan de agter steven te laaten vast maaken.
ad artm. 2 2
Verklaaren boven en behalven haarluijder verleende verklaringe van ulto. Januarij deses jaars dat zij in 't visiteeren van 't schip de Waalstroom ook bevonden hebben dat de puttingbouts ten deele los en gaande waren? Zijnde zijluijden ook wijders van gevoelen dat het voors. schip nog meerder defecten met zig sleept als zij niet konnen beoogen. Dewijl zij attestanten verklaaren dat zij dit schip de Waalstroom hebben bevonden in soodanige slegte constitutie dat het t' eenemaal onbequaam soude zijn om na 't vaderland te vertrecken, of die slegte constitutie eenlijk specteert op de afgebroken vingerlings en de beweging van het onderste dek van de combuijs tot de constapelscamer dan of
ad artm. 3 3
Seggen den inhoude van desen bij 't voorige articul beantwoord te hebben. zij gevraagdens, buijten dat, meer defecten van belang hebben bevonden.
ad artm. 4. 4
Verklaaren als in den text. Soo neen of zij van gevoelen zijn dat 'er meer diergelijke capitaale defecten aan dit schip souden werden ontdekt, indien 't selve wierd gelost.
ad artm. 5. 5
Sustineeren dat 'er eenige balken of kniën in den voors. bodem van 't onderste dek vergaan zijn, en dat men sulks bij 't ontladen van 't schip sal konnen vinden. Wat redenen zij gevraagdens kunnen geven van dit haar gevoelen.
Ad artm. 6. 6
Verklaaren van neen. Eijndelijk werden de attestanten gevraagd of zij wel kans souden sien om de twee hier voor aangehaalde defecten hier ter rhede, of elders hier omtrent, soodanig te doen repareeren dat het selve schip door zee en in 't vaderland soude konnen werden gebragt, wanneer na ontlossing bevonden wierd dat 'er geen andere capitale defecten haar opdeden.
Ad artm. 7. 7
Verklaaren ja, als in den text. Of zij attestanten ten tijde wanneer zij 't meergen. schip de Waalstroom visiteer den, groot en klijn, als uijt een mond, niet hebben hooren verklaaren dat zij t' eenemaal ongenegen, ja onwillig waaren, om met dat schip weder in zee te gaan, ja dat zij liever gebannen wilden wesen op 't Robbeneijland of in 't rasphuijs, of diergelijke woorden in substantie.
‘Aldus gehoord en verklaard bij de voors. comparanten ten overstaan als in ‘t hoofd van desen en hebben zij en ieder van haar de behoorlijken eed gedaan dat hen Soo waarlijk God Almachtig wilde helpen (onderstond) Actum ter vergaderinge, op dato als boven. (lager stond) In kennisse van mij (was getekent) Hugo de Goijer, Secrets.21 ‘

En geconsidereert bij de bovenstaande verklaringen niet alleen maar daarenboven bij de ampele verklaring door de opperhoofden van ‘t meergenoemde schip, de Waalstroom , bevoorens den 12n Januarij passo. verleend, ten overvloede komt te consteeren dat dien bodem door zijn swakheijt en uijtgestane rampen t’ eenemaal onbequaam en buijten staat geraakt is om na ‘t vaderland of Batavia te kunnen vertrecken en dat de reets ontdekte defecten zijn van die natuur, dat deselve hier in dese bhaij of in de Saldanhabhaij niet kunnen werden gerepareert: Soo is de vergadering door wel gemelte Edle. Hr. Commissaris vorder in bedenken en overleg gegeven wat middelen best souden kunnen werden bedagt, en bij der hand gevat om desselfs kostelijke lading hier van daan na ‘t vaderland over te voeren. En specialijk zijn de schippers der presente retourscheepen hoofd voor hoofd afgevraagd of zij geen kans souden sien om ‘t grootste gedeelte van de lading van ‘t schip de Waalstroom in en over de retourscheepen te verdeelen, en of zij met behulp van ‘t hier ter rhede leggende scheepje Peter en Paul , mitsgrs. ‘t uijtscheepen van eenige waaren van meerder volumen en minder waarde als peper &a. niet souden konnen uijtvinden soo veel plaats als ‘er tot ‘t bergen van de lading van de Waalstroom vereijscht werd: waarop door haar eenparig is geantwoord van neen, met bijvoeging dat in het vaderland, bij ontlossing, d’ Hrn. en Mrs. sal blijken dat dese 8 retourscheepen op Batavia met Comps. coopmanschappen soo wel zijn volladen, dat zij geen plaats tot het bergen van meerder goederen souden weeten aan te wijsen, dat ‘er vervolgens geen andere peper van belang in dese retourscheepen is afgeladen, als de geene die tusschen de packen en caneel baalen is gestort, gevolglijk dat tot ‘t bergen van de goederen van de Waalstroom geen andere plaats of ruijmte soude kunnen werden gemaakt als met ‘t ontlossen van een parthij nagelen, foelij en caneel: eijndelijk dat ‘t scheepje, Pieter en Paul , was een klijn fregatje, waar mede men buijten de nodige provisien en scheepsbehoeften geen goederen van belang of volumen na ‘t vaderland kost oversenden. Men laate staan dat ‘er door de hier vooren aangehaalde middelen kans soude zijn om soodanige volumineusen lading als ‘t schip de Waalstroom , zijnde een schip van 152 voet, sonder koebrug, inheeft, na ‘t vaderland over te voeren. Uijt welk bovenstaande en de redenen die ter deser materie vervolgens bij monde zijn aangehaald, genoegsaam en klaar blijkende, dat op de hier ter rhede leggende scheepen de lading van ‘t schip de Waalstroom , of ‘t grootste gedeelte daar van, onmogelijk sal kunnen werden verdeeld, en dat wij bij gevolge andere en bequamer scheepsgelegentheijt sullen moeten afwagten en aan de hand krijgen, om de lading van ‘t schip de Waalstroom na ‘t vaderland te brengen.

Soo is, na goed en rijp overleg, eijndelijk goed gevonden en geresolveert, om ‘t meergezeijde onbequame schip, de Waalstroom , met zijn lading hier ter rhede soo lange te laaten leggen, tot dat ons onder de scheepen die wij dagelijks uijt ‘t vaderland te gemoed sien, een bequame bodem aan de hand sal gekomen wesen omme die goederen en coopmanschappen hier van daan na ‘t vaderland over te brengen, in welk geval dat schip dan hier soude kunnen werden ontlost en de vaderlandse goederen hier soo lange opgelegt, tot dat die met andere bodems na Batavia of Ceijlon overgebragt sullen kunnen werden; zijnde dit ‘t naaste en beste middel dat wij in dese verlegenheijt weeten te bedenken, van voornemen zijnde om na de ontlossing van ‘t schip de Waalstroom , in het welke haar buijten twijfel dan meer defecten sullen opdoen, nader te overleggen wat weg wij dan daar mede best sullen inslaan.22

Aldus gedaan en gearresteert in ‘t Casteel de Goede Hoop op dag en jaare voors.

[Signed:] W. VALCKENIER I. F.

[Signed:] WILHEM ADRIAEN VAN DER STEL.

[Signed:] W. LYCOCHTHON.

[Signed:] SL. ELSEVIER.

[Signed:] THOMAS VAN SON.

23

[Signed:] JOAN BLESIUS.

[Signed:] W. CORSSENAAR.

[Signed:] HCUS. MUNCKERUS, 1700.

[Signed:] JS. BROUGH.

24

[Signed:] AN. PALENSTIJN.

[Signed:] BALTUS DOEN.

[Signed:] A. HAEGE.

[Signed:] FRANCOIS PETS.

[Signed:] HENDERICK SPRINGER.

[Signed:] JAN WAGENSVELT.